--- title: "Mali denetim nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mali-denetim" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Mali denetim **Kısaca:** Mali denetim, 10 kanunda 11 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - Anayasa m.69 · siyasi partilerin uyacakları esaslar: Anayasa Mahkemesinin, partilerin mal edinimlerinin ve gelir-giderlerinin kanuna uygunluğunu tespit etmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-69) - AYMKYUHK m.55 · siyasi partilerin mali denetimi: Anayasa Mahkemesinin siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin kanuna uygunluğunu tespit etmek için yürüttüğü denetimdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-55) - Av. K. ek m.4 · denetim: Barolar ve birlik organlarının mali işlemlerinin incelenmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/ek-madde-4) ## Kanuni tanım - **6085 s. K. m.2/1-c** (Sayıştay Kanunu): Kamu idarelerinin hesap ve işlemleri ile mali faaliyet, mali yönetim ve kontrol sistemlerinin değerlendirme sonuçları esas alınarak, mali rapor ve tablolarının güvenilirliği ve doğruluğuna ilişkin denetimi — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6085-sayili-sayistay-kanunu/madde-2#f1-c ## Kanunda nerede geçiyor ### Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun - AYMKYUHK m.55 – Siyasi partilerin mali denetimi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-55): Anayasa Mahkemesinin siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin kanuna uygunluğunu tespit etmek için yürüttüğü denetimdir. Madde, bu denetimin Sayıştay yardımıyla yapılmasını öngörür. - AYMKYUHK m.56 – Mali denetimde ilk ve esas inceleme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-56#f3): Anayasa Mahkemesinin, siyasi partilerin kesin hesaplarını Sayıştay incelemesi ve parti görüşleri üzerinden değerlendirerek karara bağladığı denetimdir. Denetimin sonucu mahkeme kararıyla ortaya konur. ### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası - Anayasa m.69 – B. Siyasi partilerin uyacakları esaslar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-69): Anayasa Mahkemesinin, partilerin mal edinimlerinin ve gelir-giderlerinin kanuna uygunluğunu tespit etmesidir. Bu denetimde Sayıştaydan yardım alınır ve kararlar kesindir. ### Avukatlık Kanunu - Av. K. ek m.4 – Denetim (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/ek-madde-4#f1): Barolar ve birlik organlarının mali işlemlerinin incelenmesidir. Denetim konusu, yönetmelikte belirlenecek esaslara göre yürütülür. ### Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu - Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu m.68 – Dış denetim (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5018-sayili-kamu-mali-yonetimi-ve-kontrol-kanunu/madde-68#f2-a): Kamu idaresi hesapları ve bunlara ilişkin belgeler esas alınarak mali tabloların güvenilirliği ve doğruluğunun incelenmesidir. Mali işlemlerin hukuka uygunluğu ayrı bir bentte (uygunluk denetimi) düzenlenmiştir. ### Tarımsal Üretici Birlikleri Kanunu - Tarımsal Üretici Birlikleri Kanunu m.18 – Denetim (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5200-sayili-tarimsal-uretici-birlikleri-kanunu/madde-18#f1): Birlik ve merkez birliğin gelir, gider, bilanço ve buna ilişkin işlemlerinin denetlenmesidir. Madde, bu denetimin genel kurul toplantısından önce yaptırılmasını öngörür. ### İl Özel İdaresi Kanunu - İl Özel İdaresi Kanunu m.38 – Denetimin kapsamı ve türleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5302-sayili-il-ozel-idaresi-kanunu/madde-38): Gelir, gider, hesap ve malî işlemlerin mevzuata ve malî kurallara uygunluğunun incelenmesidir. Maddede ayrıca belirtilen malî işlemler, ikinci ve üçüncü fıkralardaki denetim ayrımında malî olmayan idarî işlemlerden ayrılır. ### Belediye Kanunu - Belediye Kanunu m.55 – Denetimin kapsamı ve türleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5393-sayili-belediye-kanunu/madde-55): Belediyenin gelir, gider ve mali işlemlerinin mevzuata ve mali kurallara uygunluğunun incelenmesidir. ### Sayıştay Kanunu - Sayıştay Kanunu m.2 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6085-sayili-sayistay-kanunu/madde-2#f1-b): Kamu