--- title: "Müessese nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muessese" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Müessese **Kısaca:** Müessese, 7 kanunda 19 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - 233 s. K. m.22 · bağlı ortaklıkların kuruluşu:8: Sermayesinin tamamı bir kamu iktisadi kuruluşuna veya iktisadi devlet teşekkülüne ait, bu kuruluşa bağlı işletme veya işletmeler topluluğudur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-22) - 3153 s. K. m.10: Röntgen, radyum, elektroterapi ve diğer fizyoterapi hizmetlerinin sunulduğu işyeri veya kuruluş. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3153-sayili-radiyoloji-radiyom-ve-elektrikle-tedavi-ve-diger-fizyoterapi-muesseseleri-hakkinda/madde-10) - 5193 s. K. m.9 · müessesede bulunma: Optisyenlik hizmetinin yürütüldüğü işyeri birimidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5193-sayili-optisyenlik-hakkinda-kanun/madde-9) ## Kanuni tanım - **233 s. K. m.2/2** (Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname): sermayesinin tamamı bir iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olup, ona bağlı işletme veya işletmeler topluluğudur — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-2#f2-4 ## Kanunda nerede geçiyor ### Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.1 – Kapsam ve Amaç (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-1#f1-d): Sermayesinin tamamı bir KİK veya İDT'ye ait işletme ya da işletmeler topluluğudur. Bağlı bulunduğu kuruluştan ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahiptir. - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.2 – Tanımlar ve kısaltmalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-2#f2-4): Sermayesinin tamamı bir iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olan, ona bağlı işletme veya işletmeler topluluğudur. Sermayenin tamamının tek bir teşekkül ya da kuruluşa ait olması ölçüttür. - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.15 – Müesseseler ve kuruluşları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-15#f1): Sermayesinin tamamı bir kamu iktisadi kuruluşuna veya iktisadi devlet teşekkülüne ait, bunlara bağlı işletme ya da işletmeler topluluğudur. Maddeye göre teşebbüsün işletmelerinin müessese hâlinde teşkilatlandırılması isteğe bağlıdır. - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.16 – Müesseselerin nitelikleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-16#f1): Sermayesinin tamamı bir kamu iktisadi kuruluşuna (KİK) veya iktisadi devlet teşekkülüne (İDT) ait, bu kuruluşa bağlı işletme veya işletmeler topluluğudur. Bağlı olduğu kuruluştan ayrı bir tüzel kişiliğe sahiptir. - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.17 – Müesseselerin organları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-17#f1): Sermayesinin tamamı bir kamu iktisadi kuruluşuna veya iktisadi devlet teşekkülüne ait işletme ya da işletmeler topluluğudur. Ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahiptir ve bağlı olduğu kuruluştan ayrı bir hukuki varlık taşır. - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.18 – Müessese yönetim komitesinin teşkili (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-18#f1-2): Sermayesinin tamamı bir KİK veya İDT'ye ait işletme ya da işletmeler topluluğudur. Bağlı bulunduğu KİK veya İDT'den ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahiptir. - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.22 – Bağlı ortaklıkların kuruluşu:8 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-22#f1-a): Sermayesinin tamamı bir kamu iktisadi kuruluşuna veya iktisadi devlet teşekkülüne ait, bu kuruluşa bağlı işletme veya işletmeler topluluğudur. Müessese bağlı ortaklığa dönüştürülebilir. ### Radiyoloji, Radiyom ve Elektrikle Tedavi ve Diğer Fizyoterapi Müesseseleri Hakkında Kanun - Radiyoloji, Radiyom ve Elektrikle Tedavi ve Diğer Fizyoterapi Müesseseleri Hakkında Kanun m.1 