--- title: "Kurum ve kuruluş nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kurum-ve-kurulus" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kurum ve kuruluş Diğer yazımlar: Kurum ve kuruluşlar **Kısaca:** Maddeyi uygulayabilmek için alıcı kuruluşun bu niteliği taşıması gerekir. (2828 s. K. m.20) ## Kanuna göre anlamı - **4982 s. K. m.3/1-a** (Bilgi Edinme Hakkı Kanunu): Bu Kanunun 2 nci maddesinde geçen ve kapsama dahil olan bilgi edinme başvurusu yapılacak bütün makam ve mercileri — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4982-sayili-bilgi-edinme-hakki-kanunu/madde-3#f1-a - **5429 s. K. m.2/1-e** (Türkiye İstatistik Kanunu): Cumhurbaşkanlığı ve bakanlıklar ile bunların bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarını, mahallî idareler ve bunların bağlı ve ilgili kuruluşları ile birlik ve şirketlerini, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası ve üniversiteler de dâhil olmak üzere, tüzel kişiliği haiz enstitü, teşebbüs, teşekkül, birlik, döner sermaye, fon ve sair adlarla kurulmuş olan diğer kurum ve kuruluşlar ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarını,2 — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5429-sayili-turkiye-istatistik-kanunu/madde-2#f1-e - **7315 s. K. m.2/1-b** (Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu): Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmasını talep eden kamu kurum ve kuruluşları ile milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetleri yerine getiren diğer kurum ve kuruluşu — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7315-sayili-guvenlik-sorusturmasi-ve-arsiv-arastirmasi-kanunu/madde-2#f1-b ## Kanunda nerede geçiyor ### Sosyal Hizmetler Kanunu - Sosyal Hizmetler Kanunu m.20 – Mali kolaylıklar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2828-sayili-sosyal-hizmetler-kanunu/madde-20#f1-a): 2828 sayılı Kanun kapsamında hizmet yürüten, maddede sözü edilen ve bağış ile ithalat muafiyetinden yararlanan idari yapılardır. Maddeyi uygulayabilmek için alıcı kuruluşun bu niteliği taşıması gerekir. ### Bilgi Edinme Hakkı Kanunu - Bilgi Edinme Hakkı Kanunu m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4982-sayili-bilgi-edinme-hakki-kanunu/madde-3#f1-a): Kanunun 2. maddesinde yer alan ve kanunun kapsamına giren, bilgi edinme başvurusu yapılabilecek bütün makam ve merciler. Kapsam belirlemesi bu tanımda değil, 2. maddededir; bu nedenle bir varlığın kurum sayılıp sayılmayacağı önce 2. maddeye bakılarak belirlenir. ## Karıştırılan kavramlar - **Kurum ve kuruluşlar / Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumu** (2828 s. K. m.20): Genel kural 2828 sayılı Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşları kapsar. Dördüncü fıkra yalnızca Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumuna kanunlarla tanınmış imtiyazları kuruma ayrıca uygular. Çocuk Esirgeme Kurumu için kanunlarla verilmiş imtiyazlar, bu maddeye dayanarak da kuruma tanınır. - **Kurum ve kuruluş / Başvuru sahibi** (4982 s. K. m.3): Kurum ve kuruluş, başvurunun yöneltildiği tarafta yer alır ve kapsamı 2. maddeye bağlıdır. Başvuru sahibi, hakkı kullanan taraftır ve gerçek ya da tüzel kişi olabilir. Başvuru sahibinin kişi olması yeterlidir; kurum olup olmadığı yalnızca 2. maddedeki kapsam ölçütüne göre değerlendirilir. - **Genel bütçeli idareler / diğer kurum ve kuruluşlar** (237 s. K. m.10): Genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler ve döner sermayeler, edinimlerini yıllık bütçe kanunundaki (T) cetveline dayandırır. Bu kategoriye girmeyen kurum ve kuruluşlar, edinim için önceden alınmış Cumhurbaşkanı kararına ihtiyaç duyar. Birinci grupta cetvelde yer almayan taşıt yıl içinde edinilemez; ikinci grupta ise cetvel yerine Cumhurbaşkanı kararı yeterlidir. - **Genel bütçeye dahil kurum / diğer kurum ve kuruluşlar** (2946 s. K. m.5): Genel bütçeye dahil kurum ve kuruluşlar. Genel bütçeye dahil olmayan diğer kurum ve kuruluşlar. Genel bütçeye dahil kurumlarda tahsil edilen kira bedeli hazineye irat kaydedilir. Diğerlerinde kendi bütçelerine irat kaydedilir. - **Kurum ve kuruluş / İşlem tarafı kişi** (4358 s. K. m.2): Kamu idare ve müesseseleri ile diğer gerçek ve tüzel kişiler, numarayı tespit etme ve kayıtlarda gösterme yükümlüsüdür. İşlemin muhatabı veya tarafı olan gerçek ve tüzel kişi, numarasını yoksa almak ve doğru bildirmek yükümlüsüdür. Kayıt ve tespit yükü kurum tarafında, numaranın varlığı ve doğru bildirilmesi yükü ise taraf tarafındadır. - **Yeni istihdam teşviki / Kurum ve kuruluşlar** (4447 s. K. m.50): Teşvik, 5510 sayılı Kanun kapsamındakiler ve 506 sayılı Kanun geçici 20. madde kapsamındaki sandıklar için aynı şartlarda uygulanır. 5335 sayılı Kanun 30. maddesinin ikinci fıkrası kapsamındaki kurum ve kuruluşlardaki işyerlerinde işe başlayanlar için teşvik uygulanmaz. Bu kurum ve kuruluşlarda işe başlayan işsizler için teşvik kapsamı dışında kalır. ## Örnek kararlar - 10. Daire, 2020/4987 E., 2024/953 K., 19.03.2024 — ilgili: 4982 s. K. m.3 - 11. Ceza Dairesi, 2019/887 E., 2021/5243 K., 14.06.2021 — ilgili: 4982 s. K. m.3 - 11. Ceza Dairesi, 2018/6165 E., 2021/2805 K., 18.03.2021 — ilgili: 4982 s. K. m.3 ## İlgili terimler [Bilgi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bilgi) · [Bilgi veya belgeye erişim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bilgi-veya-belgeye-erisim) · [Makbuz karşılığı bağış](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/makbuz-karsiligi-bagis) · [Başvuru sahibi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/basvuru-sahibi) · [Belge](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/belge) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.