--- title: "Merci nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/merci" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Merci **Kısaca:** Merci, 5 kanunda 9 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TCK m.192 · etkin pişmanlık: Bilginin verileceği makamdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-192) - HMK m.42 · ret talebinin incelenmesi: Ret talebini inceleyip karara bağlamakla yetkili mahkemedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-42) - CMK m.105 · usul: İstemi karara bağlamakla yetkili makamdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-105) ## Kanunda nerede geçiyor ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.30 – Hâkimin çekinmesi ve inceleme mercii (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-30#f1): Çekinme talebini inceleyerek hâkimin yerine başka bir hâkim veya mahkemeyi görevlendiren ya da çekinmeyi uygun bulmayan makamdır. Hangi merciin karar vereceği bu madde metninde açıkça belirtilmemiştir. - CMK m.105 – Usul (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-105#f1): İstemi karara bağlamakla yetkili makamdır. Madde metninde açıkça belirtilmemiş olsa da, 103 ve 104. maddelerdeki istemlerin karara bağlanması bakımından yetkili olan makamı ifade eder. - CMK m.271 – Karar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-271#f2): İtirazı inceleyip karar veren üst merciidir. Madde bakımından itiraz üzerine karar veren ve kararı kesin olan organdır. ### Türk Ceza Kanunu - TCK m.93 – Etkin pişmanlık (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-93#f1): Failin suçlu bilgisini ve yakalamayı kolaylaştıracak bilgileri bildirdiği makamdır. Maddede merci ile resmi makamlar ayrı tutulmuştur. - TCK m.192 – Etkin pişmanlık (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-192#f1): Bilginin verileceği makamdır. Maddenin metninde yalnız 'merciine' ifadesi kullanılmış, merciin kim olduğu belirtilmemiştir. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.42 – Ret talebinin incelenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-42#f2): Ret talebini inceleyip karara bağlamakla yetkili mahkemedir. Reddi istenen hâkim katılmadan, mensup olduğu mahkemece incelenir; bu mahkeme toplanamıyor ya da tek hâkimden oluşuyorsa 40. maddede belirtilen mahkemeler yetkilidir. - HMK m.43 – Ret talebine ilişkin kararlara karşı istinaf (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-43#f1): Hâkimin reddi talebini inceleyerek karar veren mercidir. Tek hâkimli mahkemelerde ret talebi reddedilen hâkimin kendisi tarafından geri çevrilebilir; toplu mahkemelerde ise reddedilen hâkim katılmaksızın mensup olduğu mahkeme karar verir. Merci kavramı, ret talebinin kim tarafından incelendiğine göre belirlenir. ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.10/A – İcra mahkemesi hâkiminin reddi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-10a): Ret talebini inceleyerek karara bağlayan mercidir. Bu maddede ret talebinin incelenmesi HMK hükümlerine göre yürütülür; reddedilen hâkimin kendisi bu incelemede yer almaz. ### Tebligat Kanunu - Tebligat K. m.31 – İlanen tebligatta tebliğ tarihi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7201-sayili-tebligat-kanunu/madde-31#f1): Tebliği çıkaran mahkeme, icra dairesi ya da tebligatı yaptıran kurumdur. Merci, kanunda belirtilen sınır içinde ilanen tebliğ süresini uzatma yetkisine sahiptir. ## Karıştırılan kavramlar - **Kanundaki varsayılan süre / merci tarafından uzatılan süre** (Tebligat K. m.31): Merci özel bir süre tayin etmemişse, tebliğ son ilan tarihinden itibaren yedi gün sonra yapılmış sayılır. Merci icabına göre daha uzun süre tayin etmişse, tebliğ tarihi bu uzatılmış süreye göre belirlenir. Uzatılan süre yedi gün ile on beş gün arasında bir süre olabilir; on beş günü aşan süre tayin edilemez. - **Soruşturmayı yapan / cezayı veren merci** (399 s. K. m.46): Savunma süresini belirleyen, soruşturmayı yürüten kişi veya yetkili merci. Disiplin cezasını veren yetkili organ, merci veya amir. Her iki durumda da süre yedi günden az olamaz; süreyi belirleme yetkisi bu kişilere tanınmıştır. - **Teşebbüs yönetim kurulu / memurlar için yetkili merci** (399 s. K. m.48): Teşebbüs personelinde kesinleşme ve fesih kararı, teşebbüs veya bağlı ortaklık yönetim kurulunun kararına bağlıdır. Memur statüsündeki kamu görevlilerinde disiplin cezalarını 657 sayılı Kanun'daki amirler ve disiplin kurulları verir. Yetki merciinin farklılığı nedeniyle 657 sayılı Kanun'daki kurul düzeni teşebbüs personeli için doğrudan uygulanmaz. - **Nakil talebinin merci ayrımı** (Av. K. m.68): Talebin levhaya yazılmak istenen baronun yönetim kuruluna yapılması. Talebin avukatın halen kayıtlı olduğu baroya yapılması. Madde metni talebin yeni baronun yönetim kuruluna yapılmasını öngördüğü için, eski baroya yapılan talep maddenin öngördüğü merci kuralına uymaz. - **Takipten önce / Takipten sonra talep merci** (İİK m.266): Takipten önce talep, ihtiyati haciz kararını veren ya da davanın açıldığı mahkemeye yapılır. Takipten sonra talep icra mahkemesine yapılır. Yetkili merciin belirlenmesinde takibin başlamış olup olmaması belirleyicidir. - **Görev uyuşmazlığına başvuran merci / kararı bekleyen merci** (2247 s. K. m.28): Görev uyuşmazlığının çözülmesi için kendisine başvuran yargı merciidir. Kararı beklemesi için yazı yazılmış olan yargı merciidir. Her iki merci de bildirim alır; biri dosya sahibi, diğeri beklemekte olan merci olduğundan bildirim yapılmasa karar onlar bakımından işlemez. ## İlgili konular - Hâkimin davaya bakmaktan yasaklılığı ve reddi (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/hakimin-davaya-bakmaktan-yasakliligi-ve-reddi - Hayata karşı suçlar ve vücut dokunulmazlığına karşı suçlar (Ceza Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-ozel-hukumler/hayata-karsi-suclar-ve-vucut-dokunulmazligina-karsi-suclar - Hâkimin davaya bakamaması ve reddi (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/hakimin-davaya-bakamamasi-ve-reddi - İtiraz (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/itiraz - Tutuklama (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/tutuklama - Usulü (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/usulu ## Örnek kararlar - Ceza Genel Kurulu, 2022/486 E., 2023/397 K., 12.07.2023 — ilgili: TCK m.192 - Ceza Genel Kurulu, 2022/427 E., 2023/63 K., 08.02.2023 — ilgili: Tebligat K. m.31 - Ceza Genel Kurulu, 2012/670 E., 2012/226 K., 12.06.2012 — ilgili: TCK m.192 ## İlgili terimler [Etkin pişmanlık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/etkin-pismanlik) · [İtiraz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/itiraz) · [Tarafsızlığı şüpheye düşürecek sebep](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tarafsizligi-supheye-dusurecek-sebep) · [Hâkimin reddi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hakimin-reddi) · [İlanen tebligat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ilanen-tebligat) · [Adli Kontrol](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/adli-kontrol) · [Yasaklılık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yasaklilik) · [Dosya üzerinden inceleme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dosya-uzerinden-inceleme) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.