--- title: "Muaccel alacak nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muaccel-alacak" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Muaccel alacak **Kısaca:** Muaccel alacak, 3 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.950 · koşulları: Ödeme zamanı gelmiş alacaktır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-950) - İİK m.200 · takas: Ödeme zamanı gelmiş alacak. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-200) - TTK m.119 · hapis hakkı: Ödenmesi için vadesi gelmiş alacaktır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-119) ## Kanunda nerede geçiyor ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.149 – 1 – İcra emri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-149): Ödeme zamanı gelmiş, vadesi dolmuş alacaktır. Alacağın muaccel olup olmadığı icra memurunca ayrıca değerlendirilir. - İİK m.149/B – 2 – Ödeme emri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-149b#f1): Vadesi gelmiş ve alacaklının derhal talep edebileceği alacaktır. Bu maddenin uygulanabilmesi için alacağın muaccel olması şarttır; vadesi gelmemiş alacak bakımından bu yol işletilemez. - İİK m.200 – Takas (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-200): Ödeme zamanı gelmiş alacak. İflas açılınca müflisin müeccel borçları muaccel hale gelir; madde ise iflas öncesi ve sonrası edinilen alacakların takasını sınırlar. - İİK m.257 – İhtiyati haciz şartları: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-257): Vadesi gelmiş ve alacaklıya derhal talep hakkı veren alacaktır. Muacceliyet için borçlunun temerrüde düşürülmesi veya ihtar çekilmesi kural olarak gerekmez. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.950 – I. Koşulları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-950): Ödeme zamanı gelmiş alacaktır. Madde, alacağın muaccel olmasını şart koşar; müeccel alacaklar bakımından hapis hakkı ancak borçlunun aciz hâlinde kullanılabilir (m.952). ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.119 – IV - Hapis hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-119): Ödenmesi için vadesi gelmiş alacaktır. Birinci fıkra kapsamında hapis hakkı, müvekkilin alacaklarının ödenmesine kadar devam eder; aciz halinde ise muaccel olmayan alacaklar da bu kapsama girer. ## Karıştırılan kavramlar - **Muaccel alacak / müeccel alacak** (İİK m.257): Vadesi gelmiş para alacağında ihtiyati haciz için başka bir sebep aranmaz; alacağın muaccel olması yeterlidir. Vadesi gelmemiş alacakta ise yalnızca m.257/2'deki dört sebepten biri bulunduğunda ihtiyati haciz istenebilir. Müeccel alacakta sebep kanunda sayılanlarla sınırlıdır; yalnızca alacağın vadesinin gelmemiş olması ihtiyati haciz için yeterli değildir. - **Muaccel alacak / muaccel olmayan alacak** (TTK m.119): Müvekkilin acenteye karşı vadesi gelmiş alacakları, hapis hakkının olağan kapsamına girer. Vadesi gelmemiş alacaklar, yalnızca müvekkilin aciz halinde bulunduğu hâllerde hapis hakkı kapsamına alınır. Aciz hali yoksa muaccel olmayan alacak için hapis hakkı kurulamaz; aciz hali varsa birinci ve ikinci fıkra hükümleri bu alacaklar için de uygulanır. - **Muaccel alacak / henüz muaccel olmayan alacak** (TMK m.925): Alacak muaccelse alacaklı borçludan doğrudan ödeme ister. Alacak henüz muaccel değilse alacaklı yeni bir rehin senedi veya kupon düzenlenmesini de isteyebilir. Muaccel olmayan alacakta ödemeye ek olarak yeni senet düzenlenmesi talep edilebilir. - **Muaccel alacak / Geciktirici koşula bağlı alacak** (TBK m.149): Vadeye bağlı alacaklarda zamanaşımı vadeden itibaren işler. Geciktirici koşula bağlı alacaklarda alacak koşulun gerçekleşmesiyle doğar ve zamanaşımı bu tarihten işler. Başlangıç anı, vade veya koşulun gerçekleştiği tarihe göre belirlenir. - **Vadesi gelmemiş alacak / muaccel alacak** (TTK m.130): Vadesi gelmemiş alacakta tahsil süresi vade gününden başlar. Muaccel alacakta süre şirket sözleşmesi veya esas sözleşme tarihinden başlar. Başlangıç anı alacağın vade durumuna göre değişir; aksi kararlaştırılmadıkça bu sıra uygulanır. - **Muaccel olmuş alacak / ilandan önce muaccel alacak** (TTK m.264): Alacak ilandan önce muaccel olmuşsa başlangıç yukarıdaki ilan anıdır. Alacak ilandan sonra muaccel oluyorsa başlangıç ilan anı değil muacceliyet anıdır. Muacceliyet anı, ilan tarihinden sonraya düşen süreyi belirler. ## İlgili konular - Takip talebi ve ödeme emri, ipoteğin paraya çevrilmesi (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/tasinir-rehninin-paraya-cevrilmesi-ve-ipotegin-paraya-cevrilmesi - Alacaklıların hakları üzerine iflasın tesirleri (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/alacaklilarin-haklari-uzerine-iflasin-tesirleri - İhtiyati haciz (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/ihtiyati-haciz - Teslime bağlı rehin ve hapis hakkı (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/teslime-bagli-rehin-ve-hapis-hakki - Acentenin hakları ve acentelik sözleşmesinin sona ermesi (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/acentenin-haklari-ve-acentelik-sozlesmesinin-sona-ermesi ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2008/72 E., 2008/36 K., 30.01.2008 — ilgili: İİK m.149 ## İlgili terimler [Hapis hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hapis-hakki) · [Akit tablosu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/akit-tablosu) · [Para borcu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/para-borcu) · [Rehinle temin edilmiş alacak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/rehinle-temin-edilmis-alacak) · [Aciz hâli](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/aciz-hali) · [Müflis](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muflis) · [İtiraz süresi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/itiraz-suresi) · [Ödeme süresi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/odeme-suresi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.