--- title: "Müdahale nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mudahale" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Müdahale **Kısaca:** Müdahale, 4 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - 211 s. K. m.24: Disipline aykırı hali durdurmak veya önlemek amacıyla üst görevlinin davranışta bulunmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/211-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-ic-hizmet-kanunu/madde-24) - 2827 s. K. m.6 · gebeliğin sona erdirilmesinde izin: Rıza ve izin koşulları bu işlemlerin her ikisi için geçerlidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2827-sayili-nufus-planlamasi-hakkinda-kanun/madde-6) - 5312 s. K. m.3 · tanımlar: Olaydan sonra ortaya çıkan kirliliğin neden olacağı zararı azaltmak, gidermek veya sınırlandırmak amacıyla yapılan faaliyetler ile koruyucu önlemlerin uygulanmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5312-sayili-deniz-cevresinin-petrol-ve-diger-zararli-maddelerle-kirlenmesinde-acil-durumlarda/madde-3) ## Kanuni tanım - **5312 s. K. m.3/1-k** (Deniz Çevresinin Petrol ve Diğer Zararlı Maddelerle Kirlenmesinde Acil Durumlarda Müdahale ve Zararların Tazmini Esaslarına Dair Kanun): Bir olayın meydana gelmesinden sonra ortaya çıkan kirliliğin neden olacağı zararı azaltmak, gidermek, sınırlandırmak amacıyla icra edilen faaliyetleri veya koruyucu önlemlerin uygulanmasını — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5312-sayili-deniz-cevresinin-petrol-ve-diger-zararli-maddelerle-kirlenmesinde-acil-durumlarda/madde-3#f1-k ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu - Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu m.24 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/211-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-ic-hizmet-kanunu/madde-24#f1): Disipline aykırı hali durdurmak veya önlemek amacıyla üst görevlinin davranışta bulunmasıdır. Madde, müdahalenin biçimini ayrıca belirtmez. ### Nüfus Planlaması Hakkında Kanun - Nüfus Planlaması Hakkında Kanun m.6 – Gebeliğin sona erdirilmesinde izin (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2827-sayili-nufus-planlamasi-hakkinda-kanun/madde-6#f1): Bu maddede, 5. maddede düzenlenen gebeliğin sona erdirilmesi (rahim tahliyesi) ve sterilizasyon işlemlerinin tümünü ifade eder. Rıza ve izin koşulları bu işlemlerin her ikisi için geçerlidir. ### Deniz Çevresinin Petrol ve Diğer Zararlı Maddelerle Kirlenmesinde Acil Durumlarda Müdahale ve Zararların Tazmini Esaslarına Dair Kanun - Deniz Çevresinin Petrol ve Diğer Zararlı Maddelerle Kirlenmesinde Acil Durumlarda Müdahale ve Zararların Tazmini Esaslarına Dair Kanun m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5312-sayili-deniz-cevresinin-petrol-ve-diger-zararli-maddelerle-kirlenmesinde-acil-durumlarda/madde-3#f1-a): Olaydan sonra ortaya çıkan kirliliğin neden olacağı zararı azaltmak, gidermek veya sınırlandırmak amacıyla yapılan faaliyetler ile koruyucu önlemlerin uygulanmasıdır. ### İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu - İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.12 – Tahliye (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6331-sayili-is-sagligi-ve-guvenligi-kanunu/madde-12#f2): Çalışanın, kendisi veya diğer kişiler için istenmeyen sonuçları önlemek amacıyla bilgisi ve mevcut teknik donanımı ölçüsünde yaptığı fiildir. Müdahalenin kapsamı bu iki ölçütle sınırlıdır. ## Karıştırılan kavramlar - **Acil müdahale birimi / Acil müdahale planı** (5312 s. K. m.3): Acil müdahale