--- title: "Maliyet bedeli nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/maliyet-bedeli" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Maliyet bedeli **Kısaca:** Kıymetin edinilmesi için yapılan harcamaların toplamıdır. (VUK m.261) ## Kanunda nerede geçiyor ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.261 – Değerleme ölçüleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-261#f1-1): Kıymetin edinilmesi için yapılan harcamaların toplamıdır. Maddenin atıf yaptığı VUK m.258-268 hükümlerine göre hesaplanır. - VUK m.262 – Maliyet bedeli (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-262#f1): İktisadi bir kıymetin iktisap edilmesi veya değerinin artırılması münasebetiyle yapılan ödemelerle bunlara müteferrik tüm giderlerin toplamıdır. Tanım, ödemenin yanında ilgili giderleri de kapsar. - VUK m.267 – Emsal bedeli ve emsal ücreti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-267#f4): Malın üretimi veya temini için katlanılan ve bilinen ya da çıkarılabilen tutardır. Bu tutara toptan satışlarda yüzde beş, perakende satışlarda yüzde on eklenerek emsal bedel bulunur. - VUK m.269 – Gayrimenkuller (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-269): Kıymetin iktisabı için yapılan ve kayda alınan harcamaların toplamını ifade eder. Maddeye göre iktisadi işletmeye dahil gayrimenkuller bu bedelle değerlenir; rayiç veya piyasa değeri esas alınmaz. - VUK m.273 – Demirbaş eşya (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-273#f1): Eşyanın satın alınması için ödenen ve edinilmesi için zorunlu olarak katlanılan tutarın toplamıdır. Maddede alat, edevat, mefruşat ve demirbaşların satın alma yoluyla edinilmesi hâlinde değerleme esası olarak kullanılır. - VUK m.274 – Emtia (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-274#f1): Emtianın değerlemede esas alınan, elde edilmesi için yapılan harcamalarla belirlenen bedeldir. Kuralın varsayılan ölçüsüdür ve mükellef emsal bedel ölçüsünü ancak koşulları oluştuğunda kullanabilir. - VUK m.275 – İmal edilen emtia (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-275#f1): İmal edilen emtianın üretilmesi sırasında oluşan ve madde metninde sayılan unsurlardan meydana gelen toplam tutardır. Maddede sayılmayan kalemler, bu unsurlara dahil edilemez. - VUK m.276 – Zirai mahsuller (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-276#f1): Zirai mahsulün üretimi için yapılan giderlerin toplamını ifade eden değerleme ölçüsüdür. Maddede bu bedelin hesaplanma yöntemi kanunla değil, Maliye Bakanlığınca tespit edilecek esaslarla belirlenir. - VUK m.277 – Hayvanlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-277#f1): Hayvanın işletmeye girişine kadar yapılan ve kayda geçirilebilen harcamaların toplamıdır. Maddenin birinci tercih ölçütü budur ve bedelin tespit edilebilmesine bağlıdır. - VUK m.316 – Madenlerde amortisman (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-316): Maden veya taş ocağının edinilmesi ya da kazanılması için yapılan harcamaların toplamıdır. İmtiyaz bedeli yerine geçebilen ikinci yok edilebilir kalemdir. - VUK geç. m.4 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/gecici-madde-4#f1): Kıymetin edinilmesi için yapılan gerçek harcamadır. Maliyet bedeli bilinen kıymetler bu bedel üzerinden değerlenir; bilinmeyen kıymetler için alış emsal bedeli devreye girer. - VUK geç. m.5 – Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin değerlenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/gecici-madde-5#f1): Varlığın edinilmesi için fiilen yapılan harcamadır. Maddede değerlemenin birincil ölçütüdür; yalnızca maliyet bedeli bilinmediğinde tahmin yoluna başvurulur. - VUK geç. m.10 – Müdevver mahsullerin değerlenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/gecici-madde-10#f1): Mahsulün yetiştirilmesi için yapılan