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3153-sayili-radiyoloji-radiyom-ve-elektrikle-tedavi-ve-diger-fizyoterapi-muesseseleri-hakkinda/madde-1#f1): Bu maddede, yukarıda sayılan tedavi ya da teşhis yöntemlerinin uygulanacağı tıbbi birimi ifade eder. Maddenin kapsamı, müessesenin hangi yöntemle faaliyet gösterdiğine göre belirlenir. - Radiyoloji, Radiyom ve Elektrikle Tedavi ve Diğer Fizyoterapi Müesseseleri Hakkında Kanun m.2 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3153-sayili-radiyoloji-radiyom-ve-elektrikle-tedavi-ve-diger-fizyoterapi-muesseseleri-hakkinda/madde-2#f1): Birinci maddede adı geçen radyoloji, radyom, elektrikle tedavi ve diğer fizyoterapi hizmetlerini veren sağlık kuruluşudur. Maddenin izin ve hasta kabul yasağı bu kuruluşlar için geçerlidir. - Radiyoloji, Radiyom ve Elektrikle Tedavi ve Diğer Fizyoterapi Müesseseleri Hakkında Kanun m.3 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3153-sayili-radiyoloji-radiyom-ve-elektrikle-tedavi-ve-diger-fizyoterapi-muesseseleri-hakkinda/madde-3#f1): Kanunun birinci maddesinde sayılan radyoloji, radyom veya elektrikle tedavi ve diğer fizyoterapi hizmeti veren sağlık kuruluşlarıdır. Madde bu kuruluşların bina ve donanım şartlarını düzenler. - Radiyoloji, Radiyom ve Elektrikle Tedavi ve Diğer Fizyoterapi Müesseseleri Hakkında Kanun m.10 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3153-sayili-radiyoloji-radiyom-ve-elektrikle-tedavi-ve-diger-fizyoterapi-muesseseleri-hakkinda/madde-10#f1): Röntgen, radyum, elektroterapi ve diğer fizyoterapi hizmetlerinin sunulduğu işyeri veya kuruluş. Maddede yer alan kapatma yaptırımı bu tür kuruluşları hedef alır. ### Optisyenlik Hakkında Kanun - Optisyenlik Hakkında Kanun m.9 – Müessesede bulunma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5193-sayili-optisyenlik-hakkinda-kanun/madde-9#f1): Optisyenlik hizmetinin yürütüldüğü işyeri birimidir. Maddenin ortak mekân ve iç bağlantı ölçütleri bu birim üzerinden değerlendirilir. - Optisyenlik Hakkında Kanun m.11 – Optisyenlik unvanı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5193-sayili-optisyenlik-hakkinda-kanun/madde-11#f1): Optisyenlik faaliyetinin yürütüldüğü işyeri birimidir. Maddede yasak, kişi bakımından olduğu için müessese ile kişi arasındaki ayrım metinde ayrıca önem taşır. - Optisyenlik Hakkında Kanun m.12 – Kayıt (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5193-sayili-optisyenlik-hakkinda-kanun/madde-12#f1): Optisyenlerin optik hizmet verdiği işyeri birimi. Kayıt yükümlülüğü bu birim faaliyetleri için doğar. - Optisyenlik Hakkında Kanun m.14 – Cezai Hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5193-sayili-optisyenlik-hakkinda-kanun/madde-14#f1): Optisyenlik faaliyetinin yürütüldüğü işyeri ya da birimdir. Kapatma yaptırımı bu birim üzerinden uygulanır. ### Umumi Hıfzıssıhha Kanunu - Umumi Hıfzıssıhha Kanunu m.151 – Çocukluk ve gençlik koruması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1593-sayili-umumi-hifzissihha-kanunu/madde-151#f1): Bu bağlamda çocuk sağlığı hizmeti vermek üzere kurulan sağlık kuruluşlarıdır. Maddede kuruluşların türü ve nitelikleri ayrıca sayılmaz. ### Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun - Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun m.1 – Eczacılar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6197-sayili-eczacilar-ve-eczaneler-hakkinda-kanun/madde-1#f2): Maddenin ikinci fıkrasında sayılan ilaç üretim tesisi, kozmetik imalathanesi ve ilaç Ar-Ge merkezi gibi eczacının açabileceği ya da mesul müdür olabileceği kurumlardır. Sayım örnek niteliğindedir, kapalı bir liste değildir. ### Harcırah Kanunu - Harcırah Kanunu m.53 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6245-sayili-harcirah-kanunu/madde-53): Devlet Demiryolları ve Devlet Havayolları gibi ulaştırma hizmeti ifa eden kamu kuruluşları. Maddede sayılanlar örnek niteliğindedir ve bu kuruluşların kendi hususiyetleri tespitte esas alınır. ### Türk Eczacıları