--- title: "Merkezî yönetim bütçesi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/merkezi-yonetim-butcesi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Merkezî yönetim bütçesi **Kısaca:** Merkezî yönetim bütçesi, 5 kanunda 9 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - Anayasa m.161 · bütçe ve kesinhesap: Merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin gelir ve giderlerini gösteren bütçedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-161) - SGGSSK m.87 · prim ödeme yükümlüsü: Primin devlet tarafından ödeneceği durumda, bu primin hangi kaynaktan karşılanacağını gösteren bütçedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5510-sayili-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik-sigortasi-kanunu/madde-87) - AYMKYUHK m.4 · mahkeme bütçesi: Devletin genel ve özel bütçeli idarelerinin yıllık gelir ve giderlerini gösteren, TBMM tarafından bütçe kanunu ile kabul edilen mali plan. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-4) ## Kanunda nerede geçiyor ### Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu - Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu m.12 – Bütçe türleri ve kapsamı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5018-sayili-kamu-mali-yonetimi-ve-kontrol-kanunu/madde-12#f1): Kanuna ekli (I), (II) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kamu idarelerinin bütçelerinden oluşan bütçe grubudur. Sosyal güvenlik kurumu bütçesi ve mahallî idare bütçesi bu grubun dışında kalır. - Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu m.16 – Orta vadeli program (…)22 ve bütçe hazırlama rehberi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5018-sayili-kamu-mali-yonetimi-ve-kontrol-kanunu/madde-16#f2): Merkezî yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin gelir ve gider tahminlerini gösteren, bunların uygulanmasına yetki ve izin veren bütçedir. Madde, bu bütçenin hazırlanmasını Cumhurbaşkanlığının görevi olarak düzenler. - Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu m.23 – Yedek ödenek (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5018-sayili-kamu-mali-yonetimi-ve-kontrol-kanunu/madde-23): Merkezî yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin gelir ve gider tahminlerini gösteren ve bunların uygulanmasına izin veren bütçedir. Yedek ödeneğin kaynağı ve aktarmanın hukuki çerçevesi bu bütçedir. - Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu m.30 – Bütçe politikası, gelir ve giderlerin izlenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5018-sayili-kamu-mali-yonetimi-ve-kontrol-kanunu/madde-30#f2): Merkezî yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin gelir ve gider tahminlerini gösteren ve bunların uygulanmasına izin veren bütçedir. Maddede yetkinin konusunu oluşturur. - Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu geç. m.22 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5018-sayili-kamu-mali-yonetimi-ve-kontrol-kanunu/gecici-madde-22#f1): Merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin gelir ve gider tahminlerini gösteren ve bunların uygulanmasına yetki veren bütçe kanunudur. Maddenin bağlandığı bütçe yetkileri bu bütçenin hazırlanması ve uygulanmasını kapsar. ### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası - Anayasa m.161 – A. Bütçe ve kesinhesap (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-161#f2): Merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin gelir ve giderlerini gösteren bütçedir. Madde, ödeneğin harcanabilecek tutarın sınırını gösterdiğini bu bütçe açısından öngörür. ### Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu - SGGSSK m.87 – Prim ödeme yükümlüsü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5510-sayili-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik-sigortasi-kanunu/madde-87#f1-c): Primin devlet tarafından ödeneceği durumda, bu primin hangi kaynaktan karşılanacağını gösteren bütçedir. Madde (c) bendinde, bu bütçeden karşılanacak primler için ilgili kamu idarelerini yükümlü kılar. ### Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun - AYMKYUHK m.4 – Mahkeme bütçesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-4#f1): Devletin genel ve özel bütçeli idarelerinin yıllık