idarelerinin hesap ve işlemleri ile mali faaliyet, mali yönetim ve kontrol sistemlerinin değerlendirme sonuçlarına dayanarak mali rapor ve tablolarının güvenilirliği ve doğruluğunu inceleyen denetimdir. ## Karıştırılan kavramlar - **İdari denetim / mali denetim** (Av. K. ek m.4): İdari denetim, organların görevlerini kanuna uygun yerine getirip getirmediğine bakar. Mali denetim, organların mali işlemlerinin incelenmesidir. Her iki denetim türü de bu maddede birlikte düzenlenmiştir; biri diğerinin yerine geçmez. - **Mali denetim / Uygunluk denetimi** (5018 s. K. m.68): Mali denetim, kamu idaresi hesapları ve mali tabloların güvenilirliği ile doğruluğunu inceler. Uygunluk denetimi, gelir, gider ve mallara ilişkin mali işlemlerin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygun olup olmadığını inceler. Her iki denetim de 68. maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinde birlikte düzenlenmiştir ve ikisinin sonuçları aynı konsolide rapora girer. - **Mali denetim / Bakanlık denetimi** (5200 s. K. m.18): Mali denetim, birlik ve merkez birliklerin mali tablolarının yeminli mali müşavir veya bağımsız denetim kuruluşlarınca genel kurul öncesinde yapılan denetimdir. Bakanlık denetimi, Bakanlığın uygun gördüğü müfettiş, kontrolör ve denetçiler eliyle yaptığı, kanunda kendi tarafına özgü ayrı bir yetkidir. Mali denetimin yaptırılması zorunludur ve genel kurul öncesinde tamamlanır. Bakanlık denetimi ise Bakanlığın takdirine bağlıdır ve mali denetimin yapılmış olması bu yetkiyi ortadan kaldırmaz. - **Genel denetim / mali denetim** (6172 s. K. m.18): DSİ veya Bakanlık tarafından yapılan denetim, birliğin genel işleyişini ve kanuna uygunluğunu kapsar. Maliye Bakanlığının denetimi yalnızca birliğin mali yönünü ve yılda bir kez yapılır. İki denetim farklı merciler ve kapsamla yürür; biri diğerinin yerine geçmez. - **Mali denetim kararı / parti görüşü** (AYMKYUHK m.56): Parti görüşü, mahkemenin değerlendirmesine konu olan bir unsurdur. Mahkeme kararı, bu görüşü değerlendirdikten sonra verilen nihai karardır. Mahkeme, partinin görüşünü dikkate almadan karar veremez; görüşün değerlendirildiği karar gerekçesinde yer alır. - **Mali denetim / Bilgi sistemleri denetimi** (6362 s. K. m.72): Mali denetim, borsa ve piyasa işleticilerinin finansal tablolarının incelenmesidir ve Kurul'un ilan ettiği listeden bağımsız denetim kuruluşlarınca yapılır. Bilgi sistemleri denetimi, bilgi teknolojisi altyapısının incelenmesidir ve usul ve esasları Kurul tarafından belirlenir; bu denetimi yapacak kuruluşlar da Kurul'ca düzenlenir. İki denetimin yetkili kuruluşları ve düzenleme yöntemi farklıdır. Mali denetim için kanun doğrudan liste aranmasını öngörürken, bilgi sistemleri denetiminde kuruluşların niteliği Kurul'un düzenlemesine bırakılmıştır. ## İlgili konular - Siyasi parti kapatma ve dokunulmazlığın kaldırılması davaları, siyasi partilerin mali denetimi (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/siyasi-parti-kapatma-ve-dokunulmazligin-kaldirilmasi-davalari-siyasi-partilerin - Siyasi haklar ve ödevler (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/siyasi-haklar-ve-odevler ## Örnek kararlar - 2011/21 E., 2013/36 K., 28.02.2013 — ilgili: 5018 s. K. m.68, 6085 s. K. m.2 - 2012/102 E., 2012/207 K., 27.12.2012 — ilgili: 5018 s. K. m.68, 6085 s. K. m.2 - 2011/59 E., 2012/34 K., 01.03.2012 — ilgili: AYMKYUHK m.55, AYMKYUHK m.56 ## İlgili terimler [Performans denetimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/performans-denetimi) · [İdarenin bütünlüğü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/idarenin-butunlugu) · [Dış denetim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dis-denetim) · [Hukuka uygunluk denetimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hukuka-uygunluk-denetimi) · [İç denetim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ic-denetim) · [Kesin hesap](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesin-hesap) · [Performans](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/performans) · [Sayıştay incelemesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sayistay-incelemesi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.