---
title: "Makul nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/makul"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Makul

**Kısaca:** Akla Uygun- Mantıklı- Ölçülü.

## Kanunda nerede geçiyor

### İcra ve İflas Kanunu
- İİK m.286 – Konkordato talebine eklenecek belgeler: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-286#f1-e)
- İİK m.287 – Geçici mühlet: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-287#f2)
- İİK m.310 – Taksiratlı iflas halleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-310#f2)

### Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu
- Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu m.4/A – Durdurma ve kimlik sorma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2559-sayili-polis-vazife-ve-salahiyet-kanunu/madde-4a#f4)
- Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu m.9 – Önleme araması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2559-sayili-polis-vazife-ve-salahiyet-kanunu/madde-9#f2)

### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
- Anayasa m.19 – III. Kişi hürriyeti ve güvenliği (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-19#f8)

### Avukatlık Kanunu
- Av. K. m.135 – Disiplin cezaları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-135#f2-r)

### Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu
- Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu m.56/A – Önleme araması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/211-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-ic-hizmet-kanunu/madde-56a#f2)

### Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun
- Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun m.3/B – Bölge idare mahkemesi başkanı, daire başkanları ve üyelerinin görevleri: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2576-sayili-bolge-idare-mahkemeleri-idare-mahkemeleri-ve-vergi-mahkemelerinin-kurulusu-ve/madde-3b#f1-a)

### Sahil Güvenlik Komutanlığı Kanunu
- Sahil Güvenlik Komutanlığı Kanunu ek m.7 – Erbaş ve erlerin üst ve eşyalarının aranması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2692-sayili-sahil-guvenlik-komutanligi-kanunu/ek-madde-7#f2)

## Karıştırılan kavramlar

- **Tutuklama / tutukluluğun makul süre içinde sona ermesi** (Anayasa m.19): Tutuklu kişi makul süre içinde yargılanma ve soruşturma ya da kovuşturma sırasında serbest bırakılma talep edebilir. Serbest bırakma bir güvenceye bağlanabilir; güvence, yargılama süresince duruşmada hazır bulunmayı ya da hükmün yerine getirilmesini sağlamaya yöneliktir. Tutukluluk makul süreyi aşarsa tahliye talebi yapılabilir; tahliye bir güvenceye bağlanabilir.
- **Haklı sebep / Makul sebep** (2863 s. K. m.39): Altı aylık başlama süresi bakımından Bakanlıkça kabul edilen haklı sebep aranır. İki aylık tatil bakımından makul sebep gösterilmesi yeterlidir ve madde bu sebebin kabulünü Bakanlığa bırakmaz. Haklı sebep Bakanlık onayına bağlıdır; makul sebep ise gösterilmesi yeterli olabilir. Her iki halde de sebep olmadan süre aşılırsa sonuç doğar.
- **Kanuni gözaltı süresi / hâkim önüne çıkarma (b) / makul süre (d)** (CMK m.141): (b) bendi, kanuni gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan kişiyi kapsar. (d) bendi, kanuna uygun tutuklanmış ama makul sürede yargılama mercii önüne çıkarılmayan veya hüküm verilmeyen kişiyi kapsar. (b) gözaltı süresinin aşılmasına, (d) tutukluluğun uzamasına bağlanır; ikisi farklı olgulara dayanır.
- **Makul talep / Davayı uzatma amaçlı talep** (CMK m.178): Delilin olayın aydınlatılmasına hizmet eden, dinlenmesi karara etki edebilecek kişiler için yapılan talepler dinlenir. Davayı uzatmak amacıyla yapılan talepler, doğrudan getirilse dahi dinlenmez. Mahkeme talebin amacını ve gerekçesini somut olarak değerlendirmelidir; uzatma amacı açıkça ortaya konulmadan talep reddedilemez.
- **Makul fiyat / ekonomik gerçeklik** (5369 s. K. m.3): Makul fiyat ölçütü, fert başına gayrisafi yurt içi haslayı dikkate alan genel bir değerlendirmedir. Kullanıcının bireysel ödeme gücü, ihtiyaç sahibi gruplar için ayrıca gözetilen bir ölçüttür. Makul fiyat genel tarife düzeyinde, uygun fiyatlandırma ise ihtiyaç sahibi gruplar düzeyinde ayrı ayrı değerlendirilir.
- **Genel ayrımcılık yasağı / makul düzenleme yükümlülüğü** (5378 s. K. m.14): Birinci ve ikinci fıkradaki yasak, muamele farkının engelliliğe dayanıp dayanmadığına bakar. Ayrımcılığın yanında bir eylemsizlik de sorun yaratır. Dördüncü fıkradaki makul düzenleme yükümlülüğü, belirli bir muamele farkı olmasa bile iş yerinin engelliye uygun hâle getirilmesini ister. Ayrımcılık yasağı ihlali bir muamele farkına, makul düzenleme yükümlülüğünün ihlali ise gerekli düzenlemenin yapılmamasına dayanır. Her iki durumda da yükümlü taraf işverendir.

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.