gelir ve giderlerini gösteren, TBMM tarafından bütçe kanunu ile kabul edilen mali plan. Mahkemenin kendi bütçesi bu bütçenin içinde yer alır. ### Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun - Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun m.12 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5436-sayili-kamu-mali-yonetimi-ve-kontrol-kanunu-ile-bazi-kanun-ve-kanun-hukmunde/madde-12): (I), (II) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kamu idarelerinin bütçelerinden oluşan bütçedir. Bu bütçe, merkezi yönetim kapsamındaki idarelerin gelir ve gider tahminlerini gösterir. ## Karıştırılan kavramlar - **Merkezî yönetim bütçesi / Sosyal güvenlik kurumu bütçesi** (5018 s. K. m.12): Merkezî yönetim bütçesi (I), (II) ve (III) sayılı cetvellerdeki idarelerden oluşur. Sosyal güvenlik kurumu bütçesi, sosyal güvenlik hizmeti sunan ve (IV) sayılı cetvelde yer alan idarelerin bütçesidir. Sosyal güvenlik kurumu, merkezî yönetim bütçesinin içinde sayılmaz; genel yönetim kapsamında ayrı bir bütçe grubu oluşturur. - **Merkezî yönetim bütçesi / Mahallî idare bütçesi** (5018 s. K. m.12): Merkezî yönetim bütçesi merkezî yönetim kapsamındaki idarelerin bütçesidir. Mahallî idare bütçesi mahallî idare kapsamındaki kamu idarelerinin bütçesidir ve kendi özel kanunlarına göre hazırlanır. Mahallî idareler merkezî yönetim bütçesine dahil edilmez; ayrı bir bütçe grubu olarak uygulanır. - **Merkezî yönetim bütçesi kapsamındaki idareler / Mahallî idareler** (Anayasa m.160): Birinci fıkra kapsamında merkezî yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumları bulunur. Üçüncü fıkra kapsamında mahallî idareler bulunur; bu fıkra 29/10/2005 değişikliğiyle eklenmiştir. Her iki grubun hesap ve işlemleri Sayıştay tarafından denetlenir ve kesin hükme bağlanır; ancak bu yetkilerin dayanağı ayrı fıkralardadır. - **Merkezî yönetim bütçesi / Ayrı bütçeli kurumlar** (5018 s. K. m.18): Merkezî yönetim bütçe teklifi Cumhurbaşkanlığınca mali yılbaşından en az 75 gün önce sunulur. TBMM, Sayıştay ve düzenleyici ve denetleyici kurumlar ise bütçelerini Eylül ayı sonuna kadar TBMM'ye gönderir. Bu iki farklı işlem farklı tarihlere ve farklı göndericilere bağlıdır; her ikisinin muhatabı TBMM'dir; birincisi Cumhurbaşkanı tarafından teklif olarak, ikincisi kurumlar tarafından bütçe bildirimi olarak yapılır. - **Belediye bütçesi / merkezi yönetim bütçesi** (5393 s. K. m.62): Bu madde belediye bütçesinin hazırlık ve kabul sürecini düzenler. Merkezi yönetim bütçesi 5018 sayılı Kanun ve Anayasa kurallarına tabidir ve Bakanlığa bildirilen belediye tahminleri bu bütçeye yalnızca eklenir. Belediye bütçesinin Bakanlığa bildirilmesi belediye meclisinin kabul yetkisini ortadan kaldırmaz. ## İlgili konular - Genel hükümler (Anayasa Mahkemesi Kanunu) (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/amac-ve-kapsam-tanimlar-anayasa-mahkemesi-kanunu - Mali ve ekonomik hükümler, çeşitli hükümler, son hükümler (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/mali-ve-ekonomik-hukumler-cesitli-hukumler-son-hukumler - Primlere ilişkin hükümler (Sosyal Güvenlik Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/sosyal-guvenlik-hukuku/prim-alinmasi-prime-esas-kazanc-prim-oranlari-ve-asgari-iscilik-prim-belgeleri ## Örnek kararlar - 2018/117 E., 2023/212 K., 07.12.2023 — ilgili: AYMKYUHK m.4 - 2018/162 E., 2020/66 K., 12.11.2020 — ilgili: 5018 s. K. m.23 - 2019/23 E., 2020/50 K., 24.09.2020 — ilgili: 5018 s. K. m.30 ## İlgili terimler [Ödenek](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/odenek) · [Mahkeme bütçesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mahkeme-butcesi) · [Prim ödeme yükümlüsü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/prim-odeme-yukumlusu) · [Yedek ödenek](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yedek-odenek) · [Geçici bütçe kanunu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecici-butce-kanunu) · [Özel bütçe](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-butce) · [Özel bütçeli idare](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-butceli-idare) · [Aktarma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/aktarma) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.