--- title: "Mücbir sebep hali nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mucbir-sebep-hali" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Mücbir sebep hali **Kısaca:** Mücbir sebep hali, 9 kanunda 10 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - VUK m.111 · ödeme zamanı: Maliye Bakanlığınca ilan edilen, afet nedeniyle zarar görmüş yerlerdeki durumdur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-111) - 4481 s. K. m.8 · özel İletişim Vergisi: 17.8.1999 ve 12.11.1999 depremleri nedeniyle ilan edilen, madde metninde anılan yerlerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4481-sayili-17-8-1999-ve-12-11-1999-tarihlerinde-marmara-bolgesi-ve-civarinda-meydana-gelen/madde-8) - 5018 s. K. ek m.7 · mücbir sebep: Doğal afetler, salgın hastalık veya Bakanlık bilişim sistemlerinin herhangi bir nedenle çalışmaması gibi, olağan işleyişi engelleyen hallerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5018-sayili-kamu-mali-yonetimi-ve-kontrol-kanunu/ek-madde-7) ## Kanunda nerede geçiyor ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.111 – Ödeme zamanı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-111#f6): Maliye Bakanlığınca ilan edilen, afet nedeniyle zarar görmüş yerlerdeki durumdur. Bu hallerde ödeme süresi afet tarihinden sonraya rastlayan vergi, ceza ve gecikme faizleri için azami bir yıl uzatılabilir. - VUK geç. m.36 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/gecici-madde-36#f1): Olağanüstü ve önlenemez bir olay nedeniyle mükellefin vergisel yükümlülüklerini zamanında yerine getirmesinin imkânsız hale geldiği durumu ifade eder. Bu maddede kastedilen, 6/2/2023 depremleri nedeniyle 213 sayılı Kanunun 15. maddesi kapsamında ilan edilen ve 30/11/2024'te sona eren haldir. ### 17.8.1999 ve 12.11.1999 Tarihlerinde Marmara Bölgesi ve Civarında Meydana Gelen Depremin Yol Açtığı Ekonomik Kayıpları Gidermek Amacıyla Bazı Mükellefiyetler İhdası ve Bazı Vergi Kanunlarında Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun - 17.8.1999 ve 12.11.1999 Tarihlerinde Marmara Bölgesi ve Civarında Meydana Gelen Depremin Yol Açtığı Ekonomik Kayıpları Gidermek Amacıyla Bazı Mükellefiyetler İhdası ve Bazı Vergi Kanunlarında Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun m.8 – Özel İletişim Vergisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4481-sayili-17-8-1999-ve-12-11-1999-tarihlerinde-marmara-bolgesi-ve-civarinda-meydana-gelen/madde-8#f1): 17.8.1999 ve 12.11.1999 depremleri nedeniyle ilan edilen, madde metninde anılan yerlerdir. Bu yerlerde mücbir sebebin devam ettiği süre boyunca abonelere verilen ön ödemeli kart satışı dışındaki hizmetler vergiye tabidir; istisna sadece ön ödemeli kart satışlarını kapsar. ### Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu - Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ek m.7 – Mücbir sebep (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5018-sayili-kamu-mali-yonetimi-ve-kontrol-kanunu/ek-madde-7): Doğal afetler, salgın hastalık veya Bakanlık bilişim sistemlerinin herhangi bir nedenle çalışmaması gibi, olağan işleyişi engelleyen hallerdir. Madde bu halleri sayarken kapalı bir liste vermemekte, "gibi" ifadesiyle örnekleme yapmaktadır. ### Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun - Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun m.168 – Yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6111-sayili-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik/madde-168#f1): 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca, olağanüstü politik riskin gerçekleştiği bir ülkede faaliyet gösteren mükellefler bakımından kabul edilen ve ödeme yükümlülüğünü geçici olarak etkileyen hal ile 15. maddesi uyarınca doğal afet nedeniyle ilan edilen yerleri kapsayan durumdur. Madde, bu halin varlığını kendi başına kurmaz, yalnızca önceden tespit edilmiş