--- title: "Âmir nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mir" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Âmir **Kısaca:** Âmir, 4 kanunda 11 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - DMK m.10 · amir durumda olan devlet memurlarının görev ve sorumlulukları: Kuruluş veya hizmet biriminde maiyetindeki memurlar üzerinde görev, denetim ve emir verme yetkisi bulunan devlet memurudur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-10) - 211 s. K. m.6: Askerî hiyerarşide emir verme yetkisine sahip kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/211-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-ic-hizmet-kanunu/madde-6) - 6413 s. K. m.3 · tanımlar: Kadro ve kuruluş yönünden bağlı olunan kimse ile amir olarak yetkilendirilmiş olan diğer kişilerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6413-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-disiplin-kanunu/madde-3) ## Kanuna göre anlamı - **6413 s. K. m.3/1-a** (Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu): Kadro ve kuruluş yönünden bağlı olunan kimse ile amir olarak yetkilendirilmiş olan diğer kişileri — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6413-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-disiplin-kanunu/madde-3#f1-a - **7068 s. K. m.3/1-a** (Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun): Kadro ve kuruluş yönünden bağlı olunan kimse ile amir olarak yetkilendirilmiş olan diğer kişileri — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7068-sayili-genel-kolluk-disiplin-hukumleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararnamenin-kabul/madde-3#f1-a ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu - Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu m.6 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/211-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-ic-hizmet-kanunu/madde-6#f1): Askerî hiyerarşide emir verme yetkisine sahip kişidir. Emrin hizmet sayılabilmesi için bu sıfatla verilmiş olması gerekir. - Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu m.9 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/211-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-ic-hizmet-kanunu/madde-9#f1): Makam ve memuriyet itibarıyla emretme salahiyetine sahip kişidir. Yetki kişinin bulunduğu makamdan veya memuriyetten doğar, kişinin şahsi üstünlüğünden değil. - Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu m.11 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/211-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-ic-hizmet-kanunu/madde-11): Silahlı Kuvvetlerde emir verme yetkisini taşıyan ve bir makamı temsil eden personeldir. Amirlik, astlık-üstlük ilişkisi içinde kurulan bir konumdur ve bu maddenin tanımı yalnızca makam kavramı üzerinden amiri ifade eder. - Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu m.17 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/211-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-ic-hizmet-kanunu/madde-17#f1): Askerî hiyerarşide kendisine bağlı personel üzerinde emir ve komuta yetkisi bulunan kişidir. Maddenin koruyucu yükümlülükleri, yalnızca bu yetkiyi kullanan kişiye yüklenir. - Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu m.18 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/211-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-ic-hizmet-kanunu/madde-18#f1): Maiyetindeki personel üzerinde kanunla verilmiş disiplin yetkisini kullanan kişidir. Maddede yetkinin kaynağı amirlik sıfatıdır; her üst rütbeli kişi değil, bu sıfatla maiyetine karşı yetkili olan kişi anlamındadır. - Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu m.19 – V - Emir (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/211-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-ic-hizmet-kanunu/madde-19): Maddede üç türü sayılmıştır: üniformalı asker amiri, üniformasız asker amiri ve sivil amir. Sivil amirlerin de askeri personele emir verebileceği metinden anlaşılır. - Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu m.64 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/211-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-ic-hizmet-kanunu/madde-64): Hastanın bağlı bulunduğu astsubay, subay veya ilgili komuta kademesindeki kişidir. Bildirimin muhatabı olarak maddede yer alır. ### Devlet Memurları Kanunu - DMK m.10 – Amir durumda olan devlet memurlarının görev ve sorumlulukları: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-10#f2): Kuruluş