--- title: "Maddi hata nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/maddi-hata" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Maddi hata **Kısaca:** Maddi hata, 7 kanunda 14 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - HMK m.304 · hükmün tashihi: Hükümde yazı hatası, hesap hatası veya benzeri açık hatalar olarak ortaya çıkan, hâkimin iradesiyle değil yazım ya da hesaplama sırasındaki dikkatsizlikle oluşmuş yanlışlıklardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-304) - CMK m.303 · yargıtayca davanın esasına hükmedilecek hâller, hukuka aykırılığın düzeltilmesi: Artırım veya indirim sonucunda ceza süresi ya da miktarının hesaplanmasında yapılan işlem hatasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-303) - 6356 s. K. m.43 · yetki itirazı: İşçi ve üye sayılarının tespitinde Bakanlığın kayıt hatası gibi somut bir yanlışlığı ifade eder. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6356-sayili-sendikalar-ve-toplu-is-sozlesmesi-kanunu/madde-43) ## Kanunda nerede geçiyor ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.124 – Tarafta iradî değişiklik (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-124): Tarafın dava dilekçesinde yanlış yazılmasına yol açan, dürüstlük kuralına aykırı olmayan ve yanlış gösterimin nedeni olan bariz yazım ya da kayıt hatası niteliğindeki yanlışlıktır. Maddi hatadan kaynaklanan talep, karşı tarafın rızası olmadan hâkim tarafından kabul edilir. - HMK m.176 – Kapsamı ve sayısı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-176): Belgede yer alan açık yazı veya hesap hatasıdır; ıslah değil, m.183 kapsamında düzeltilir ve ıslah sayısına dahil edilmez. - HMK m.188 – İkrar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-188): İkrarın gerçek iradeye uymayan, yanlış bir kabule dayanan oluşudur. İkrardan dönmenin tek hukuki gerekçesi olarak kanunda gösterilmiştir. - HMK m.304 – Hükmün tashihi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-304): Hükümde yazı hatası, hesap hatası veya benzeri açık hatalar olarak ortaya çıkan, hâkimin iradesiyle değil yazım ya da hesaplama sırasındaki dikkatsizlikle oluşmuş yanlışlıklardır. Hükmün esasını değiştiren bir değerlendirme hatası bu kapsama girmez. - HMK m.370 – Onama kararları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-370): Hükmün içeriğinde hukuki değerlendirme gerektirmeyen, kimlik bilgilerine, yazıma, hesaplamaya ya da açıkça görülen ifadeye ilişkin yanlışlıklardır (m.370/3). Bu tür hatalar yeniden yargılama gerektirmeyeceğinden Yargıtay tarafından düzeltilebilir. - HMK m.437 – Hakem kararının tavzihi, düzeltilmesi ve tamamlanması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-437): Hakem kararında bulunan hesap, yazı ve benzeri nitelikteki hatalardır. Kararın hükmünü ya da gerekçesini değiştiren bir hata değildir; ölçüt, hatanın açık ve kolayca görülebilir bir yazım ya da hesaplama yanlışı olmasıdır. ### Nüfus Hizmetleri Kanunu - Nüfus Hizmetleri Kanunu m.35 – Kayıt düzeltilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5490-sayili-nufus-hizmetleri-kanunu/madde-35): Olayların aile kütüklerine tescili sırasında, dayanak belgede bulunan bilginin kütüğe yanlış, eksik veya hiç yazılmadan geçirilmesidir. Yeni bir kişisel durum değişikliği ya da hukuki değerlendirme içermez; dayanak belgeyle karşılaştırılarak saptanır. - Nüfus Hizmetleri Kanunu m.38 – Maddî hatalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5490-sayili-nufus-hizmetleri-kanunu/madde-38#f1): Dayanak belgesinde bulunan bir bilginin nüfus kütüğüne hatalı, eksik ya da hiç yazılmadan işlenmesi veya kayıtta mükerrer yer almasıdır. Kaydın dayanağının değerlendirilmesi gerektiğinden, hatanın belgeyle karşılaştırılarak görülebilmesi esastır. - Nüfus Hizmetleri Kanunu m.62 – Atik veya eski aile kütükleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5490-sayili-nufus-hizmetleri-kanunu/madde-62): Ad, soyad, baba adı, ana adı, doğum tarihi veya doğum yerine ilişkin yazım ya da kayıt hatasıdır. Üçüncü fıkra bu hataların atik kütüğe dayanılarak düzeltilmesine izin verir, hukuki durumu değiştiren değişiklikleri kapsamaz. ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.303 – Yargıtayca davanın esasına hükmedilecek hâller, hukuka aykırılığın düzeltilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-303#f1-f): Artırım veya indirim sonucunda ceza süresi ya da miktarının hesaplanmasında yapılan işlem hatasıdır. Takdir veya hukuki değerlendirme yanılgısı bu kavrama girmez. ### Milletlerarası Tahkim Kanunu - Milletlerarası Tahkim Kanunu m.14 – Kararın şekli ve içeriği, düzeltilmesi, yorumu ve tamamlanması, yazılı bildirimlerin alınması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4686-sayili-milletlerarasi-tahkim-kanunu/madde-14): Hesap, yazı ve benzeri nitelikteki, kararın hükmünü değiştirmeyen yanlışlıklardır. Düzeltme yoluyla giderilir ve yeni bir hüküm kurulmasını gerektirmez. ### Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce Yürütülen Hizmetler Hakkında Kanun - Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce Yürütülen Hizmetler Hakkında Kanun m.31 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6200-sayili-devlet-su-isleri-genel-mudurlugunce-yurutulen-hizmetler-hakkinda-kanun/madde-31): Tahakkuk cetvelinde hesap, yazım veya kayıt yanlışlığı gibi açıkça görülebilen hatalardır. Bunların düzeltilmesi için bölge müdürlüğünce tahkik yapılması ve hatanın varlığına kanaat getirilmesi gerekir. ### Harcırah Kanunu - Harcırah Kanunu m.60 – Hilafı hakikat beyanname verenler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6245-sayili-harcirah-kanunu/madde-60): Beyanda yapılan, harcırah miktarını artırma kastı taşımayan yazım veya hesap türünden yanlışlıktır. Madde metninde açıkça hilafı hakikat beyanın dışında tutulmuştur, bu nedenle bu maddeye göre yaptırım doğurmaz. ### Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu - Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.43 – Yetki itirazı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6356-sayili-sendikalar-ve-toplu-is-sozlesmesi-kanunu/madde-43#f3): İşçi ve üye sayılarının tespitinde Bakanlığın kayıt hatası gibi somut bir yanlışlığı ifade eder. Bu tür itirazlar duruşmasız ve altı iş günü içinde kesin olarak karara bağlanır. ## Karıştırılan kavramlar - **Maddi hata düzeltmesi / yorum / tamamlayıcı karar** (4686 s. K. m.14): Maddi hata düzeltmesi, hesap veya yazı hatalarını giderir ve hükmü değiştirmez. Tamamlayıcı karar, ileri sürülmüş ama karara bağlanmamış bir konuda yeni hüküm kurar. Düzeltme ve yorum istemi otuz gün, tamamlayıcı karar istemi de otuz gün içinde yapılır; ancak hakemin cevap süresi düzeltme ve yorumda otuz gün, tamamlayıcı kararda altmış gündür. - **Maddi hata / esaslı düzeltme** (5490 s. K. m.35): Olayların aile kütüklerine tescili sırasında dayanak belgede bulunan bilginin yanlış ya da eksik geçirilmesi. Dayanak belgede olmayan, kişisel durumun gerçeğe aykırı biçimde kayda geçmesinden kaynaklanan düzeltmeler veya kayıt değişiklikleri. Maddi hata nüfus müdürlüğünce dayanak belgeye uygun olarak düzeltilir. Diğer hallerde kesinleşmiş mahkeme hükmü gerekir. - **Maddi hata / mahkeme kararı gerektiren kayıt düzeltmesi** (5490 s. K. m.38): Bilgi dayanak belgede bulunuyor ve kütüğe