---
title: "Kuruluş belgesi nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kurulus-belgesi"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Kuruluş belgesi

Diğer yazımlar: Kuruluş belgeleri

**Kısaca:** Tüzel kişinin kuruluşunu ve temel yapısını belirleyen belgedir; dernek veya şirket ana sözleşmesi, statü gibi metinler bu kapsama girer. Yerleşim yerini belirleme konusunda öncelikli ölçüttür. (TMK m.51)

## Kanunda nerede geçiyor

### Türk Medeni Kanunu
- TMK m.49 – I. Koşulu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-49#f1): Tüzel kişinin kuruluşunu ve iç yapısını belirleyen belgelerdir; dernekler için tüzük, şirketler için ana sözleşme gibi belgeler buna örnektir. Organların hangileri olacağını ve nasıl oluşacağını gösterirler.
- TMK m.51 – D. Yerleşim yeri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-51#f1): Tüzel kişinin kuruluşunu ve temel yapısını belirleyen belgedir; dernek veya şirket ana sözleşmesi, statü gibi metinler bu kapsama girer. Yerleşim yerini belirleme konusunda öncelikli ölçüttür.
- TMK m.53 – II. Malvarlığının tasfiyesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-53#f1): Tüzel kişinin kuruluşunu ve işleyişini belirleyen belgedir; dernek için tüzük, vakıf için vakıf senedi, ticaret ortaklığı için sözleşme ve esas sözleşmedir.

### Türk Ticaret Kanunu
- TTK m.336 – II - Kuruluş belgeleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-336#f1): Maddede sayılan, sicil dosyasına konulan ve şirket tarafından saklanan belgelerdir. Liste sınırlı sayıdadır; sayılmayan belgeler bu kapsamda değerlendirilmez.

## Karıştırılan kavramlar

- **Kuruluş belgesi / kuruluş dışı sözleşme** (TTK m.336): Kurulmakta olan şirketle veya kurucularla yapılan ve kuruluşla ilgili olan sözleşmeler, madde kapsamında kuruluş belgesidir. Kuruluşla ilgisi olmayan, şirketin kurulmasından sonra yapılan ya da üçüncü kişilerle yapılan sıradan sözleşmeler bu kapsamda değildir. Kuruluş belgesi sayılan sözleşmeler sicil dosyasına konulur ve beş yıl saklanır; diğerleri bu yükümlülüğe tabi değildir.
- **Kanun veya kuruluş belgesi hükmü / yetkili organ kararı** (TMK m.54): Kanunda, kuruluş belgesinde veya yetkili organın kararında malvarlığının geçişine ilişkin açık bir düzenleme varsa bu düzenleme uygulanır. Böyle bir düzenleme yoksa malvarlığı en yakın amacı güden kamu kurum veya kuruluşuna geçer. Birinci fıkra, kanun ve kuruluş belgesi ile organ kararına öncelik tanıyan bir sıralama içerir; varsayılan kural en yakın amaç ilkesidir.

## İlgili konular

- Tüzel kişiler: genel hükümler (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/tuzel-kisiler-genel-hukumler
- Kuruluş ve kurucular (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/kurulus-ve-kurucular

## Örnek kararlar

- Hukuk Genel Kurulu, 2023/455 E., 2025/123 K., 12.03.2025 — ilgili: TMK m.51
- 5. Hukuk Dairesi, 2025/13598 E., 2026/4273 K., 09.03.2026 — ilgili: TMK m.51
- 8. Hukuk Dairesi, 2024/3546 E., 2026/340 K., 21.01.2026 — ilgili: TMK m.51

## İlgili terimler

[Sicil dosyası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sicil-dosyasi) · [Numerus clausus](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/numerus-clausus) · [İkametgah](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ikametgah) · [Tüzel Kişi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tuzel-kisi) · [Aksine hüküm](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/aksine-hukum) · [Fiil Ehliyeti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/fiil-ehliyeti)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.