---
title: "Mahsul nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mahsul"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Mahsul

**Kısaca:** Zirai faaliyetler neticesinde elde edilen maddelerdir. (GVK m.52)

## Kanunda nerede geçiyor

### İcra ve İflas Kanunu
- İİK m.93 – Mahsullerin toplanması, borçlunun hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-93#f2): Toprak veya ağaç üzerinde yetişen ürünü ifade eder; madde bakımından haczedilen ve toplanması gereken yetişmiş ya da yetişmekte olan ürünler anlaşılır. Ürünün borçluya ait olması, haczin konusu olabilmesi için gereklidir.

### Gelir Vergisi Kanunu (GVK)
- GVK m.52 – Zirai kazanç, zirai faaliyet, zirai işletme, çiftçi ve mahsulün tarifi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-52#f7): Zirai faaliyetler neticesinde elde edilen maddelerdir. Maddenin kapsamında, tarım işletmesini işleten gerçek kişilerin (adi şirketler dahil) ürettiği ürünler mahsul sayılır.

## Karıştırılan kavramlar

- **Yetişmemiş mahsul haczi / yetişmiş mahsul haczi** (İİK m.93): Yetişmemiş mahsulün haczi m.84 kapsamında belirli bir dönemde yapılır ve mahsul yetişince toplama tedbirleri alınır. Yetişmiş mahsulün haczinde toplama ve geçim bırakma hükmü doğrudan uygulanır. Yetişmemiş mahsulde önce haczin geçerliliği, sonra m.93 uyarınca toplama ve bırakma işlemi gündeme gelir.
- **Mahsul satışı / ayni karşılık** (GVK m.56): Mahsulün para karşılığında satılması; bedel doğrudan hasılata yazılır. Mahsulün istihlak maddesi veya istihsal vasıtası ile değiştirilmesi; ayni karşılığın emsal bedeli hasılat sayılır. Para olarak alınmayan karşılıklar piyasa değeri üzerinden hasılata dahil edilir.
- **Ortalama randıman miktarı / Gerçek mahsul miktarı** (VUK m.45): Ortalama randıman, ziraat biriminin her çeşidinden elde edilmesi tahmin edilen ortalama mahsul miktarıdır. Gerçek mahsul miktarı, işletmede fiilen elde edilen üründür. Yıllık istihsal değeri hesabında ortalama randıman esas alınır; fiili üretim bu hesabın girdisi değildir.
- **Varlık kaybı / Mahsul kaybı** (VUK m.115): Varlık kaybında eşik, mükellefin varlıklarının en az üçte birinin kaybıdır ve terkin konusu zararın ilgili olduğu gelir kaynağı üzerinden belirlenir. Mahsul kaybında eşik yine üçte birdir ancak konu, Arazi Vergisi'nin afetli arazi için tahakkuk ettiği hasat ve devşirme yılıdır. İki hal farklı vergi kalemlerine bağlandığından birinin koşulu öteki için yeterli değildir; her iki hal ayrı ayrı ispatlanır.
- **Zirai mahsul / genel emtia değerlemesi** (VUK m.276): Zirai mahsuller, maddede belirtildiği üzere maliyet bedeli ile değerlenir ve hesap yöntemi mahsulün özelliklerine göre Bakanlık esaslarına bağlanır. Diğer emtia ve mallar için genel değerleme kuralları (ör. 274. madde ve ilgili hükümler) uygulanır. Zirai mahsul için özel bir maliyet bedeli yöntemi ve Bakanlık esasları uygulanır; genel değerleme kuralları bu mahsuller için doğrudan uygulanmaz.
- **Mahsul malikinin alacaklısı / mahsul sahibi başka bir kişi (ör. kiracı)** (İİK m.84): Taşınmaz ve mahsul aynı kişiye aitse, taşınmaz haczi ile mahsul birlikte haczedilmiş sayılır. Mahsul taşınmaz sahibinden başka bir kişiye aitse, o kişinin alacaklısı yalnız mahsulün haczini isteyebilir ve m.84 uygulanır. Mahsul sahibi ayrı olduğunda taşınmaz malikinin alacaklısı mahsulü haczettiremez; kiracının mahsulü ancak kiracının alacaklısı haczettirebilir.

## Örnek kararlar

- 9. Daire, 2022/8 E., 2022/661 K., 01.03.2022 — ilgili: GVK m.52
- 4. Daire, 2021/4229 E., 2021/3883 K., 08.07.2021 — ilgili: GVK m.52

## İlgili terimler

[Zirai işletme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zirai-isletme) · [Çiftçi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ciftci) · [Zirai kazanç](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zirai-kazanc) · [Satış bedeli](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/satis-bedeli)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.