---
title: "Maktu esas nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/maktu-esas"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Maktu esas

**Kısaca:** Harcın değere bağlanmadan, işlemin türüne ve mahiyetine göre sabit bir tutar olarak alınmasıdır. Tutar, işlemin değeri ne olursa olsun aynı kalır. (Harçlar K. m.54)

## Kanunda nerede geçiyor

### Harçlar Kanunu
- Harçlar K. m.15 – Harç alma ölçüleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-15): Harcın, işlemin nev'i ve mahiyetine göre sabit bir tutar olarak alınmasıdır. Davanın değeri ne olursa olsun tutar değişmez; belirleyici olan işlemin türüdür.
- Harçlar K. m.41 – Harç alma ölçüleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-41#f1): Harcın işlemin türüne ve niteliğine göre sabit bir tutar olarak alınmasıdır. Değerden bağımsızdır ve konu değeri ne olursa olsun aynı kalır.
- Harçlar K. m.54 – Harç alma ölçüleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-54#f1): Harcın değere bağlanmadan, işlemin türüne ve mahiyetine göre sabit bir tutar olarak alınmasıdır. Tutar, işlemin değeri ne olursa olsun aynı kalır.
- Harçlar K. m.75 – Harç alma ölçüleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-75#f1): Harcın, işlemin değerinden bağımsız olarak, işlemin nevi ve mahiyetine göre sabit bir tutar üzerinden hesaplanmasıdır.
- Harçlar K. m.110 – Harç alma ölçüleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-110#f1): Harcın, değerden bağımsız olarak belgenin türüne ya da mahiyetine göre sabit bir tutar üzerinden alınması ölçüsüdür. Harç matrahı bir değer değil, işlemin niteliğidir.
- Harçlar K. m.121 – Harç alma ölçüleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-121#f1): Harca konu işlemin değerine bakılmaksızın, işlemin türü ve niteliğine göre sabit bir tutar üzerinden hesaplanan harç ölçüsüdür. Miktar, değer artışından etkilenmez.

## Karıştırılan kavramlar

- **Nispi esas / Maktu esas** (Harçlar K. m.15): Nispi esasta harç, değer ölçüsüne göre belirlenir ve matrah büyüdükçe harç da artar. Maktu esasta harç, işlemin nev'i ve mahiyetine göre belirlenir ve davanın değerinden bağımsız sabit bir tutardır. Aynı değerli iki davada, biri nispi diğeri maktu esasa tabi ise harç tutarları farklı olur. Değer büyüklüğü maktu harcı değiştirmez.
- **Maktu esas / Nispi esas** (Harçlar K. m.110): Maddede yer alan imtiyazname, ruhsatname ve diploma harçları, belgenin nevine göre maktu esasla alınır. Değer ölçüsüne bağlı işlemlerde harç, (1) sayılı tarifedeki değer üzerinden nispi esasla alınır (m.15). Bu belgelerde harç miktarı belgenin değerinden bağımsızdır; değer araştırması veya nispet oranı uygulanmaz.

## İlgili konular

- İmtiyazname, ruhsatname ve diploma harçları, trafik harçları (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/imtiyazname-ruhsatname-ve-diploma-harclari-trafik-harclari
- Harçdan müstesna işlemler ve harçtan muaf olanlar (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/harcdan-mustesna-islemler-ve-harctan-muaf-olanlar
- Konsolosluk harçları (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/konsolosluk-harclari
- Noter harçları (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/noter-harclari
- Vergi yargısı harçları (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/vergi-yargisi-harclari

## Örnek kararlar

- 9. Daire, 2024/4435 E., 2025/2381 K., 22.05.2025 — ilgili: Harçlar K. m.54
- 9. Daire, 2023/8766 E., 2025/2021 K., 15.05.2025 — ilgili: Harçlar K. m.54
- 9. Daire, 2024/1993 E., 2025/2025 K., 15.05.2025 — ilgili: Harçlar K. m.54

## İlgili terimler

[Nispi esas](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/nispi-esas) · [Sayılı tarife](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sayili-tarife) · [İşlemin nevi ve mahiyeti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/islemin-nevi-ve-mahiyeti) · [Trafik harcı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/trafik-harci) · [Vergi yargısı harçları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vergi-yargisi-harclari) · [Diploma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/diploma) · [Konsolosluk harcı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/konsolosluk-harci) · [Ruhsatname](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ruhsatname)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.