---
title: "Makul düzenleme nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/makul-duzenleme"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Makul düzenleme

**Kısaca:** Engellilerin hak ve özgürlüklerini diğer bireylerle eşit biçimde kullanmasını sağlamak için belirli bir durumda gerekli olan, mali imkânlar nispetinde ölçülü, gerekli ve uygun değişiklik ve tedbirlerdir. (6701 s. K. m.2)

## Kanuna göre anlamı

- **5378 s. K. m.3/1-j** (Engelliler Hakkında Kanun): Engellilerin insan haklarını ve temel özgürlüklerini tam ve diğer bireylerle eşit şekilde kullanmasını veya bunlardan yararlanmasını sağlamak üzere belirli bir durumda ihtiyaç duyulan, ölçüsüz veya aşırı bir yük getirmeyen, gerekli ve uygun değişiklik ve tedbirleri — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5378-sayili-engelliler-hakkinda-kanun/madde-3#f1-j
- **6701 s. K. m.2/1-i** (Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu): Engellilerin hak ve özgürlüklerini tam ve diğer bireylerle eşit şekilde kullanmasını veya bunlardan yararlanmasını sağlamak üzere belirli bir durumda ihtiyaç duyulan, mali imkânlar nispetinde, ölçülü, gerekli ve uygun değişiklik ve tedbirleri — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6701-sayili-turkiye-insan-haklari-ve-esitlik-kurumu-kanunu/madde-2#f1-i

## Kanunda nerede geçiyor

### Engelliler Hakkında Kanun
- Engelliler Hakkında Kanun m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5378-sayili-engelliler-hakkinda-kanun/madde-3#f1-j): Engellilerin insan haklarından ve temel özgürlüklerden diğer bireylerle eşit yararlanmasını sağlamak için belirli bir durumda gereken, ölçüsüz veya aşırı yük getirmeyen, gerekli ve uygun değişiklik ve tedbirlerdir. Yükün ölçüsüz olup olmadığı somut duruma göre belirlenir.
- Engelliler Hakkında Kanun m.14 – İstihdam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5378-sayili-engelliler-hakkinda-kanun/madde-14): Engelli çalışanın ya da iş arayanın karşılaştığı engel ve güçlükleri gidermeye yönelik iş yeri düzenlemesidir. Metin düzenlemenin ölçüsünü tanımlamaz; yükümlülük, bu konuda görev, yetki ve sorumluluğu bulunan kurum ve kuruluşlarla işverenlere yüklenmiştir.

### Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu
- Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu m.2 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6701-sayili-turkiye-insan-haklari-ve-esitlik-kurumu-kanunu/madde-2#f1-i): Engellilerin hak ve özgürlüklerini diğer bireylerle eşit biçimde kullanmasını sağlamak için belirli bir durumda gerekli olan, mali imkânlar nispetinde ölçülü, gerekli ve uygun değişiklik ve tedbirlerdir. Mali imkânlar ölçütü maddede açıkça yer almaktadır.
- Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu m.4 – Ayrımcılık türleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6701-sayili-turkiye-insan-haklari-ve-esitlik-kurumu-kanunu/madde-4#f1-f): Engelli kişilerin eşit biçimde yararlanabilmesi için işveren ya da hizmet sunan tarafça yapılması gereken uygun ayarlamalardır. Yapılmaması ayrı bir ayrımcılık türü sayılmıştır; kapsamı ve sınırı Kanun'un ilgili tanım hükmüne bağlıdır.

## Karıştırılan kavramlar

- **Genel ayrımcılık yasağı / makul düzenleme yükümlülüğü** (5378 s. K. m.14): Birinci ve ikinci fıkradaki yasak, muamele farkının engelliliğe dayanıp dayanmadığına bakar. Ayrımcılığın yanında bir eylemsizlik de sorun yaratır. Dördüncü fıkradaki makul düzenleme yükümlülüğü, belirli bir muamele farkı olmasa bile iş yerinin engelliye uygun hâle getirilmesini ister. Ayrımcılık yasağı ihlali bir muamele farkına, makul düzenleme yükümlülüğünün ihlali ise gerekli düzenlemenin yapılmamasına dayanır. Her iki durumda da yükümlü taraf işverendir.
- **Makul düzenleme / Genel düzenleme** (6701 s. K. m.2): Makul düzenleme, engelli bireyin belirli bir durumda eşit kullanımını sağlamaya yönelik bireysel bir değişikliktir. Genel düzenleme herkese yönelik, engel gözetmeyen uygulamadır. Makul düzenleme, mali imkânlar ölçütüne bağlıdır; mali imkânları aşan değişiklik zorunlu değildir.

## İlgili terimler

[Dolaylı ayrımcılık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dolayli-ayrimcilik) · [Doğrudan ayrımcılık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dogrudan-ayrimcilik) · [Ayrı tutma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ayri-tutma) · [Taciz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/taciz) · [Varsayılan temele dayalı ayrımcılık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/varsayilan-temele-dayali-ayrimcilik) · [Çoklu ayrımcılık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/coklu-ayrimcilik) · [Korumalı işyeri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/korumali-isyeri) · [Ayrımcılık talimatı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ayrimcilik-talimati)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.