yanlış, eksik, hiç yazılmamış ya da mükerrer işlenmiş. Hata belgeyle karşılaştırılarak görülebiliyor. Kayıt, dayanak belgeyle uyuşuyor ama gerçek duruma uymuyor ya da dayanak belgenin kendisi gerçeği yansıtmıyor. Birinci halde Genel Müdürlük veya nüfus müdürlüğü idari yoldan düzeltir veya tamamlar; dava gerekmez. İkinci halde mahkeme kararı zorunludur. - **Maddi hata (üçüncü fıkra) / kabul edilebilir yanılgı (dördüncü fıkra)** (HMK m.124): Maddi hata, yazım ya da kayıt türünde bariz bir hatadır ve dürüstlük kuralına aykırı olmadığı ölçüde kabul edilir. Kabul edilebilir yanılgı, hukuki ya da fiili bir değerlendirme hatasıdır ve hâkimin takdirine bağlıdır. Her iki hâlde de karşı tarafın rızası aranmaz; ancak dördüncü fıkrada hâkim talebi reddedebilir ve yargılama giderine hükmetme yükümlülüğü yalnız bu fıkrada yer alır. - **Iddia-savunma değişikliği / Maddi hata düzeltmesi** (HMK m.176): Iddia ve savunmanın değiştirilmesi ya da genişletilmesi ıslah kapsamındadır ve bu madde uyarınca yapılır. Belgedeki açık yazı ve hesap hataları iddia veya savunmayı değiştirmez; m.183 uyarınca karar verilinceye kadar düzeltilir. Maddi hata düzeltmesi için ıslah hakkı kullanılmaz ve bu düzeltme ıslah sayısından düşülmez. - **Maddi hata / Hukuki hata** (HMK m.370): Maddi hata; kimlik, yazı, hesap veya açık ifade yanlışlığı olup hukuki değerlendirme gerektirmez. Hukuki hata; kanunun olaya uygulanmasında yapılan ve hüküm sonucunu etkileyen yanlıştır. Maddi hatalar her hâlde düzeltilerek onanabilir (m.370/3); hukuki hata ise yalnızca yeniden yargılama gerektirmediği ölçüde düzeltilebilir (m.370/2). ## İlgili konular - Temyiz isteminin kabule değer sayılmamasından dolayı hükmü veren (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/temyiz-isteminin-kabule-deger-sayilmamasindan-dolayi-hukmu-veren - Toplu iş sözleşmesinin yapılması (İş Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/is-hukuku/toplu-is-sozlesmesinin-yapilmasi - Davanın açılması (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/davanin-acilmasi - İspat ve deliller: genel hükümler (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/genel-hukumler-hmk - Hakem kararının tavzihi, düzeltilmesi ve tamamlanması, tebligat (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/hakem-kararinin-tavzihi-duzeltilmesi-ve-tamamlanmasi-tebligat - Hükmün tashihi, tavzihi ve tamamlanması, davaya son veren taraf işlemleri (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/hukmun-tashihi-tavzihi-ve-tamamlanmasi-davaya-son-veren-taraf-islemleri ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2023/280 E., 2024/296 K., 29.05.2024 — ilgili: 5490 s. K. m.35, 5490 s. K. m.38 - Hukuk Genel Kurulu, 2017/1920 E., 2018/1432 K., 16.10.2018 — ilgili: 5490 s. K. m.35, 5490 s. K. m.38 - Hukuk Genel Kurulu, 2017/1922 E., 2018/1305 K., 04.07.2018 — ilgili: 5490 s. K. m.35, 5490 s. K. m.38 ## İlgili terimler [Dayanak belgesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dayanak-belgesi) · [Tavzih](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tavzih) · [Kısmen ıslah](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kismen-islah) · [Re'sen düzeltme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/resen-duzeltme) · [Tespit yazısı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tespit-yazisi) · [Yetki şartı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetki-sarti) · [Tashih](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tashih) · [Dürüstlük kuralına aykırılık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/durustluk-kuralina-aykirilik) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.