birimi, plan çerçevesinde koruyucu önlemleri uygulayan, yetkilendirilmiş ve donanımlı örgütsel birimdir. Acil müdahale planı, teşkilatlanma, yetki, görev, sorumluluk, yapılacak işlemler ve hazırlıklı olma bilgilerini içeren ulusal, bölgesel veya yerel düzeydeki plandır. Birim fiilî müdahaleyi yürütür, plan ise bunun çerçevesini çizer; plan olmadan birimin görevi tanımlanamaz. - **Müdahale / Koruyucu önlem** (5312 s. K. m.3): Koruyucu önlem, olaydan önce değil, olaydan sonra ortaya çıkabilecek kirlenmeyi önlemek veya sınırlamak için alınan tedbirdir. Müdahale, kirliliğin doğuracağı zararı azaltmak, gidermek veya sınırlamak için yapılan faaliyetler ile koruyucu önlemlerin uygulanmasının tamamıdır. Koruyucu önlem müdahalenin bir parçasıdır; müdahale kavramı daha geniştir ve kirlenmenin fiilen oluşmuş olmasını da kapsar. - **Acil tıbbi müdahale (sağlık astsubayı) / Küçük sıhhi işlem (sıhhiye erbaş ve erleri)** (1219 s. K. m.3): Sağlık astsubayları acil tıbbi yardım ve bakım kapsamında hastaya müdahale ve gerekli iş ve işlemleri yapabilir. Sıhhiye erbaş ve erleri yalnızca küçük sıhhi işlemleri, birlikteki görevleri süresince yapabilir. Astsubaylara acil müdahale yetkisi tanınırken erbaş ve erlerin yetkisi küçük işlemle ve görev süresiyle sınırlıdır. - **Acil tıbbi müdahale (sağlık astsubayı) / Acil tıbbi müdahale (muharip ve özel harekat personeli)** (1219 s. K. m.3): Sağlık astsubayları acil tıbbi yardım ve bakım ile sınırlı kalarak müdahale eder; hastane öncesi acil tıbbi yardım veren personel özel tip kıyafet giyer. Muharip unsur ve özel harekat personeli sağlık personeli yokluğunda, sağlık hizmetine ulaşılıncaya kadar acil tıbbi müdahalede bulunur. İlk grup için yetki sağlık hizmeti sunumuna bağlı bir çerçevedeyken, ikinci grup için yetki sağlık personelinin bulunmadığı durumla sınırlıdır; usul ve esaslar ayrı yönetmeliklerde gösterilir. - **Muayene-müdahale / işyeri açma** (1219 s. K. m.41): Diplomasız kişinin bizzat muayene veya müdahalede bulunması, fiilin doğrudan icrasıdır. Diş hekimliği klinik hizmetleri ile ilgili işyeri açılması, icranın altyapısının kurulmasıdır. İki hal de maddede ayrı ayrı sayılmış olup biri gerçekleşmesi yeterlidir; her ikisinde de meslek icrası durdurulur ve ceza verilir. - **Tedavi tatbiki / sair suretlerle müdahale** (1219 s. K. m.46): Tedavi tatbiki, hastaya doğrudan tedavi uygulanmasıdır. Sair suretlerle müdahale, tedavi niteliği taşımayan ya da tedavi ile sınırlı olmayan her türlü fiilidir. Maddede her iki fiil de yasak kapsamındadır; birinin varlığı için diğerinin bulunması gerekmez. ## Örnek kararlar - 2018/123 E., 2022/138 K., 09.11.2022 — ilgili: 211 s. K. m.24 - Hukuk Genel Kurulu, 2023/226 E., 2024/234 K., 15.05.2024 — ilgili: 6331 s. K. m.12 - 5. Hukuk Dairesi, 2023/957 E., 2023/4434 K., 08.05.2023 — ilgili: 2827 s. K. m.6 ## İlgili terimler [Kirlenme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kirlenme) · [Koruyucu önlem](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/koruyucu-onlem) · [Sorumlu taraf](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sorumlu-taraf) · [Olay](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/olay) · [Garantör](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/garantor) · [Acil hal](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/acil-hal) · [Uygulama alanları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uygulama-alanlari) · [Zarar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zarar) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.