--- title: "Matrah nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/matrah" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Matrah **Kısaca:** Matrah, 10 kanunda 14 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - VUK m.26 · tahakkuk fişinin muhteviyatı: Verginin hesaplanmasında esas alınan vergilendirilebilir değerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-26) - Harçlar K. m.21 · harcın nispeti: Nispi harcın oranının uygulanacağı değerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-21) - KDVK m.20 · teslim ve hizmet işlemlerinde matrah: Vergiye esas tutar. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-20) ## Kanunda nerede geçiyor ### Emlak Vergisi Kanunu - Emlak Vergisi Kanunu m.17 – Matrah (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1319-sayili-emlak-vergisi-kanunu/madde-17#f1): Vergiye konu edilen ve oran uygulanarak vergi tutarının hesaplandığı değerdir. Arazi vergisinde matrah, kanunda gösterilen vergi değeridir. - Emlak Vergisi Kanunu m.44 – Matrah ve nispet (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1319-sayili-emlak-vergisi-kanunu/madde-44#f1): Verginin hesaplanacağı tutardır. Bu maddeye göre matrah, bina vergi değerinin 42. maddede yer alan tutarı aşan kısmıdır; oranlar bu matraha uygulanır. - Emlak Vergisi Kanunu geç. m.18 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1319-sayili-emlak-vergisi-kanunu/gecici-madde-18#f2): Emlak vergisinin hesaplanmasına esas alınan değerdir. Bu maddede yeniden beyan edilen bina, arsa ve arazi değerleri, 2000 yılı matrahının belirlenmesinde de dikkate alınır. ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.20 – Tarh (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-20#f1): Vergiye konu edilen ekonomik değerin, kanunun belirlediği ölçüye göre ifadesidir. Tarh, matrahın kanunda gösterilen ölçüye göre bulunmasıyla başlar; matrahın nasıl belirleneceği bu maddede değil ilgili vergi kanunlarındadır. - VUK m.26 – Tahakkuk fişinin muhteviyatı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-26#f1-8): Verginin hesaplanmasında esas alınan vergilendirilebilir değerdir. Hesaplamanın başlangıç noktasıdır ve fişte ayrıca gösterilir. ### Gider Vergileri Kanunu - Gider Vergileri Kanunu m.33 – Nispet (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6802-sayili-gider-vergileri-kanunu/madde-33#f1): Vergi nispetinin uygulandığı tutar. Kambiyo muamelelerinde nispet matrahın binde ikisi olarak alınır. - Gider Vergileri Kanunu m.39 – Özel iletişim vergisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6802-sayili-gider-vergileri-kanunu/madde-39#f5): Verginin hesaplanacağı tutardır. Katma değer vergisi matrahını oluşturan unsurlardan teşekkül eder; özel iletişim vergisi bu matrahın içine dahil edilmez. ### Ordu Yardımlaşma Kurumu Kanunu - Ordu Yardımlaşma Kurumu Kanunu m.18 – Kurumun gelirleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/205-sayili-ordu-yardimlasma-kurumu-kanunu/madde-18#f2): Kesintinin hesaplandığı tutardır. (a) bendinde aylık, taban aylığı ve kıdem aylığı toplamına, en yüksek Devlet memuru aylığının brüt tutarının ek gösterge düzeyine göre belirlenen yüzdesinin eklenmesiyle bulunur. ### Harçlar Kanunu - Harçlar K. m.21 – Harcın nispeti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-21): Nispi harcın oranının uygulanacağı değerdir. Madde matrahı belirlemez; matrah, kanunda ayrıca gösterilen hükümlerle saptanır. ### Finansman Kanunu - Finansman Kanunu m.91 – Veraset ve İntikal Vergisi Kanuniyle İlgili Değişiklikler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1318-sayili-finansman-kanunu/madde-91): Vergiye tabi tutulan değerin, oran uygulanmadan önce belirlendiği tutardır. Bu maddede matrah, intikal eden malların Vergi Usul Kanunu'na göre bulunan değeri olarak belirlenmektedir. ### Katma Değer Vergisi Kanunu - KDVK m.20 – Teslim ve hizmet işlemlerinde matrah (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-20#f1): Vergiye esas tutar. Teslim ve hizmet işlemlerinde matrah, işlemin karşılığını teşkil eden bedeldir. Matrah, KDV'nin hesaplandığı tutardır ve bu tutar üzerine oran uygulanır. ### Özel Tüketim Vergisi Kanunu - Özel Tüketim Vergisi Kanunu m.11 – Vergileme ölçüleri ve matrah (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4760-sayili-ozel-tuketim-vergisi-kanunu/madde-11#f1-b-3): Vergi oranının uygulandığı tutardır. (II), (III) [(B) hariç] ve (IV) sayılı listelerde teslim, ilk iktisap ve ithalatta özel tüketim vergisi hariç KDV matrahını oluşturan unsurlardan; (III) (B) cetvelinde nihai tüketiciye perakende satış fiyatından oluşur. ## Karıştırılan kavramlar - **Matrah / Verginin miktarı** (VUK m.26): Matrah, vergiye esas alınan değerdir ve fişte ayrı bir kalem olarak yazılır. Verginin miktarı, matrah ve hesap kuralları uygulanarak bulunan ödenecek tutardır. İki kalem fişte ayrı gösterilmelidir; biri eksik bırakılamaz, çünkü miktarın doğrulanması matrahın ve hesabın görülmesine bağlıdır. - **Genel matrah / tarifeli veya biletli işler** (KDVK m.20): Genel kural: Matrah, işlemin karşılığı olan bedeldir ve bedel vergi hariç olarak alınıp üzerine oran uygulanır. Tarifeli iş ve biletli tahsilat: Tarife veya bilet bedeli KDV dahil olarak kabul edilir ve matrah bu dahil tutardan hesaplanır. Tarifeli veya biletli hallerde vergi müşteriye ayrıca yansıtılmaz; vergi, belirlenmiş tarife veya bilet bedelinin içinden ayrılır. - **Matrahın sabit kalması / zamanla değişen matrah** (GVK geç. m.52): Tarife, 1/7/1998 tarihindeki vergi matrahı dikkate alınarak uygulanır. Ücretin elde edildiği sonraki tarihlerdeki matrah tarifenin hesabında esas alınmaz. Sonraki yıllarda elde edilen ücret için matrah değişse de tarifenin hesap tarihi 1/7/1998 olarak kalır. - **Beyannamenin hiç verilmemesi / beyanname verilmiş ama matrah bilgisi gösterilmemesi** (VUK m.30): Kanuni süresi geçtiği halde beyanname hiç verilmemişse ikinci fıkranın 1. bendi uygulanır. Beyanname kanuni veya ek süre içinde verilmiş, ancak matrah bilgileri gösterilmemişse ikinci fıkranın 2. bendi uygulanır. 2. bentte doğrudan re'sen takdir yoluna gidilmez; önce mükellefe en az 15 gün mühlet verilerek bilgi ve defter ibrazına davet yapılır. Davete uyulursa matrah sınırlandırılır. - **Matrah / matrah kısmı** (VUK m.31): Takdirin tüm matrahı kapsadığı hal. Takdirin yalnızca matrahın bir bölümünü kapsadığı hal. Her iki durumda da takdir kararına bağlanır; kararın kapsamı, takdir edilen kısmın ayrıca gösterilmesiyle belirlenir. - **Takdir edilen matrah / bildirilen matrah eşitliği veya altı** (VUK m.33): Takdir edilen matrah bildirilen matrahtan fazla değilse, mükellefin beyanı idarece aşılmamış sayılır. Takdir edilen matrah bildirilen matrahtan fazlaysa, aşan kısım ayrı bir vergilendirme konusu olur. İlk halde re'sen tarh yapılmaz; ikinci halde tarh yalnız fark üzerinden yapılır. ## İlgili konular - Harçdan müstesna işlemler ve harçtan muaf olanlar (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/harcdan-mustesna-islemler-ve-harctan-muaf-olanlar - Beyannameye dayanan tarh, ikmalen, re'sen ve idarece tarh (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/beyannameye-dayanan-tarh - Matrah (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/matrah - Süreler ve vergi alacağının tayini (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/sureler-ve-vergi-alacaginin-tayini ## Örnek kararlar - Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2023/1655 E., 2025/935 K., 12.11.2025 — ilgili: 6802 s. K. m.39 - Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2023/1656 E., 2025/936 K., 12.11.2025 — ilgili: 6802 s. K. m.39 - Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2023/1657 E., 2025/937 K., 12.11.2025 — ilgili: 6802 s. K. m.39 ## İlgili terimler [Nispet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/nispet) · [Vergilendirme dönemi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vergilendirme-donemi) · [Yeniden değerleme oranı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yeniden-degerleme-orani) · [Özel iletişim vergisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-iletisim-vergisi) · [Arazi vergisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/arazi-vergisi) · [Konut Ön Biriktirim Fonu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/konut-on-biriktirim-fonu) · [Mesken nitelikli taşınmaz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mesken-nitelikli-tasinmaz) · [Tahakkuk fişi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tahakkuk-fisi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.