--- title: "Menkul kıymetler nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/menkul-kiymetler" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Menkul kıymetler Diğer yazımlar: Menkul kıymet **Kısaca:** Menkul kıymetler, 4 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TTK m.504 · genel kurul kararıyla: Tahvil, finansman bonosu ve varlığa dayalı senetler de bu kapsama girer. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-504) - 2863 s. K. m.17 · sit alanlarında geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları ile koruma amaçlı imar plânı: Kısıtlanmış yapılanma hakkının aktarım alanındaki başka alanlarda kullanılmasını sağlayan ve hamiline yazılı olarak düzenlenen belgedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2863-sayili-kultur-ve-tabiat-varliklarini-koruma-kanunu/madde-17) - 6362 s. K. m.3 · kısaltmalar ve tanımlar: Para, çek, poliçe ve bono hariç olmak üzere paylar, pay benzeri kıymetler, bunlara ilişkin depo sertifikaları, borçlanma araçları ve menkul kıymetleştirilmiş varlık ve gelirlere dayalı borçlanma araçları ile bunlara ilişkin depo sertifikalarıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6362-sayili-sermaye-piyasasi-kanunu/madde-3) ## Kanuni tanım - **6362 s. K. m.3/1-o** (Sermaye Piyasası Kanunu): Para, çek, poliçe ve bono hariç olmak üzere — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6362-sayili-sermaye-piyasasi-kanunu/madde-3#f1-o ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.504 – A) Genel kurul kararıyla (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-504#f1): Maddede sayılan borçlanma senetleri, alma ve değiştirme hakkını haiz senetler ile diğer her çeşit menkul kıymeti ifade eder. Tahvil, finansman bonosu ve varlığa dayalı senetler de bu kapsama girer. Iskonto esasına göre düzenlenenler de hükme dâhildir. ### Vergi Usul Kanunu - VUK geç. m.20 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/gecici-madde-20#f1): Maddede sayılan kurumların çıkardığı Hazine Bonosu, Devlet Tahvili ve diğer sayılan idarelerin ihraç ettiği kıymetlerdir. Madde yalnız bu kurumların çıkardığı kıymetleri kapsar, diğer menkul kıymetler için hüküm koymaz. ### Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu - Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu m.17 – Sit alanlarında geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları ile koruma amaçlı imar plânı: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2863-sayili-kultur-ve-tabiat-varliklarini-koruma-kanunu/madde-17#f12): Kısıtlanmış yapılanma hakkının aktarım alanındaki başka alanlarda kullanılmasını sağlayan ve hamiline yazılı olarak düzenlenen belgedir. Basımı, saklanması ve el değiştirme onayları İller Bankasınca yapılır. ### Sermaye Piyasası Kanunu - Sermaye Piyasası Kanunu m.3 – Kısaltmalar ve tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6362-sayili-sermaye-piyasasi-kanunu/madde-3#f1-i): Para, çek, poliçe ve bono hariç olmak üzere paylar, pay benzeri kıymetler, bunlara ilişkin depo sertifikaları, borçlanma araçları ve menkul kıymetleştirilmiş varlık ve gelirlere dayalı borçlanma araçları ile bunlara ilişkin depo sertifikalarıdır. ## Karıştırılan kavramlar - **Borçlanma senetleri / Diğer menkul kıymetler** (TTK m.504): Tahvil, finansman bonosu, varlığa dayalı senet ve diğer borçlanma senetleri şirketin borçlanmasını temsil eder. Alma ve değiştirme hakkını haiz senetler ile diğer menkul kıymetler ise borç doğurmayan ya da farklı hak içeren araçlardır. Yalnızca borçlanma senetleri için bedelin nakit olması ve tamamen peşin ödenmesi şartı aranır; diğer menkul kıymetlerde bu şart maddede yer almaz. - **Menkul kıymet / Sermaye piyasası aracı** (6362 s. K. m.3): Menkul kıymet, madde metninde sayılan paylar, borçlanma araçları ve ilgili depo sertifikaları ile sınırlı bir kategoridir. Sermaye piyasası aracı, menkul kıymetlerle türev araçları ve yatırım sözleşmelerini kapsayan daha geniş bir kavramdır; Kurul ek araçlar belirleyebilir. Bir aracın menkul kıymet olarak nitelenmesi, Kanunun menkul kıymete özgü hükümlerinin uygulanmasını sağlar; sermaye piyasası aracı olarak nitelenmesi ise yalnız genel hükümleri uygulatır. - **Hisse senedi / diğer menkul kıymet / mal ve hak** (GVK geç. m.56): Hisse senetleri ve diğer menkul kıymetler, D.1'e göre iktisap tarihinden itibaren üç ay içinde ya da iktisaptan önce elden çıkarıldığında değer artışı sayılır. Gayrimenkul, ortaklık hakkı gibi mal ve haklar, D.6'ya göre dört yıl içinde elden çıkarılırsa değer artışı sayılır. Hisse senedinde üç aylık, diğer mal ve haklarda dört yıllık süre ölçütü uygulanır; süre dışında elden çıkarma bu bentler kapsamında değer artışı doğurmaz. - **Menkul kıymet kazancında iki hesap yöntemi** (GVK geç. m.56): Maliyet bedeli üzerinden hesaplanan safi değer artışı, iktisap bedelinin endeksleme ile artırılmasını içerir. Yıl içinde elde edilen toplam gelirden 76. madde indirim oranının uygulanmasıyla kazanç hesaplanması seçeneği, iktisap bedelini endekslemeden yapılır. Mükellef iki yöntemden birini seçebilir; ikinci yöntemde endeksleme yapılmaz. - **Ürün senedi kazancı / diğer menkul kıymet kazancı** (GVK geç. m.76): 5300 sayılı Kanun kapsamında düzenlenmiş ürün senedinin elden çıkarılmasından doğan kazanç istisna kapsamındadır. Ürün senedi dışındaki menkul kıymet veya gelir kalemlerinden doğan kazanç bu maddenin kapsamında değildir. Yalnız ürün senedi kazancında tevkifat yapılmaz ve bu kazanç beyannameye dahil edilmez; diğer kazançlar genel hükümlere tabidir. - **Menkul kıymet borsası / ticaret ve kıymetli madenler borsası** (VUK m.263): Menkul kıymetler ve kambiyo borsasına kayıtlı kıymetler maddenin birinci ölçüsüne tabidir. Ticaret ve kıymetli madenler borsasına kayıtlı kıymetler de aynı rayiç tanımına girer. Hangi borsaya kayıtlı olduğu fark etmeksizin rayiç tanımı aynıdır; ayrım, kıymetin kayıtlı olduğu borsa türünü belirler. ## İlgili konular - İntifa senetleri, borçlanma senetleriyle alma ve değiştirme hakkını içeren menkul kıymetler (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/intifa-senetleri ## İlgili terimler [Kayıtlı sermaye](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kayitli-sermaye) · [Türev araçlar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/turev-araclar) · [Geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecis-donemi-koruma-esaslari-ve-kullanma-sartlari) · [Kitle fonlaması](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kitle-fonlamasi) · [Geçici vergi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecici-vergi) · [Koruma amaçlı imar planı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/koruma-amacli-imar-plani) · [Sermaye piyasası araçları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sermaye-piyasasi-araclari) · [Halka arz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/halka-arz) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.