mücbir sebep hâlinin… ### Expo 2016 Antalya Kanunu - Expo 2016 Antalya Kanunu m.21 – “(2) Birinci fıkra hükmü, tasfiye edildiği tarihe kadar EXPO 2016 Antalya Ajansının görevleriyle ilgili yaptığı faaliyetlerinden elde ettiği gelirler hakkında da uygulanır.” (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6358-sayili-expo-2016-antalya-kanunu/madde-21#f1): Maddede, 213 sayılı Kanuna göre doğal afetler nedeniyle ilan edilen mücbir sebep hâli kastedilmektedir. Hükmün uygulanabilmesi için ilanın bu kanun çerçevesinde yapılmış olması gerekir. ### Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun - Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun m.10 – Ortak hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6736-sayili-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasina-iliskin-kanun/madde-10#f17): 213 sayılı Kanun'un 13. ve 15. maddelerine göre kabul edilen ve ilan edilen olağanüstü durumdur. Bu hâl, belirli koşullarda taksit ödeme sürelerinin uzatılmasına yol açar. ### Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda ve Bir Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun - Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda ve Bir Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m.3 – Ortak hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7020-sayili-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-bazi-kanunlarda-ve-bir-kanun-hukmunde/madde-3#f20): 213 sayılı Kanunun 13 üncü ve 15 inci maddelerine göre kabul edilen veya ilan edilen hallerdir. Bu hallerde taksit ödeme süreleri, madde metninde belirtilen usulle uzatılabilir. ### Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun - Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m.10 – Diğer hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7440-sayili-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-bazi-kanunlarda-degisiklik/madde-10#f13): 6/2/2023 Kahramanmaraş depremi nedeniyle Hazine ve Maliye Bakanlığınca 213 sayılı Kanunun 15. maddesi kapsamında ilan edilen yerleri ifade eder. Fıkra 21 ila 27 bakımından uygulama alanını bu yerlerle sınırlar. ## Karıştırılan kavramlar - **Genel tarife / mücbir sebep hali** (195 s. K. m.45): Yayın organı, mücbir sebep yoksa her devre için önceden tarife ilanı yapmak zorundadır. Mücbir sebep bulunduğunda bu zorunluluk askıya girer. Mücbir sebep varlığı tarife ilanı yükümlülüğünü ortadan kaldırır; bu durumda sorumluluğun doğup doğmadığı mücbir sebebin varlığına bağlıdır. - **Genel süre / Mücbir sebep hâli** (6446 s. K. m.6): Önlisansın süresi genel olarak yirmi dört ayı geçemez. Mücbir sebep hâllerinde bu süre sınırı uygulanmaz. Mücbir sebep hâllerinde süre aşımı, sınırlama olmaksızın kabul edilir. ## İlgili konular - Ödeme, zamanaşımı ve terkin (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/odeme-zamanasimi-ve-terkin ## Örnek kararlar - 2023/131 E., 2023/160 K., 28.09.2023 — ilgili: 7456 s. K. m.1 - 3. Daire, 2023/3133 E., 2024/5092 K., 04.10.2024 — ilgili: 7456 s. K. m.1 - 3. Daire, 2023/2844 E., 2024/5091 K., 04.10.2024 — ilgili: 7456 s. K. m.1 ## İlgili terimler [Geç ödeme zammı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gec-odeme-zammi) · [Fer'i alacak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/feri-alacak) · [Mahsup](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mahsup) · [Özel iletişim vergisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-iletisim-vergisi) · [Ek motorlu taşıtlar vergisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ek-motorlu-tasitlar-vergisi) · [Taksit katsayısı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/taksit-katsayisi) · [Vergi matrahı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vergi-matrahi) · [Afet tarihi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/afet-tarihi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.