--- title: "Menkul sermaye iradı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/menkul-sermaye-iradi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Menkul sermaye iradı **Kısaca:** Menkul kıymetlerden elde edilen faiz, kâr payı ve benzeri gelirlerdir. (GVK m.15) ## Kanunda nerede geçiyor ### Gelir Vergisi Kanunu (GVK) - GVK m.15 – Diplomat muaflığı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-15#f2): Menkul kıymetlerden elde edilen faiz, kâr payı ve benzeri gelirlerdir. Madde bu gelir türünün tevkifat yoluyla alınan vergisini muafiyet dışında tutar. - GVK m.75 – Tarifi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-75#f1): Sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışındaki nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden elde ettiği kâr payı, faiz, kira ve benzeri gelirlerdir. Sermayenin ayni değerlerden oluşması durumunda da, bu değerlerin para ile temsil edilmesi yeterlidir. - GVK m.76 – İrat sayılmayan haller (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-76#f1): Menkul kıymetlerin, iştirak hisselerinin ve benzeri varlıkların getirdiği, GVK'da gelir olarak vergilendirilen tutarları ifade eder. Madde, bu kapsamda sayılmayacak tutarları belirler. - GVK m.78 – Safi irat (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-78#f1): Menkul kıymetlerin sahibine sağladığı, temettü, faiz ve benzeri gelir niteliğindeki iratlardır. Madde bu iratları indirim yapılacak kaynak olarak kullanır. - GVK m.94 – Vergi tevkifatı: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-94#f2): Sermaye piyasası araçlarından, mevduattan veya borç verme ve kâr paylaşımından elde edilen gelirdir. Madde, birçok bendinde bu iratları 75. maddeye atıfla tanımlar. - GVK geç. m.39 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-39): Gelir Vergisi Kanunu'nun 75. maddesinin ikinci fıkrasındaki 5, 7, 12 ve 14 numaralı bentlerde sayılan gelirlerdir. Geçici 39/7 uyarınca 1.1.1997'den önce elde edilen bu iratlara 85, 86 ve 87. maddelerdeki yeni hükümler uygulanmaz. - GVK geç. m.55 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-55): GVK m.75'te sayılan, sermaye koyma karşılığında elde edilen gelirlerdir. Maddenin kapsamı yalnız bu gelir türlerinin 7, 12 ve 14 numaralı bentlerinde yazılanlarla sınırlıdır. ## Karıştırılan kavramlar - **Genel gelir vergisi / Menkul sermaye iradı üzerinden tevkifatla alınan vergi** (GVK m.15): Muafiyet, kişinin sıfatından doğan gelir vergisi kapsamında geçerlidir. Menkul sermaye iradı üzerinden tevkifat yoluyla alınan vergi, muafiyetin şümulü dışındadır. Menkul sermaye iradına ilişkin tevkifat vergisi, muafiyet olmasına rağmen alınır. - **Menkul sermaye iradı / Ticari kazanç** (GVK m.75): Sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışındaki sermayeden elde edilen kâr payı, faiz, kira ve benzeri iratlar menkul sermaye iradıdır. Yukarıda yazılı iratlar sermaye sahibinin ticari faaliyetine bağlı ise ticari kazancın tespitinde dikkate alınır. Ticari faaliyete bağlı iratlar menkul sermaye iradı olarak değil, ticari kazancın bir unsuru olarak vergilendirilir. - **Menkul sermaye iradı / ticari işletmeye dahil gelir** (GVK geç. m.39): 1.1.1997'den önce elde edilen GVK 75/2 kapsamındaki 5, 7, 12 ve 14 numaralı bentlere giren menkul sermaye iratları. Ticari işletmeye dahil olan bu gelirler. Birinci gruba 85, 86 ve 87. maddelerdeki yeni hükümler uygulanmaz; ikinci grup geçici maddenin kapsamı dışındadır. - **Gayrimenkul sermaye iradı / Menkul sermaye iradı** (GVK m.2): Gayrimenkul sermaye iradı, taşınmazdan elde edilen kira gibi beşinci bentteki gelirdir. Menkul sermaye iradı, faiz, temettü gibi menkul değerlerden elde edilen altıncı bentteki gelirdir. Kaynağın taşınmaz mı menkul değer mi olduğu, gelirin kategorisini ve buna bağlı özel hükümleri belirler. - **Menkul sermaye iradı / Gayrimenkul sermaye iradı** (GVK m.7): Menkul sermaye iradında tek bağlantı noktası sermayenin Türkiye'de yatırılmış olmasıdır. Gayrimenkul sermaye iradında gayrimenkulün Türkiye'de bulunması, hakların Türkiye'de kullanılması ya da Türkiye'de değerlendirilmesi aranır. Menkul sermaye iradı için yatırma yeri, gayrimenkul sermaye iradı için ise taşınmazın ya da hakkın bulunduğu yer ve kullanım ya da değerlendirme belirleyici olur. ## İlgili konular - Gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı, diğer kazanç ve iratlar (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/gayrimenkul-sermaye-iradi-menkul-sermaye-iradi-diger-kazanc-ve-iratlar - Esnaf muaflığı, diğer muaflık ve istisnalar (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/esnaf-muafligi-ve-vergiden-muaf-ciftciler - Vergi tevkifatı ve muhtasar beyanname (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/vergi-tevkifati-ve-muhtasar-beyanname ## Örnek kararlar - 4. Daire, 2005/749 E., 2006/150 K., 14.02.2006 — ilgili: GVK m.76 - 4. Daire, 1999/1565 E., 2000/1915 K., 03.05.2000 — ilgili: GVK m.76 ## İlgili terimler [Tevkifat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tevkifat) · [Fahri konsolos](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/fahri-konsolos) · [Sermaye piyasası aracı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sermaye-piyasasi-araci) · [İştirak hissesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/istirak-hissesi) · [Safi irat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/safi-irat) · [Yatırım harcaması](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yatirim-harcamasi) · [Yıllık beyanname](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yillik-beyanname) · [İstihkak sahibi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/istihkak-sahibi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.