--- title: "Makul süre nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/makul-sure" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Makul süre **Kısaca:** Makul süre, 9 kanunda 12 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TBK m.325 · kiralananın sözleşmenin bitiminden önce geri verilmesi: Kiralananın benzer koşullarla yeniden kiraya verilebilmesi için gereken süredir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-325) - HMK m.30 · usul ekonomisi ilkesi: Yargılamanın uyuşmazlığın niteliğine uygun, aşırı uzamadan tamamlanmasını ifade eden ölçüdür. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-30) - CMK m.141 · tazminat istemi: Tutuklanan kişinin yargılama mercii önüne çıkarılması ya da hüküm verilmesi için kabul edilebilir süredir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-141) ## Kanunda nerede geçiyor ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.141 – Tazminat istemi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-141): Tutuklanan kişinin yargılama mercii önüne çıkarılması ya da hüküm verilmesi için kabul edilebilir süredir. Somut süre maddede sayısal olarak belirlenmemiştir; olayın özelliklerine göre takdir edilir. - CMK m.179 – Çağrılan tanıkların ad ve adreslerinin sanığa ve Cumhuriyet savcısına bildirilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-179#f1): Ad ve adreslerin karşı tarafa bildirilmesi için kanunda sabit bir gün sayısı konulmamış, bildirimin karşı tarafın hazırlanmasına yetecek zamanda yapılması gerektiğini ifade eden ölçüttür. Somut olayda davetin ve tarafın hazırlık ihtiyacının durumuna göre belirlenir. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.873 – XVIII - Taşıma süresi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-873): Süre kararlaştırılmamışsa, taşımanın koşulları dikkate alınarak özenli bir taşıyıcıya tanınabilecek süredir. Süre soyut bir sabite bağlı değildir; her olayda taşımanın niteliği, mesafe, eşyanın özelliği ve taşıma koşullarına göre belirlenir. - TTK m.1447 – c) Bilgi verme ve araştırma yapılmasına izin verme yükümlülüğü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1447): Bilgi ve belgenin verilmesi için kanunda sayısal bir süre konulmamıştır; süre, olayın niteliği ve bilgi ile belgenin temin edilebilirliğine göre belirlenir. ### Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun - TKHK m.23 – Sözleşme öncesi bilgilendirme yükümlülüğü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6502-sayili-tuketicinin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-23): Bilgi formunun, sözleşmenin kurulmasından önce tüketicinin bilgilenip karar verebilmesine yetecek ölçüde verilmesi gereken zaman aralığıdır. Madde somut bir gün sayısı koymaz; süre, olayın koşullarına ve kredinin niteliğine göre belirlenir. - TKHK m.33 – Sözleşme öncesi bilgilendirme yükümlülüğü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6502-sayili-tuketicinin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-33): Bilginin tüketicinin koşulları değerlendirmesine ve karar vermesine yetecek kadar önce verilmesi gereken zaman aralığıdır. Madde somut bir gün sayısı koymaz; süre olayın koşullarına göre belirlenir. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.325 – 2. Kiralananın sözleşmenin bitiminden önce geri verilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-325): Kiralananın benzer koşullarla yeniden kiraya verilebilmesi için gereken süredir. Kiracının kira borcu bu süre sonuna kadar devam eder. Süre, somut olayda bilirkişi değerlendirmesiyle belirlenir ve kiralananın piyasadaki kiralanma olanağına bağlıdır. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.30 – Usul ekonomisi ilkesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-30#f1): Yargılamanın uyuşmazlığın niteliğine uygun, aşırı uzamadan tamamlanmasını ifade eden ölçüdür. Sabit bir gün veya ay sayısı değildir; davanın karmaşıklığı, tarafların davadaki tutumu ve mahkemenin tutumu gibi somut koşullara göre belirlenir. ### İl Özel İdaresi Kanunu - İl Özel İdaresi Kanunu m.40 – Hizmetlerde aksama (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5302-sayili-il-ozel-idaresi-kanunu/madde-40): İl özel idaresine aksamanın giderilmesi için tanınan, hizmetin özelliğine göre belirlenecek süredir. Madde sabit bir gün veya ay sayısı göstermez; süre her somut olayda hizmetin niteliğine göre takdir edilir. ### Belediye Kanunu - Belediye Kanunu m.57 – Hizmetlerde aksama (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5393-sayili-belediye-kanunu/madde-57): İçişleri Bakanının belediye başkanına aksamanın giderilmesi için vereceği süredir. Süre