---
title: "Muaccel nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muaccel"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Muaccel

**Kısaca:** Vadesi gelmiş, ödenmesi istenebilir hâle gelmiş alacak. (TTK m.660)

## Kanunda nerede geçiyor

### Türk Ticaret Kanunu
- TTK m.660 – II - Hamile yazılı faiz kuponları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-660#f2): Vadesi gelmiş, ödenmesi istenebilir hâle gelmiş alacak. Maddede, henüz vadesi gelmemiş kuponların ileride vadesi geldiğinde alıkonulabilmesi için kullanılır.
- TTK m.1431 – bb) Ödeme zamanı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1431#f3): Vadesi henüz gelmemiş bir alacağın, belirli bir olay gerçekleştiğinde ödenebilir hale gelmesidir. Bu maddede riziko gerçekleşmesi, taksitle ödenen primlerin tümünü muaccel kılan olaydır.

### Türk Borçlar Kanunu
- TBK m.90 – I. Süreye bağlanmamış borç (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-90#f1): Borcun ifasının alacaklı tarafından istenebilir hale gelmesi, yani ifa zamanının gelmiş olmasıdır. Muaccel olmayan borç doğmuş olsa da henüz istenemez.

## Karıştırılan kavramlar

- **Muaccel alacak / muaccel olmayan alacak** (Av. K. m.166): Vadesi gelmiş ve istenebilir hâle gelmiş ücret ve masraf alacağı için hapis hakkı kullanılabilir. Henüz vadesi gelmemiş alacak için maddenin hapis hakkı tanıdığı kabul edilemez. Muaccel olmayan alacak için elde tutma yapılması hukuka uygun değildir.
- **Tecil edilen verginin muaccel olması / olmaması** (1319 s. K. m.30): Kısıtlama devam ederken taşınmazın satılması, istimlaki veya hibe yoluyla ahara devri ya da temliki gerçekleşirse tecil edilen verginin onda dokuzu (9/10 u) muaccel olur. Taşınmaz miras veya başka yolla devredilmediyse ya da kısıtlama sürüyorsa tecil edilen vergi muaccel olmaz. Yalnızca bu devir nitelikli işlemlerde zamanaşımına uğramamış tecil tutarları ödenir hale gelir.
- **Muaccel alacak / müeccel alacak** (İİK m.257): Vadesi gelmiş para alacağında ihtiyati haciz için başka bir sebep aranmaz; alacağın muaccel olması yeterlidir. Vadesi gelmemiş alacakta ise yalnızca m.257/2'deki dört sebepten biri bulunduğunda ihtiyati haciz istenebilir. Müeccel alacakta sebep kanunda sayılanlarla sınırlıdır; yalnızca alacağın vadesinin gelmemiş olması ihtiyati haciz için yeterli değildir.
- **Muaccel borç ödeyememe / Mevcut ve alacak yetersizliği / Düşme tehlikesi** (İİK m.309/M): Muaccel para borçlarını ödeyememe, ödeme güçlüğünün fiilen var olduğu halidir. Mevcut ve alacakların borçları karşılamaması bilanço esasına dayanan yetersizliktir; düşme tehlikesi ise henüz gerçekleşmemiş ama kuvvetle muhtemel olan durumdur. Başvuru için bu üç halden yalnızca birinin bulunması yeterlidir; düşme tehlikesi halinde de başvuru yapılabilir.
- **Muaccel olma / ödeme için süre** (TMK m.217): Borcun muaccel olması, vadenin gelmesi ve alacaklının istemesi ile gerçekleşir. Mal rejiminin varlığı bu sonucu değiştirmez. Ödeme için süre, muaccel olmuş borcun ifasının birliği tehlikeye düşürmesi hâlinde borçlunun talebiyle hâkimce tanınan geçici bir erteleme imkânıdır. Süre verilmesi borcun doğumunu ya da muaccelliğini ortadan kaldırmaz; yalnızca ifa zamanını erteler.
- **Kazandırmanın öğrenilmesi / Muaccel olma tarihi** (TMK m.602): Vasiyet borcu hemen muaccel ise, süre alacaklının ölüme bağlı kazandırmayı öğrendiği tarihten işler. Vasiyet borcu sonradan muaccel olacaksa, süre muaccel olma tarihinden işler. İki başlangıç anından hangisi uygunsa o tarihten itibaren on yıl hesaplanır; maddenin metni bu iki başlangıcı birlikte ve kesin bir sıra ile düzenler.

## İlgili konular

- İfa zamanı ve süreye bağlı borç (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/ifa-zamani-ve-sureye-bagli-borc
- Hamile yazılı senetler (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/hamile-yazili-senetler

## Örnek kararlar

- Hukuk Genel Kurulu, 2025/404 E., 2026/254 K., 15.04.2026 — ilgili: TBK m.90
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2022/507 E., 2025/1703 K., 18.12.2025 — ilgili: TBK m.90
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi, 2021/1546 E., 2025/620 K., 28.05.2025 — ilgili: TBK m.90

## İlgili terimler

[Alıkoyma hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/alikoyma-hakki) · [Vade](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vade) · [Defi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/defi) · [Sigortalı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sigortali) · [Lehtar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/lehtar)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.