---
title: "Maddi anlamda kesin hüküm nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/maddi-anlamda-kesin-hukum"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Maddi anlamda kesin hüküm

**Kısaca:** Maddi anlamda kesin hüküm, 3 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

- HMK m.388 · kararların niteliği: Kesinleşen bir kararın aynı uyuşmazlık hakkında yeniden dava konusu yapılmasını engelleyen sonucudur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-388)
- Anayasa m.153 · anayasa Mahkemesinin kararları: Kararın yasama, yürütme, yargı organlarını, idare makamlarını ve gerçek ve tüzel kişileri bağlayan gücüdür. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-153)
- AYMKYUHK m.66 · mahkeme kararları: Kararın hüküm fıkrasının devlet organlarını, idare makamlarını ve gerçek ve tüzel kişileri bağlayan gücüdür. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-66)

## Kanunda nerede geçiyor

### Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.303 – Kesin hüküm (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-303#f1): Şekli anlamda kesinleşmiş bir hükmün, aynı taraflar arasındaki sonraki davada bağlayıcılık doğuran niteliğidir. Yeni davanın, önceki hükmün konusunu yeniden tartışmasını engeller.
- HMK m.374 – Konu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-374): Bir uyuşmazlık hakkında verilen ve artık aynı konuda yeniden dava açılmasını engelleyen hükmün niteliğidir. Yargılamanın iadesi bu niteliğe sahip hükümlere karşı yönelir.
- HMK m.388 – Kararların niteliği (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-388#f1): Kesinleşen bir kararın aynı uyuşmazlık hakkında yeniden dava konusu yapılmasını engelleyen sonucudur. Bu sonuç çekişmeli yargı hükmü için geçerlidir ve m.388 uyarınca çekişmesiz yargı kararlarına kanunda aksi yoksa uygulanmaz.

### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
- Anayasa m.153 – 8. Anayasa Mahkemesinin kararları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-153): Kararın yasama, yürütme, yargı organlarını, idare makamlarını ve gerçek ve tüzel kişileri bağlayan gücüdür. Bu bağlayıcılık hüküm fıkrası bakımından geçerlidir; gerekçe bakımından tartışmalıdır.

### Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun
- AYMKYUHK m.66 – Mahkeme kararları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-66): Kararın hüküm fıkrasının devlet organlarını, idare makamlarını ve gerçek ve tüzel kişileri bağlayan gücüdür. Bu bağlayıcılık yalnızca hüküm fıkrası için geçerlidir; gerekçe bağlayıcı değildir.

## Karıştırılan kavramlar

- **Kesin karar / Maddi anlamda kesin hüküm** (Anayasa m.153): Kesinlik, kararın kanun yoluna konu olamamasıdır ve Anayasa Mahkemesi kararları bakımından bu özellik ilk ve son derece mahkemesi olmasından gelir. Bağlayıcılık ise kararın tüm organları ve kişileri bağlamasıdır ve bu, kararın hüküm fıkrası için geçerlidir. Kararın yeniden dava konusu yapılmaması ile hüküm fıkrasının bağlayıcılığı farklı hukuki kavramlardır; birinin varlığı diğerini kendiliğinden doğurmaz.

## İlgili konular

- Yargılamaya ilişkin diğer hususlar ve kararlar (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/yargilamaya-iliskin-diger-hususlar-ve-kararlar
- Yüksek mahkemeler (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/yuksek-mahkemeler
- Çekişmesiz yargı (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/cekismesiz-yargi
- Hüküm (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/hukum
- Yargılamanın iadesi (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/yargilamanin-iadesi

## Örnek kararlar

- Hukuk Genel Kurulu, 2024/224 E., 2025/467 K., 14.07.2025 — ilgili: HMK m.388
- Hukuk Genel Kurulu, 2024/251 E., 2025/468 K., 14.07.2025 — ilgili: HMK m.388
- Hukuk Genel Kurulu, 2024/375 E., 2025/474 K., 14.07.2025 — ilgili: HMK m.388

## İlgili terimler

[İptal kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iptal-karari) · [Çekişmesiz yargı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cekismesiz-yargi) · [Cüzi halef](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cuzi-halef) · [Erteleme süresi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/erteleme-suresi) · [Hüküm fıkrası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hukum-fikrasi) · [Müteselsil Borçluluk](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muteselsil-borcluluk) · [Kanunda aksine hüküm](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kanunda-aksine-hukum) · [Külli halef](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kulli-halef)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.