harcamaların toplamı olarak belirlenen değerdir. Madde, bu bedelin belli olması hâlinde değerlemenin buna göre yapılacağını öngörür. ## Karıştırılan kavramlar - **Maliyet bedeli / Rayiç bedel** (VUK m.261): Maliyet bedeli, kıymetin edinilmesi için yapılan harcamaya dayanır. Rayiç bedel, kıymetin piyasadaki güncel değerine dayanır. Aynı kıymet için iki ölçü farklı parasal sonuç verir; hangisinin kullanılacağı kıymetin nevi ve mahiyetine göre belirlenir. - **Maliyet bedeli / emsal bedel ölçüsü** (VUK m.274): Maliyet bedeli, emtianın varsayılan değerleme ölçüsüdür ve kendiliğinden uygulanır. Emsal bedel ölçüsü, değerleme gününde satış bedellerinin maliyetin altında kalması halinde mükellefin tercihine bağlı olarak uygulanabilen istisnai ölçüdür. Mükellef düşüklük koşulu gerçekleşmedikçe emsal bedele geçemez; koşul gerçekleşirse ölçü değiştirilebilir. - **Maliyet bedeli / piyasa değeri** (VUK m.276): Maliyet bedeli, mahsulün üretimine yapılan giderlere dayanan değerleme ölçüsüdür. Piyasa değeri veya satış fiyatı, mahsulün o tarihteki alım satım bedelini ifade eder. Maddeye göre zirai mahsuller piyasa değeri değil maliyet bedeli ile değerlenir; iki ölçüt birbirinin yerine kullanılamaz. - **Maliyet bedeli / Emsal bedeli** (VUK m.277): Maliyet bedeli, hayvanın işletmeci tarafından fiilen yapılan ve kayda geçirilebilen harcamalarına dayanır. Emsal bedeli, maliyet bedelinin tespit edilemediği hallerde devreye giren, zirai kazanç komisyonunun belirlediği ortalama maliyet bedelidir. Önce maliyet bedeli aranır; ancak o tespit edilemezse komisyon bedeline geçilir. Bu sıra değiştirilemez. - **İmtiyaz bedeli / maliyet bedeli** (VUK m.316): İmtiyaz bedeli, işletme hakkının edinilmesi için ödenen bedeldir. Maliyet bedeli, madenin veya taş ocağının kazanılması için yapılan harcamalardır. Maddede iki kalem de yok etme konusu olarak yer alır; hangisinin kayıtta bulunduğuna göre uygulanacak yok etme aynı nispetlerle yapılır. - **Maliyet bedeli bilinen / bilinmeyen kıymet** (VUK geç. m.4): Maliyet bedeli bilinen kıymet, gerçek edinme bedeli üzerinden değerlenir. Maliyet bedeli bilinmeyen kıymet, mükellefin belirlediği alış emsal bedeli üzerinden değerlenir. Değerleme esası değişir: birincisinde maliyet, ikincisinde mükellefin bizzat belirlediği emsal bedel esas alınır. ## İlgili konular - Gayrimenkullerde veya elektrik üretim ve dağıtım varlıklarında maliyet bedelinin (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/gayrimenkullerde-veya-elektrik-uretim-ve-dagitim-varliklarinda-maliyet-bedelinin - Değerleme esasları (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/degerleme-esaslari - İktisadi işletmelere dahil kıymetleri değerleme (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/iktisadi-isletmelere-dahil-kiymetleri-degerleme - Mevcutlarda amortisman (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/mevcutlarda-amortisman ## Örnek kararlar - 7. Daire, 1984/3369 E., 1986/2482 K., 10.11.1986 — ilgili: VUK m.274, VUK m.275 - Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2023/507 E., 2025/327 K., 30.04.2025 — ilgili: VUK m.267 ## İlgili terimler [Emtia](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/emtia) · [Değerleme günü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/degerleme-gunu) · [Emsal bedeli](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/emsal-bedeli) · [İktisadi kıymet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iktisadi-kiymet) · [Teferruat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/teferruat) · [Mefruşat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mefrusat) · [Demirbaş eşya](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/demirbas-esya) · [Açılış bilançosu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/acilis-bilancosu) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.