--- title: "Makbuz nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/makbuz" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Makbuz **Kısaca:** Makbuz, 5 kanunda 8 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.968 · ödünç verenin hakları: Rehin karşılığı teslim alınan taşınırın zilyetliğini temsil eden belgedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-968) - TBK m.101: Alacaklının ödemeyi aldığını gösteren belgedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-101) - TTK m.727 · genel olarak: Ödemenin yapıldığını gösteren, ayrıca doldurulacak belgedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-727) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.101 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-101#f2): Alacaklının ödemeyi aldığını gösteren belgedir. Borçlu bildirimde bulunmamışsa ödemenin hangi borca yapıldığı bu belgedeki açıklamaya göre belirlenir. - TBK m.103 – III. Makbuz ve senetlerin geri verilmesi — 1. Borçlunun hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-103#f1): Alacaklı veya temsilcisi tarafından imzalanan, borcun kısmen ya da tamamen ödendiğini belirten belgedir. Borçlunun ödemeyi ispat aracı olarak elde ettiği en temel delildir. - TBK m.104 – 2. Hükümleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-104#f1): Alacaklının borçlunun yaptığı ifayı kabul ettiğini gösteren yazılı belgedir. Maddenin karinesi, makbuzda çekince bulunmamasına bağlıdır; çekince konulmuşsa karine doğmaz. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.964 – I. Kurulması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-964#f1): İşletmenin rehin alınan taşınır karşılığında rehin verene verdiği belgedir. Kıymetli evrak niteliği taşımaz, ispat belgesidir ve rehin verenin adına ya da hamiline yazılabilir. - TMK m.968 – 2. Ödünç verenin hakları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-968#f2): Rehin karşılığı teslim alınan taşınırın zilyetliğini temsil eden belgedir. Makbuzun hamiline teslim yetkisi, makbuz üzerindeki hak sahipliğinin varlığına bağlıdır. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.727 – VI - Makbuz — 1. Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-727#f1): Ödemenin yapıldığını gösteren, ayrıca doldurulacak belgedir. Poliçe ve protesto belgesi ile birlikte verilir ve poliçenin bir ödeme kaydı olarak yeniden kullanılmasını önler. ### Karayolları Trafik Kanunu - KTK m.121 – Yönetmelikte yer alacak diğer esaslar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2918-sayili-karayollari-trafik-kanunu/madde-121#f1): Para cezasının ödendiğini gösteren belgedir. Maliye Bakanlığınca basılır ve şekli yönetmelikle belirlenir. ### Harçlar Kanunu - Harçlar K. m.25 – Ödeme usulü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-25#f1): Harcın ödendiğini gösteren resmi belgedir. Madde, harcın ödenmesinin bu belgeyle kanıtlanmasını öngörür; makbuz olmadan yapılan ödeme harç ödemesi olarak kabul edilmez. ## Karıştırılan kavramlar - **Makbuz / suç ve ceza tutanağı** (KTK m.121): Makbuz para cezasının ödendiğini gösteren belgedir. Suç ve ceza tutanağı ihlali tespit eden ve cezanın dayanağını oluşturan belgedir. İkisi de Maliye Bakanlığınca basılır ancak şekil ve kullanım esasları farklı bir yönetmelik hükmüne tabidir; birinin şekli diğerine uygulanmaz. - **Teslim / makbuz** (TMK m.964): Teslim, rehnedilen taşınırın fiilen işletmeye geçmesidir. Makbuz, işletmenin bu teslim karşılığında düzenlediği belgedir. Teslim tek başına yeterli değildir; makbuz verilmedikçe işletme lehine rehin kurulmuş olmaz. - **Rehin verenin adına yazılmış makbuz / hamiline yazılmış makbuz** (TMK m.964): Adına yazılmış makbuz, belirli kişiye düzenlenir. Hamiline yazılmış makbuz, belgeyi elinde bulunduran kişiye hak sahipliği sağlar. Her iki hâlde de makbuz kıymetli evrak değildir; rehin konusunu geri alma hakkının ispatında kullanılır. - **İyi niyetli makbuz hamili / bilen veya bilmesi gereken hamil** (TMK m.968): Hamil makbuzun haksız ele geçirildiğini bilmiyor ve bilmesi gerekmiyorsa ödünç verenin yetkisi kullanılabilir. Hamil makbuzun haksız ele geçirildiğini biliyor ya da bilmesi gerekiyorsa yetki kullanılamaz. Kötü niyetli veya ağır ihmalle hareket eden hamile teslim, ödünç verenin sorumluluğuna yol açabilir. - **Çekincesiz makbuz / çekinceli makbuz (dönemsel edim)** (TBK m.103): Alacaklı çekince koymadan makbuz verirse önceki dönem edimleri de ifa edilmiş sayılır. Alacaklı makbuza belirli bir dönemi açıkça yazıp çekince koyarsa, diğer dönemler için ifa karinesi doğmaz. Çekincesiz makbuz, önceki dönem borçlarının da ödendiği yönünde karine oluşturur. - **Anaparanın tamamı için makbuz / kısmi ödeme makbuzu** (TBK m.104): Anaparanın tamamına ilişkin makbuz verilmişse faizlerin de alındığı kabul edilir. Yalnız kısmi ödeme için makbuz verilmişse ikinci fıkra uygulanmaz. Faiz karinesinden yararlanmak için makbuzun anaparanın tamamını kapsaması gerekir. ## İlgili konular - Makbuz ve senetlerin geri verilmesi, alacaklının temerrüdü (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/makbuz-ve-senetlerin-geri-verilmesi-alacaklinin-temerrudu - Rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar, rehinli tahvil (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/rehin-karsiliginda-odunc-verme-isi-ile-ugrasanlar-rehinli-tahvil - Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde, ödeme ve mahsup (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/karsilikli-borc-yukleyen-sozlesmelerde-odeme-ve-mahsup - İcra takibinden vazgeçme (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/icra-takibinden-vazgecme - Başvurma hakkının kapsamı, makbuz ve başvurma hakkının düşmesi (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/basvurma-hakkinin-kapsami-makbuz-ve-basvurma-hakkinin-dusmesi ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2014/47 E., 2014/991 K., 03.12.2014 — ilgili: Harçlar K. m.25 - 8. Daire, 2022/200 E., 2025/257 K., 30.01.2025 — ilgili: KTK m.121 - 8. Daire, 2021/1015 E., 2024/7338 K., 20.12.2024 — ilgili: KTK m.121 ## İlgili terimler [Çekince](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cekince) · [Dönemsel edim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/donemsel-edim) · [Fer'i borç](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/feri-borc) · [Genel zabıta](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/genel-zabita) · [Teslime bağlı rehin](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/teslime-bagli-rehin) · [Yargı harcı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yargi-harci) · [Borç senedi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/borc-senedi) · [Adi karine](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/adi-karine) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.