--- title: "Malzeme nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/malzeme" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Malzeme **Kısaca:** İşin yapılmasında kullanılan ve işin ürününün içinde kalan maddelerdir. (TBK m.464) ## Kanuni tanım - **6491 s. K. m.2/1-s** (Türk Petrol Kanunu): Petrol işlemlerinde kullanılmak üzere petrol, akaryakıt, ham, yarı mamul veya mamul tüm eşya, donanım ve ekipman, makine, her türlü nakil vasıtaları ve diğer tüm vasıtalar ile bunlara ait yedek parçaları — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6491-sayili-turk-petrol-kanunu/madde-2#f1-s ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.413 – II. İş araç ve malzemeleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-413#f1): İşin görülmesi veya aracın kullanılması için tüketilen ya da işin sonucuna katılan hammadde, yakıt, su, kömür, tohum ve benzeri maddelerdir. Gerekçede yer aldığı üzere araç ile malzeme birbirinden ayrılır. - TBK m.464 – 2. Malzeme ve iş araçları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-464#f1): İşin yapılmasında kullanılan ve işin ürününün içinde kalan maddelerdir. Madde, malzemeyi işin ürününe dahil olup olmamasına göre ayırır; iş araçları ise işin yapımında kullanılan ancak ürüne dahil olmayan alet ve gereçlerdir. - TBK m.472 – 2. Malzeme bakımından (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-472#f1): Eserin imalinde kullanılan ve eserin bünyesine giren maddelerdir. Eserin meydana getirilmesi için kullanılan araç ve gereçler malzeme sayılmaz; bunları sağlama yükü ayrıca değerlendirilir. ## Karıştırılan kavramlar - **Araç / Malzeme** (TBK m.413): Araç, işçinin işi yapmasına yarayan, eserin içine girmeyen ve kullanımla varlığını koruyan iş aletidir. Malzeme, işin görülmesinde tüketilen veya işin sonucuna katılan maddedir. Madde her iki kavramı da kapsar; ancak gerekçeye göre karşılık hükmü özellikle kullanılan ve bedeli ödenen araç ile malzemeye ilişkindir. Kavramın ayrımı, yüklenicinin eser sözleşmesindeki malzeme sorumluluğu ile karıştırılmamalıdır. - **Kalan malzeme ile iş araçlarının teslimi / kullanılmaz hâle gelen malzemenin rayiç bedeli** (TBK m.464): Kalan malzeme ve iş araçları, işin bitiminde işverene geri verilir. Kullanılmaz hâle gelen malzeme veya araç ise teslim edilemediği için yerine bedel ödenir. Teslim edilmeyen veya kullanılmaz hâle gelen malzemenin karşılığı, kullanılmaz hâle geldiği gündeki rayiç bedeldir. - **Yüklenicinin sağladığı malzeme / işsahibinin sağladığı malzeme** (TBK m.472): Malzemeyi yüklenici sağlamışsa, malzemenin ayıplı olması nedeniyle yüklenici satıcı gibi sorumludur. Malzemeyi işsahibi sağlamışsa yüklenici malzemenin ayıbından sorumlu değildir; yalnızca özenle kullanma, hesap verme ve artanı geri verme borçları doğar. Ayıp sorumluluğu yüklenicinin sağladığı malzemede doğar; işsahibinin sağladığı malzemede yüklenici ayıp sorumluluğu taşımaz, ancak özen ve ihbar yükümlülükleri gündeme gelir. - **Bina / Malzeme, eşya ve ilaç** (224 s. K. m.30): Bina devrinde tahsis, sermaye tenzili ya da devlet hissesinin devri gibi bina özelindeki usuller uygulanır. Malzeme, eşya ve ilaçların devrinde (a)-(c) bentlerindeki diğer hususat Maliye, Sağlık ve Sosyal Yardım ile ilgili bakanlıklarca müştereken tespit edilen esaslara göre yürütülür. Taşınır varlıkların devrinde usul bina usulünden ayrıdır; sayılan esaslar ortak bakanlık kararına bağlanmıştır. - **Bağış ve yardımla gelen malzeme / kurumca hizmet gereği ithal edilen eşya** (2828 s. K. m.20): Bağış ve yardım yoluyla gelen aynı cins malzemelerde muafiyet şartsız uygulanır. Kurumca hizmet gereği ithal edilen makine, teçhizat, malzeme ve yayınlarda muafiyet ithalatın hizmet gereğine dayanmasına bağlıdır. Bağış yoluyla gelen aynı cins malzemede hizmet gereği aranmaz; kurumun kendi ithalatında ise hizmet gereği ayrıca gereklidir. - **Muafiyetli araç ve malzeme / vergi yükümlü malzeme** (2863 s. K. m.21): Araç ve malzeme kültür varlıklarının tespit, onarım, restorasyon veya kazı amacıyla dışardan getirilir. Malzeme bu amaçlar dışında kullanılır. Yalnız belirtilen amaçla kullanılan malzeme her türlü vergi, resim ve harçtan muaf olur. ## İlgili konular - Eser sözleşmesi ve hükümleri (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/eser-sozlesmesi-ve-hukumleri - Evde hizmet sözleşmesi (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/evde-hizmet-sozlesmesi - Ücret alacağının haczi, devri ve rehnedilmesi, iş araç ve malzemeleri (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/ucret-alacaginin-haczi-devri-ve-rehnedilmesi-is-arac-ve-malzemeleri ## Örnek kararlar - 9. Hukuk Dairesi, 2016/29695 E., 2020/17632 K., 08.12.2020 — ilgili: TBK m.413 - Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2024/881 E., 2026/327 K., 25.03.2026 — ilgili: TBK m.472 - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi, 2024/796 E., 2026/102 K., 28.01.2026 — ilgili: TBK m.472 ## İlgili terimler [Araç](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/arac) · [Gereken özen](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gereken-ozen) · [Aksine anlaşma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/aksine-anlasma) · [Ayıp](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ayip) · [Yerel âdet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yerel-adet) · [Rayiç bedel](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/rayic-bedel) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.