Birliği Kanunu - Türk Eczacıları Birliği Kanunu m.47 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6643-sayili-turk-eczacilari-birligi-kanunu/madde-47#f1): Eczacının sanatını icra ettiği eczane işletmesidir. Madde, eczacı hakkında men kararı verildiğinde varsa bu işletmenin de kapatılacağını öngörür. ## Karıştırılan kavramlar - **Müessese / Bağlı ortaklık** (233 s. K. m.1): Müessese, bir KİK veya İDT'ye ait işletme veya işletmeler topluluğudur ve ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahiptir. Bağlı ortaklık, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası bir KİK veya İDT'ye ait işletmeden oluşan anonim şirkettir. Müessese kamu tüzel kişiliği taşıyan bir birim iken bağlı ortaklık anonim şirket biçiminde kurulan ayrı bir şirkettir. - **Müessese / Doğrudan kamu iktisadi kuruluşuna bağlı işletme** (233 s. K. m.15): Birden fazla işletmenin müessese çatısı altında toplandığı yapı. Müessese ayrı tüzel kişiliğe sahiptir. Müessese içinde toplanmasında yarar görülmeyen işletme, doğrudan kamu iktisadi kuruluşuna bağlı kalır. Müessese yolu ile kurulan yapı statü ve tüzel kişilik gerektirir; doğrudan bağlı işletme için Koordinasyon Kurulu kararı yeterlidir. - **Müessese kurulumu / Müessesenin bağlı ortaklık veya iştirak hâline getirilmesi** (233 s. K. m.15): Müessesenin genel müdür teklifi ve yönetim kurulu kararı ile kurulması. Müessesenin bağlı ortaklık ya da iştirak olarak yeniden yapılandırılması. Kuruluş için teşebbüs içi karar yeterlidir; yapı değişikliği için ayrıca yönetim kurulu görüşü, bakanlık teklifi ve Koordinasyon Kurulu kararı gerekir. - **Müessese / ana kuruluş (KİK veya İDT)** (233 s. K. m.16): Müessese, ana kuruluştan ayrı bir tüzel kişiliğe sahiptir. KİK veya İDT, Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulan ve sermayesi tamamen devlete ait olan teşebbüs birimidir. Müessesenin borçlarından ana kuruluş ancak sorumluluk tanımı çerçevesinde ayrıca sorumlu tutulur; müessesenin sorumluluğu sermayesi ile sınırlıdır. - **Yönetim komitesi / müessese müdürlüğü** (233 s. K. m.17): Yönetim komitesi, müessesenin karar alma görevini üstlenen en yüksek organdır. Müessese müdürlüğü, alınan kararların yürütülmesinden ve müessesenin temsilinden sorumlu yürütme organıdır. Karar yetkisi ile yürütme yetkisi farklı organlara bölünmüştür; yürütme organı karar organının yerine geçemez. - **Müessese yönetim komitesi / teşebbüs yönetim kurulu** (233 s. K. m.18): Müessese yönetim komitesi, müessesenin kendi iç yönetim organıdır. Başkanı müessese müdürü, üyeleri müessesenin üst yöneticileridir. Teşebbüs yönetim kurulu, KİT'in en yüksek karar organıdır. Bir başkan ve beş üyeden oluşur, genel müdür kurulun başkanıdır (m.9 kapsamındaki yapı). İki organın oluşumu, başkanı ve üyelerinin atanma yöntemi farklıdır. Yönetim komitesi üyeleri için aranan nitelikler, kurul üyelerinin niteliklerine bağlanmıştır. ## Örnek kararlar - 1978/13 E., 1978/41 K., 15.06.1978 — ilgili: 3153 s. K. m.1, 3153 s. K. m.2, 3153 s. K. m.10 - 1984/9 E., 1985/4 K., 18.02.1985 — ilgili: 233 s. K. m.16, 233 s. K. m.17 - 10. Daire, 2021/3789 E., 2024/2840 K., 11.09.2024 — ilgili: 3153 s. K. m.1, 3153 s. K. m.2 ## İlgili terimler [Bağlı ortaklık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bagli-ortaklik) · [Optisyen unvanı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/optisyen-unvani) · [İktisadi devlet teşekkülü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iktisadi-devlet-tesekkulu) · [Kamu iktisadi kuruluşu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-iktisadi-kurulusu) · [İştirâk](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/istir-k) · [İzin](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/izin) · [Kamu iktisadi teşebbüsü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-iktisadi-tesebbusu) · [Vergi mükellefiyeti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vergi-mukellefiyeti) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.