--- title: "Mahkûmiyet nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mahkumiyet" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Mahkûmiyet **Kısaca:** Mahkûmiyet, 5 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - CMK m.325 · sanığın yükümlülüğü: Sanığın cezaya veya güvenlik tedbirine hükmolunmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-325) - 5300 s. K. m.7 · lisanslı depo işleticisi olması yasaklananlar: Yalnız soruşturma veya kovuşturma sürecinde bulunmak bu anlamda mahkûmiyet değildir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5300-sayili-tarim-urunleri-lisansli-depoculuk-kanunu/madde-7) - 5737 s. K. m.9 · vakıf yöneticisi olamayacaklar: Yalnızca soruşturma veya kovuşturma aşamasında bulunmak bu engeli doğurmaz. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5737-sayili-vakiflar-kanunu/madde-9) ## Kanunda nerede geçiyor ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.325 – Sanığın yükümlülüğü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-325): Sanığın cezaya veya güvenlik tedbirine hükmolunmasıdır. Giderlerin sanığa yüklenmesi için birinci koşul budur; beraat veya davanın düşmesi bu anlamda mahkûmiyet değildir. ### Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu - Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu m.7 – Lisanslı depo işleticisi olması yasaklananlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5300-sayili-tarim-urunleri-lisansli-depoculuk-kanunu/madde-7): Maddede sayılan nitelikteki kasten işlenmiş suçtan hapis cezasına hükmedilmiş ve bu hükmün kesinleşmiş olmasıdır. Yalnız soruşturma veya kovuşturma sürecinde bulunmak bu anlamda mahkûmiyet değildir. ### Vakıflar Kanunu - Vakıflar Kanunu m.9 – Vakıf yöneticisi olamayacaklar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5737-sayili-vakiflar-kanunu/madde-9): Maddede sayılan suçlardan birinin işlendiğinin mahkeme tarafından hükme bağlanmasıdır. Yalnızca soruşturma veya kovuşturma aşamasında bulunmak bu engeli doğurmaz. ### Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu - Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu m.3 – Kaynak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6191-sayili-sozlesmeli-erbas-ve-er-kanunu/madde-3): Üçüncü fıkra (d) ve (e) bentlerinde, hükmün açıklanmasının geri bırakılması, cezanın ertelenmesi ve af gibi hâllerde dahi, belirli suçlardan verilmiş bir hükmün varlığını ifade eder. Fıkra, hangi hâllerde bu hükmün sözleşmeli erliğe engel olacağını belirler. ### Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun - Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun m.6 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6343-sayili-veteriner-hekimligi-mesleginin-icrasina-turk-veteriner-hekimleri-birligi-ile/madde-6): Mahkeme tarafından verilmiş ve a bendinde sayılan suçlar bakımından hapis cezası içeren hükümdür. Ceza bu hükmü ifade eder; hapis cezasının ertelenmesi veya paraya çevrilmesi gibi durumlar metinde ayrıca düzenlenmemiştir. ## Karıştırılan kavramlar - **Mahkûmiyet / beraat veya düşme** (CMK m.325): Sanığın cezaya veya güvenlik tedbirine mahkûm edildiği hâl. Birinci fıkra gereği bütün yargılama giderleri sanığa yüklenir. Sanığın mahkûm edilmediği hâl. Fıkra 1 ve 2 uygulanmaz; giderlerin kime yükleneceği bu maddede düzenlenmemiştir. Giderlerin sanığa yüklenebilmesi için mahkûmiyet şarttır; yalnız bu durumda m.325 kendiliğinden uygulanır. - **Mahkûmiyet / hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve cezanın ertelenmesi** (CMK m.325): Sanığın doğrudan cezaya veya güvenlik tedbirine mahkûm edildiği hâl. Hükmün açıklanmasının geri bırakıldığı veya cezanın ertelendiği hâl; burada mahkûmiyet hükmü söz konusudur ama infaz ertelenmiştir. Fıkra 2 ile iki hâlde de aynı sonuç doğar: giderler sanığa yüklenir. - **Mahkûmiyet nedeniyle yasak / Lisans iptali nedeniyle yasak** (5300 s. K. m.7): Birinci fıkradaki yasak, sayılan suçlardan hapis cezası alınmış olmaya bağlıdır. İkinci fıkradaki yasak, mahkûmiyet aranmaksızın yalnızca lisansın iradesi dışında iptalinden doğar. İki yasağın kaynağı farklıdır; aynı kişi iki nedenle de yasak kapsamına girebilir ve yasak süreleri birbirinden bağımsız değerlendirilir. - **Seçilmeden önce mahkûmiyet / seçildikten sonra mahkûmiyet** (5737 s. K. m.9): Kişi yönetici olmadan önce sayılan suçlardan mahkûm olmuşsa, seçilmesi maddenin birinci fıkrası uyarınca engellenir. Kişi yönetici seçildikten sonra mahkûm olmuşsa, ikinci fıkra uygulanır ve yöneticiliği sona erer. İlk durumda kişi hiç yönetici olamaz; ikinci durumda seçilme geçerli olmuş, görev sonradan bitmiştir. Her iki durumda da sonuç yöneticiliğin olmamasıdır, ancak hukuki dayanak ve zamanlama farklıdır. - **Mahkûmiyet türleri (d) bendi / (e) bendi** (6191 s. K. m.3): (d) bendi, hükmün açıklanmasının geri bırakılması, cezanın ertelenmesi, seçenek yaptırıma çevrilme ve af gibi hâllerde de belirli suçlar bakımından engel doğurur. (e) bendi, taksirli suçlar hariç olmak üzere bir ay veya daha fazla hapis cezasıyla mahkûmiyeti engel sayar; suçun türüne bakmaksızın hapis süresine göre değerlendirme yapar. (d) bendi suç kataloğuna bağlıdır; (e) bendi ise ceza süresine bağlıdır. İki engel ayrı ayrı uygulanır. - **Mahkûmiyet engeli / TCK m.53 süreleri** (VUK m.87): Maddede sayılan suçlardan mahkûmiyet, TCK m.53 süreleri geçse bile engel oluşturmaya devam eder. Sayılan suçlar dışındaki suçlar için TCK m.53 kapsamındaki süreler geçmişse seçilme engeli sona erer. Maddede sayılan ağır suçlarda zaman aşımı veya süre geçmesi seçilme engelini kaldırmaz. ## İlgili konular - Yargılama giderleri ve çeşitli hükümler (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/yargilama-giderleri-ve-cesitli-hukumler ## Örnek kararlar - İdare Dava Daireleri Kurulu, 2023/444 E., 2023/1833 K., 05.10.2023 — ilgili: 6343 s. K. m.6, 5300 s. K. m.7 - 2021/60 E., 2024/200 K., 04.12.2024 — ilgili: 6191 s. K. m.3 - 2024/96 E., 2024/143 K., 23.07.2024 — ilgili: 6343 s. K. m.6 ## İlgili terimler [Kasten işlenen suç](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kasten-islenen-suc) · [Seçenek yaptırım](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/secenek-yaptirim) · [Yargılama gideri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yargilama-gideri) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.