---
title: "Mecburi kaldırma nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mecburi-kaldirma"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Mecburi kaldırma

**Kısaca:** Soruşturma sonunda memurluktan çıkarma ya da cezai bir işlem uygulanmasına gerek kalmadığında, görevden uzaklaştırma tedbirinin yetkili amirce takdir kullanılmaksızın derhal kaldırılması zorunluluğudur. Amirin takdirine bağlı olan kaldırma (takdiri kaldırma) ile karıştırılmamalıdır. (DMK m.142)

## Kanunda nerede geçiyor

### Devlet Memurları Kanunu
- DMK m.142 – Tedbirin kaldırılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-142): Soruşturma sonunda memurluktan çıkarma ya da cezai bir işlem uygulanmasına gerek kalmadığında, görevden uzaklaştırma tedbirinin yetkili amirce takdir kullanılmaksızın derhal kaldırılması zorunluluğudur. Amirin takdirine bağlı olan kaldırma (takdiri kaldırma) ile karıştırılmamalıdır.
- DMK m.143 – Memurun göreve tekrar başlatılması zorunlu olan haller (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-143): Yetkili merciin takdir yetkisi kalmadan, belirli soruşturma ve yargılama sonuçları oluştuğunda tedbiri kaldırmak zorunda olması halidir. Takdiri kaldırmadan (m.144) farklıdır, çünkü burada idarenin değerlendirme alanı yoktur.
- DMK m.144 – Görevden uzaklaştırma tedbirinin kaldırılmasında amirin takdiri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-144): Soruşturma sonunda disiplin yüzünden memurluktan çıkarma veya cezai işlem gerekmediğinde tedbirin yetkili makamlarca derhal kaldırılmasıdır. Bu hal 144. maddede değil 142. maddede düzenlenmiştir; takdir değil zorunluluk söz konusudur.

## Karıştırılan kavramlar

- **Mecburi kaldırma / Takdiri kaldırma** (DMK m.142): Bu maddedeki mecburi kaldırmada, soruşturma sonucunda memurluktan çıkarma veya cezai işlem gerekmediği anlaşıldığında amir kaldırmak zorundadır. 144. maddedeki takdiri kaldırmada amir, memurun soruşturma konusu fiillerinin hizmeti engellemediğini takdir ettiğinde, soruşturma sürerken de tedbiri kaldırabilir. Mecburi kaldırmada yetki takdire değil zorunluluğa dayanır; kaldırılmaması hâlinde 139. madde hükmü uygulanır. Takdiri kaldırmada ise kaldırmama bir sorumluluk doğurmaz.
- **Takdiri kaldırma / Mecburi kaldırma** (DMK m.144): Takdiri kaldırmada (m.144) yetkili amir, fiillerin hizmeti engellemediğini değerlendirerek tedbiri kaldırıp kaldırmamakta serbesttir. Mecburi kaldırmada (m.142) soruşturma sonunda disiplin yüzünden memurluktan çıkarma veya cezai işlem gerekmemektedir ve tedbir derhal kaldırılır. Takdiri kaldırmada karar amirin takdirine bağlıdır ve soruşturma sürerken de verilebilir; mecburi kaldırmada takdir yoktur ve kaldırılmaması hukuki, mali ve cezai sorumluluk doğurur.

## İlgili terimler

[Görevden uzaklaştırma tedbiri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gorevden-uzaklastirma-tedbiri) · [Genel af](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/genel-af) · [Yetkili amir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetkili-amir)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.