--- title: "Mecburi dava arkadaşlığı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mecburi-dava-arkadasligi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Mecburi dava arkadaşlığı **Kısaca:** Mecburi dava arkadaşlığı, 3 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.286 · dava hakkı: Davanın birden fazla davalıya birlikte yöneltilmesinin zorunlu olduğu durumdur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-286) - HMK m.59 · mecburi dava arkadaşlığı: Maddi hukuka göre bir hakkın birden fazla kişi tarafından birlikte kullanılması ya da birden fazla kişiye karşı birlikte ileri sürülmesi gereken ve tamamı hakkında tek bir hükmün verilmesi zorunlu olan hâllerde kişilerin davada aynı tarafta yer alması durumudur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-59) - İİK m.282 · iptal davasında davalı: Davalı tarafta birden fazla kişinin birlikte dava edilmesinin zorunlu olduğu hâldir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-282) ## Kanunda nerede geçiyor ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.59 – Mecburi dava arkadaşlığı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-59#f1): Maddi hukuka göre bir hakkın birden fazla kişi tarafından birlikte kullanılması ya da birden fazla kişiye karşı birlikte ileri sürülmesi gereken ve tamamı hakkında tek bir hükmün verilmesi zorunlu olan hâllerde kişilerin davada aynı tarafta yer alması durumudur. Bağın kaynağı maddi hukuktur, usul kuralı değildir. - HMK m.60 – Mecburi dava arkadaşlarının davadaki durumu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-60): Dava konusu hak veya borç üzerinde birden fazla kişinin birlikte tasarruf yetkisi bulunan hallerde, bu kişilerin davada ancak birlikte dava açabildikleri veya birlikte dava edilebildikleri dava arkadaşlığıdır. Kaynağı, tasarruf yetkisinin birden fazla kişiye ait olmasıdır; kişiler arasındaki bağ maddi hukuktan doğar. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.286 – I. Dava hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-286): Davanın birden fazla davalıya birlikte yöneltilmesinin zorunlu olduğu durumdur. Bu davada ana ile çocuk birlikte davalı olur; yalnız birine yöneltilen dava reddedilir. ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.282 – İptal davasında davalı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-282): Davalı tarafta birden fazla kişinin birlikte dava edilmesinin zorunlu olduğu hâldir. Tasarrufun iptali davasında borçlu ile lehine tasarruf yapılan üçüncü kişi birlikte davalı gösterilmelidir; bunlardan birinin atlanması davanın eksik taraflı açılması sonucunu doğurur. ## Karıştırılan kavramlar - **Mecburi dava arkadaşlığı / İhtiyari dava arkadaşlığı** (HMK m.59): Mecburi dava arkadaşlığında maddi hukuk gereği birden fazla kişi birlikte hareket etmek ve tamamı hakkında tek hüküm alınmak zorundadır. İhtiyari dava arkadaşlığında kişiler birlikte dava açabilir ya da açmayabilir; aralarında zorunlu bir bağ yoktur ve m.57-58'e tabidir. Mecburi dava arkadaşlığında dava arkadaşlarından birinin davadan ayrı bir karara bağlanması kural olarak mümkün değildir. İhtiyari dava arkadaşlığında her dava arkadaşı için ayrı bir sonuç doğabilir. - **Maddi bakımdan mecburi dava arkadaşlığı / Şekli (usuli) bakımdan mecburi dava arkadaşlığı** (HMK m.59): Maddi bakımdan mecburi dava arkadaşlığı, dava konusu hak üzerindeki tasarruf yetkisinin birden fazla kişiye ait olmasından kaynaklanır ve bu madde kapsamındadır. Şekli bakımdan mecburi dava arkadaşlığı, kanunun özel hükmünden ya da davanın niteliğinden doğar ve maddi hukuk ilişkisine dayanmaz. Maddi bakımdan olanda tek hüküm ve birlikte hareket zorunluluğu vardır. Şekli bakımdan olanda dava arkadaşları birbirinden bağımsız usul işlemleri yapabilir ve tek ve aynı yönde hüküm verilmesi zorunlu değildir. - **Mecburi dava arkadaşlığı / Davaların yığılması** (HMK m.59): Mecburi dava arkadaşlığında aynı tarafta birden fazla kişi bulunur ve konu tek bir hak ya da ilişkidir. Davaların yığılmasında aynı yargılamada birbirinden bağımsız birden fazla talep bulunur ve bu talepler arasında ortaklık yoktur. Mecburi dava arkadaşlığında tek hüküm ilkesi uygulanır. Davaların yığılmasında her talep için ayrı bir hüküm kurulabilir. - **İhtiyari / mecburi dava arkadaşlığı** (HMK m.57): İhtiyari dava arkadaşlığında taraflar birlikte dava açıp açmamakta serbesttir; birlikte dava açılmasa da dava açılabilir. Mecburi dava arkadaşlığında maddi hukuk gereği ortak hareket zorunludur ve taraflar tek hüküm altında olmak zorundadır. İhtiyari dava arkadaşlığında davalar birbirinden bağımsız görülür ve her dava arkadaşı diğerinden bağımsız hareket eder; mecburi dava arkadaşlığında ise ortak hareket zorunludur (m.58). ## İlgili konular - İptal davası (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/iptal-davasi - Genel hükümler ve kocanın babalığı (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/genel-hukumler-ve-kocanin-babaligi ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2023/433 E., 2025/214 K., 09.04.2025 — ilgili: HMK m.59 - Hukuk Genel Kurulu, 2023/614 E., 2024/419 K., 12.09.2024 — ilgili: HMK m.60 - Hukuk Genel Kurulu, 2023/781 E., 2024/321 K., 06.06.2024 — ilgili: HMK m.59 ## İlgili terimler [Kişiye sıkı sıkıya bağlı hak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kisiye-siki-sikiya-bagli-hak) · [Babalık karinesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/babalik-karinesi) · [İflas masası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iflas-masasi) · [Elbirliği mülkiyeti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/elbirligi-mulkiyeti) · [İyiniyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iyiniyet) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.