--- title: "Meslek birliği nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/meslek-birligi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Meslek birliği **Kısaca:** Fikir ve sanat eseri sahiplerinin veya ilgili meslek mensuplarının haklarını korumak amacıyla kurulan örgüttür. (5846 s. K. geç. m.5) ## Kanunda nerede geçiyor ### Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu - Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.24 – ç) Temsil hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5846-sayili-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu/madde-24#f3): Eser sahibinin üye olması hâlinde, yetki belgesinde belirlenen yetkiler çerçevesinde temsil hakkının kullanılmasına yazılı izin verebilen kuruluştur. Yetki kapsamı yetki belgesine göre belirlenir. - Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.42 – 1. Meslek birliklerinin kurulması:15 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5846-sayili-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu/madde-42#f1): Eser sahipleri ve bağlantılı hak sahiplerinin mali haklarını toplu olarak takip etmek ve üyelerinin ortak çıkarlarını korumak amacıyla, madde uyarınca izin alarak kurulan özel hukuk tüzel kişisidir. Kurulabilmesi için belirli bir alanda ve Bakanlık izniyle faaliyet göstermesi gerekir. - Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.42/A – 2. Meslek birliklerinin yükümlülükleri ve tarife tespitine ilişkin esaslar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5846-sayili-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu/madde-42a#f8): Fikir ve sanat eserleri sahiplerinin haklarının idaresi amacıyla kurulan ve bu Kanun'un 42. maddesinde öngörülen amaçlarla faaliyet gösteren örgüttür. Madde yalnızca bu amaçla kurulmuş birlikler bakımından yükümlülük getirir. - Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.42/B – 3. Meslek birliklerinin denetimi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5846-sayili-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu/madde-42b#f4): Kanunda düzenlenen ve tarife, sözleşme tahsilat ve dağıtımı gibi görevleri yürüten, idari ve mali açıdan Bakanlık denetimine tabi tüzel kişi. Madde, birliğin üst kuruluşu olan federasyonları da bu hükümler bakımından aynı rejime bağlar. - Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.43 – 4. Eser, icra, fonogram ve yapımların yayınlanmasına ve/veya iletilmesine ilişkin esaslar:19 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5846-sayili-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu/madde-43): Eser sahipleri ve/veya bağlantılı hak sahiplerini temsil eden, ilgili alanda tarife belirleyen ve kuruluşlarla sözleşme yapan birliklerdir. Kuruluşlar, sahneye konmuş eserler dışındaki eser, icra, fonogram ve yapımlar için bu birliklerden izin almakla yükümlüdür. - Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu geç. m.3 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5846-sayili-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu/gecici-madde-3): Fikir ve sanat eseri sahiplerinin, icracı sanatçıların veya ilgili yapımcıların mesleki çıkarlarını korumak amacıyla kurdukları örgüt niteliğindeki tüzel kişiliktir. Madde, birliğin kuruluş aşamasından sonra seçimli organlarının oluşmasına kadar olan geçici dönemi düzenler. - Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu geç. m.5 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5846-sayili-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu/gecici-madde-5): Fikir ve sanat eseri sahiplerinin veya ilgili meslek mensuplarının haklarını korumak amacıyla kurulan örgüttür. Bu maddede kastedilen birlikler, Kanunun yürürlüğünden önce kurulmuş olanlardır. ## Karıştırılan kavramlar - **Meslek birliği / Başka bir birlik veya dernek** (5846 s. K. m.42): Meslek birliği, madde kapsamındaki haklar bakımından tek yetkili takip kuruluşudur. Başka birlik, dernek ve benzeri kuruluşlar, bu haklar için ülke içinde takip yetkisine sahip değildir. Eser sahipleri ve bağlantılı hak sahiplerinin Kanunla tanınmış hakları, yalnızca maddeye göre kurulmuş birlikler tarafından takip edilebilir. - **Kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu / Dernek ya da meslek birliği** (5174 s. K. m.4): Oda, kanunla kurulan, üyeliği zorunlu olabilen ve kamu yetkisi kullanabilen bir kuruluştur. Dernek ya da gönüllü meslek birliği, kişilerin serbest iradesiyle kurulur ve kamu yetkisi kullanmaz. Oda, kamu hukuku rejimine tabidir ve üyelik kanundan doğar. Kamu kurumu niteliği nedeniyle bazı işlemleri idari yargıda dava konusu olabilir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, 2023/3621 E., 2023/3744 K., 19.12.2023; İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, 2022/969 E., 2022/1168 K., 08.09.2022) - **Meslek birliği üyesi / Bakanlıkça seçilen üye** (5224 s. K. m.6): Destekleme kurullarının üyelerinin meslek birliklerince belirlenmesi gerekir. Meslek birlikleri, Bakanlığın talep tarihinden itibaren on beş gün içinde bildirim yapmazsa üyeler Bakanlıkça meslek birliği üyeleri arasından seçilir. Meslek birliğinin on beş günlük süre içinde bildirimde bulunmaması hâlinde üyelik seçimi Bakanlığa geçer. - **Ortak tarife / Tek meslek birliği tarifesi** (5846 s. K. m.41): Eser sahipleri, bağlantılı hak sahipleri veya aynı sektördeki meslek birlikleri protokolle ortak tarife belirleyebilir. Tek bir meslek birliği kendi tarifesini belirler. Ortak tarife protokole taraf meslek birlikleri açısından bağlayıcıdır; taraf olmayan birlik bakımından bağlayıcılık doğmaz. - **Hak sahibi / Meslek birliği** (5846 s. K. m.75): Hak sahibi, eser üzerinde manevi veya mali hakkı bulunan kişinin kendisidir. Meslek birliği, üyelerinin haklarını temsilen şikâyet edebilen tüzel kuruluştur. Her iki durumda da şikâyet geçerli olabilmesi için hak sahipliğini gösteren belgelerin sunulması gerekir. - **Meslek birliği hissesi / üyeye dağıtılacak bakiye** (5846 s. K. geç. m.4): Meslek birliği, TRT bordrosu üzerinden kendi hissesini mahsup eder. Kalan bakiye üyelere dağıtılır. Birlik payı ile üye payı ayrı tutulur; bakiye, ödemeyi takip eden iki yıl içinde üyelere ödenir. ## Örnek kararlar - Ceza Genel Kurulu, 2018/621 E., 2021/3 K., 28.01.2021 — ilgili: 5846 s. K. m.24 - Ceza Genel Kurulu, 2018/397 E., 2020/508 K., 08.12.2020 — ilgili: 5846 s. K. m.24 - Ceza Genel Kurulu, 2017/788 E., 2020/34 K., 28.01.2020 — ilgili: 5846 s. K. m.24 ## İlgili terimler [Federasyon](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/federasyon) · [Yetki belgesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetki-belgesi) · [Temsil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/temsil) · [Dış denetim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dis-denetim) · [Sınıflandırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/siniflandirma) · [Olağanüstü genel kurul](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/olaganustu-genel-kurul) · [Üye tam sayısı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uye-tam-sayisi) · [Tarife](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tarife) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.