---
title: "Kütük nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kutuk"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Kütük

**Kısaca:** Bitki çeşitlerinin ve genetik kaynakların kaydedildiği Bakanlık sicilidir. Kütükte kalış süresi ve silinme hâlleri yönetmelikle belirlenir. (5553 s. K. m.4)

## Kanuna göre anlamı

- **5042 s. K. m.2/1-k** (Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun): Islahçı hakkı başvurusu ve hakkın tescili ile ilgili hususların kayıtlı olduğu sicilleri — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5042-sayili-yeni-bitki-cesitlerine-ait-islahci-haklarinin-korunmasina-iliskin-kanun/madde-2#f1-k
- **5553 s. K. m.3/1-k** (Tohumculuk Kanunu): Bu Kanun kapsamında kayıt altına alınan çeşitlerin ve genetik kaynaklar kapsamına giren materyallerin kayıtlı olduğu sicilleri — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5553-sayili-tohumculuk-kanunu/madde-3#f1-k

## Kanunda nerede geçiyor

### Tohumculuk Kanunu
- Tohumculuk Kanunu m.4 – Kayıt altına alma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5553-sayili-tohumculuk-kanunu/madde-4#f3): Bitki çeşitlerinin ve genetik kaynakların kaydedildiği Bakanlık sicilidir. Kütükte kalış süresi ve silinme hâlleri yönetmelikle belirlenir.

## Karıştırılan kavramlar

- **Kütük / senet metni** (TMK m.922): Tapu kütüğündeki tescil, taşınmaz üzerindeki ayni hakkın resmî kaydıdır. Senet metni, senedin içeriğinde yazılı hususlardır ve tek başına kütüğün önüne geçmez. Çelişkide kütük esas alınır; senet metninin kütüğe uymayan kısmı bağlayıcı olmaz.
- **Tescile dayanak belge / yalnız kütük kaydı** (TMK m.1023): Tescilin dayanağı belgeler de tescili tamamlıyorsa, üçüncü kişi bu belgelere dayanarak da hak kazanabilir. Kütükteki tescilin yolsuzluğu tescile dayanak belgelerden anlaşılabiliyorsa, yalnız kütük kaydına dayanan üçüncü kişi korunmaz. Sınırın plândaki sınırlara göre belirlendiği hallerde (m.719/II) plandaki sınıra göre kazanım korunur; belgeden yolsuzluk anlaşılıyorsa iyiniyet korunmaz.
- **Hakkın kütük dışı sona ermesi / Hakkın tescil dışı kazanılması** (TMK m.1025): Hak sicil dışında başka bir sebeple sona ermişse, sicildeki kayıt sadece formaldir ve terkin için hak sahibinin rızası ya da düzeltme davası gerekir. Hak, sicil dışında başkasına geçmişse (miras gibi) ilgili tescil bu kazanımı açıklar ve sicili gerçeğe uygun hale getirir. Birinci halde kayıt terkin edilmeden değer taşımaya devam ettiğinden terkin istenir; ikinci halde kayıt doğrudur ve düzeltme davası gerekmez.
- **Aile kütüğü / Özel kütük** (5490 s. K. m.3): Aile kütüğü nüfus olaylarının kayıtlarının tutulduğu kütüktür. Özel kütük doğum, evlenme, boşanma ve ölüm gibi olayların dayanak belgelerinin konulduğu dosyadır. Kayıt ile dayanak belgesi ayrı kütüklerde tutulur; nüfus kütüğü bu ikisinin ve yedeklerinin toplamıdır.
- **Aile kütüğü kaydı / Özel kütük kaydı** (5490 s. K. m.5): Kişinin aile bağlarına göre tutulan aile kütüğündeki kayıt, ilçe ve aile esasına göre tutulan ana kütük niteliğindedir. Özel kütüklerde tutulan kayıtlar, aile kütüğünden ayrı olarak tutulan kayıtlardır. İkinci fıkraya göre her iki kayıt aynı hukuki değere sahiptir; birinin diğerine üstünlüğü yoktur.
- **Kütük kaydı / Dayanak belgesi** (5490 s. K. m.5): Kütüğe işlenmiş kayıt, nüfus olayının kütükteki tescil hâlidir. Dayanak belgesi, kayda esas olan ve olayı belgeleyen belgedir. Kayıtlar arasında farklılık varsa kütük kaydının değil dayanak belgesinin esas alınacağı ve bu belgenin aksi sabit oluncaya kadar geçerli olduğu kabul edilir.

## Örnek kararlar

- 2007/2 E., 2011/13 K., 13.01.2011 — ilgili: 5553 s. K. m.4

## İlgili terimler

[Katalog](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/katalog) · [Genetik kaynak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/genetik-kaynak) · [Üretim izni](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uretim-izni) · [Tescil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tescil)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.