sabit bir gün sayısına bağlanmamış, hizmetin özelliğine göre belirlenmesi öngörülmüştür. ### Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun - Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun m.141 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7078-sayili-olaganustu-hal-kapsaminda-bazi-duzenlemeler-yapilmasi-hakkinda-kanun-hukmunde/madde-141): Kanuna uygun olarak tutuklanan kişinin yargılama mercii önüne çıkarılması veya hüküm verilmesi için beklenen süredir. Madde metninde somut bir gün sayısı belirlenmemiştir; süre, somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. ## Karıştırılan kavramlar - **Kanuni gözaltı süresi / hâkim önüne çıkarma (b) / makul süre (d)** (CMK m.141): (b) bendi, kanuni gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan kişiyi kapsar. (d) bendi, kanuna uygun tutuklanmış ama makul sürede yargılama mercii önüne çıkarılmayan veya hüküm verilmeyen kişiyi kapsar. (b) gözaltı süresinin aşılmasına, (d) tutukluluğun uzamasına bağlanır; ikisi farklı olgulara dayanır. - **Makul süre içinde yeniden kiralama / makul süre sonrası** (TBK m.325): Kiralananın makul süre içinde benzer koşullarla kiraya verilebilmesi halinde kiracı, bu süre için kira bedelinden sorumlu olur. Makul süre dolduğunda kiracının kira borcu devam etmez; kira sözleşmesinin kalan süresi için bedel talep edilemez. Kiracının sorumluluğu, sözleşmenin kalan süresi yerine yalnız makul süre ile sınırlanır. - **Kiraya verenin kendi kusuru ile kiralamada gecikme / makul süre içinde kiralama** (TBK m.325): Kiraya verenin kasıtlı ya da kusurlu davranışı nedeniyle kiralananı zamanında kiraya verememesi hâlinde makul süre uzatılmamalıdır. Kiralananın makul süre içinde normal yoldan kiraya verilebilmesi hâlinde kiraya verenin bu süreyi aşan dönem için kira talep etmesi beklenmez. Kiraya verenin ortak kusuru bulunduğunda makul süreyi aşan dönem için tazminat indirilir veya talep sınırlanır. - **Kararlaştırılmış süre / makul süre** (TTK m.873): Taraflar sözleşmede bir teslim süresi kararlaştırmışsa, taşıyıcı bu süreye bağlıdır. Süre kararlaştırılmamışsa, süre somut koşullara göre makul süre olarak belirlenir. Kararlaştırılmış süre aşıldığında gecikme doğar; süre yoksa gecikme, makul sürenin aşılması ile değerlendirilir. - **Tutuklama / tutukluluğun makul süre içinde sona ermesi** (Anayasa m.19): Tutuklu kişi makul süre içinde yargılanma ve soruşturma ya da kovuşturma sırasında serbest bırakılma talep edebilir. Serbest bırakma bir güvenceye bağlanabilir; güvence, yargılama süresince duruşmada hazır bulunmayı ya da hükmün yerine getirilmesini sağlamaya yöneliktir. Tutukluluk makul süreyi aşarsa tahliye talebi yapılabilir; tahliye bir güvenceye bağlanabilir. - **Makul süre içindeki yükleme-boşaltma / makul süreyi aşan bekleme** (TTK m.863): Makul süre içinde yapılan yükleme ve boşaltma için taşıyıcı ayrıca ücret isteyemez. Makul süreyi aşan bekleme için taşıyıcı uygun bir bekleme ücretine hak kazanır. Süre aşılmadıkça ücret talebi yoktur; aşıldığında ve bekleme sözleşmeye veya taşıyıcının risk alanına dayanmıyorsa bekleme ücreti doğar. ## İlgili konular - Özel durumlar ve kiralananın kullanılmaması (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/ozel-durumlar-ve-kiralananin-kullanilmamasi - Duruşma hazırlığı (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/durusma-hazirligi - Telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi, gizli soruşturmacı ve teknik araçlarla izleme (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/telekomunikasyon-yoluyla-yapilan-iletisimin-denetlenmesi-gizli-sorusturmaci-ve - Yargılamaya hâkim olan ilkeler (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/yargilamaya-hakim-olan-ilkeler ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2023/604 E., 2024/70 K., 07.02.2024 — ilgili: HMK m.30 ## İlgili terimler [Kredi veren](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kredi-veren) · [Usul ekonomisi ilkesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/usul-ekonomisi-ilkesi) · [Durdurma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/durdurma) · [İdare payı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/idare-payi) · [Konut finansmanı sözleşmesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/konut-finansmani-sozlesmesi) · [Makul sebep](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/makul-sebep) · [Tazminat davası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tazminat-davasi) · [Konut finansmanı kuruluşu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/konut-finansmani-kurulusu) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.