veya hizmet biriminde maiyetindeki memurlar üzerinde görev, denetim ve emir verme yetkisi bulunan devlet memurudur. Amir sıfatı, makamın hiyerarşik konumundan doğar; yalnızca unvanla belirlenmez. - DMK m.11 – Devlet memurlarının görev ve sorumlulukları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-11#f2): Memurun görevi bakımından emir verme yetkisi bulunan hiyerarşik üstüdür. Emrin yetkili amirden gelmesi, emrin geçerliliği için ön koşuldur. ### Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu - Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6413-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-disiplin-kanunu/madde-3#f1-a): Kadro ve kuruluş yönünden bağlı olunan kimse ile amir olarak yetkilendirilmiş olan diğer kişilerdir. Amirlik hem kadro ve kuruluş bağına hem de açık bir yetkilendirmeye dayanabilir. ### Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun - Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7068-sayili-genel-kolluk-disiplin-hukumleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararnamenin-kabul/madde-3#f1-a): Kadro ve kuruluş yönünden bağlı olunan kişi ile amir olarak yetkilendirilmiş diğer kişilerdir. Kadro bağı tek başına yeterlidir; yetkilendirme ise kadro bağı bulunmayan kişiler için aranır. ## Karıştırılan kavramlar - **Kanuni hizmet / amir emri ile hizmet** (211 s. K. m.6): Kanunlarla ve nizamlarda yapılması ya da yapılmaması yazılmış işler, doğrudan kanun ve nizamdan kaynaklanan hizmetlerdir. Amir tarafından yazı veya sözle emredilen ya da yasak edilen işler, amirin emriyle ortaya çıkan hizmetlerdir. Hizmet iki kaynaktan doğabilir; bir fiilin hizmet sayılması için kanun, nizam veya amir emri kaynaklarından birine dayanması yeterlidir. - **Amir / Maiyet** (211 s. K. m.9): Makam ve memuriyet itibarıyla emretme salahiyetini haiz kişi amirdir. Bu amirin emri altında bulunan kişi maiyettir. Aynı kişi bir ilişkide amir, başka bir ilişkide maiyet olabilir; sıfat ilişkiye göre belirlenir. - **Amir / maiyet dışı kişi** (211 s. K. m.18): Maiyetindeki personel üzerinde amirlik yetkisi bulunan kişi, madde kapsamında disiplin cezası verebilir. Amir sıfatı taşımayan veya fiilin işlendiği personel üzerinde maiyet ilişkisi bulunmayan kişi, bu madde uyarınca disiplin cezası veremez. Yetkisiz kişinin verdiği disiplin cezası bu maddeye dayanamaz ve yetki yokluğu nedeniyle hukuka aykırı olur. - **Üniformalı asker amiri / üniformasız asker amiri / sivil amir** (211 s. K. m.19): Askeri üniforma taşıyan amir, asker hiyerarşisi içinde emir verir. Üniformasız asker amiri ya da sivil amir ise üniforma taşımayan ya da asker olmayan kişidir. Maddeye göre üç amir türünün emirleri de yerine getirilmek zorundadır; amirin üniforma taşıması ya da asker olması yükümlülüğü doğurmak için şart değildir. - **Emir veren amir / emri yerine getiren memur** (DMK m.11): Emri veren amir, emrinde ısrar edip yazılı yenileme yaptığında, emrin yerine getirilmesinden doğan sorumluluğu üstlenir. Emri yerine getiren memur, yazılı yenilemeye uyarak hareket ettiğinde kendi sorumluluğu bakımından ayrıca değerlendirilir. Yazılı yenilemeden sonra yapılan işlemin sorumluluğu emri verene aittir; ancak suç teşkil eden emirde bu sorumluluk paylaşımı işlemez. - **Amir / Disiplin amiri** (6413 s. K. m.3): Amir, kadro ve kuruluş bağına dayanan ya da amir olarak yetkilendirilen herkestir. Disiplin amiri ise bu kişiler arasından Kanunla disiplin cezası vermeye yetkili kılınmış ilk amirdir. Her amir disiplin amiri değildir; disiplin cezası verme yetkisi Kanunla ayrıca tanınmalıdır. ## Örnek kararlar - 2025/56 E., 2025/124 K., 03.06.2025 — ilgili: DMK m.10 - 2021/44 E., 2024/172 K., 17.10.2024 — ilgili: 6413 s. K. m.3 - 2020/72 E., 2022/160 K., 13.12.2022 — ilgili: 6413 s. K. m.3 ## İlgili terimler [Maiyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/maiyet) · [Emir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/emir) · [Üst disiplin amirleri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ust-disiplin-amirleri) · [Disiplinsizlik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/disiplinsizlik) · [Hizmet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hizmet) · [Disiplin soruşturması](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/disiplin-sorusturmasi) · [Disiplin cezaları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/disiplin-cezalari) · [Disiplin amiri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/disiplin-amiri) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.