--- title: "Muhafaza nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muhafaza" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Muhafaza **Kısaca:** Muhafaza, 7 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - İİK m.90 · diğer haklar için: Haczedilen hakkın değerini kaybetmemesi, zamanaşımı veya düşme gibi nedenlerle yok olmaması için icra dairesinin aldığı önlemlerin tümü. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-90) - Kabahatler K. m.18 · mülkiyetin kamuya geçirilmesi: Kararın kesinleşmesine kadar eşyanın ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından el konularak veya kişilerin muhafazasına bırakılarak saklanmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5326-sayili-kabahatler-kanunu/madde-18) - VUK m.254 · defter tutma mecburiyetinde olmıyanların muhafaza ödevi: Belgelerin fiziksel veya elektronik ortamda, ibrazına ve incelenmesine imkân verecek biçimde saklanması anlamındadır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-254) ## Kanunda nerede geçiyor ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.90 – 3 – Diğer haklar için (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-90#f1): Haczedilen hakkın değerini kaybetmemesi, zamanaşımı veya düşme gibi nedenlerle yok olmaması için icra dairesinin aldığı önlemlerin tümü. Muhafazanın kapsamı hakkın türüne göre değişir. ### Kabahatler Kanunu - Kabahatler K. m.18 – Mülkiyetin kamuya geçirilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5326-sayili-kabahatler-kanunu/madde-18#f3): Kararın kesinleşmesine kadar eşyanın ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından el konularak veya kişilerin muhafazasına bırakılarak saklanmasıdır. Bu tedbir mülkiyetin geçirilmesi kararının yerine geçmez. ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.254 – Defter tutma mecburiyetinde olmıyanların muhafaza ödevi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-254#f1): Belgelerin fiziksel veya elektronik ortamda, ibrazına ve incelenmesine imkân verecek biçimde saklanması anlamındadır. Maddede muhafaza süresi beş yıl olarak belirlenmiştir. ### Noterlik Kanunu - Noterlik Kanunu m.63 – Emanetin saklanması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1512-sayili-noterlik-kanunu/madde-63#f2): Emanetin içine konulduğu, ilgili ile noter tarafından mühürlenen koruyucu kap ya da sandıktır. Muhafazanın mühürlenmesi, içeriğin kapalı tutulduğunu gösterir. ### Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanun - Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanun m.30 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4081-sayili-ciftci-mallarinin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-30#f1): Yakalanan hayvanın, zarar ödenene kadar bekçi tarafından tutulmasıdır. Bu hal hayvanın tazmin edilecek zararlara karşı teminat işlevi görmesi anlamına gelir. ### İl İdaresi Kanunu - İl İdaresi Kanunu m.10 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5442-sayili-il-idaresi-kanunu/madde-10#f2): Ceza ve tevkif evlerinin güvenliğinin ve düzeninin sağlanmasını ifade eder. Maddede vali bu konuda gözetim ve denetim yetkisine sahiptir. ### Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun - Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun m.23 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6197-sayili-eczacilar-ve-eczaneler-hakkinda-kanun/madde-23#f1): Bu maddelerin eczanede saklanması ve bulundurulmasıdır. Saklama yerinin, koşulların ve kayıt yükümlülüklerinin ayrıntısı ilgili mevzuatta yer alır. ## Karıştırılan kavramlar - **Muhafaza / Tahsil** (İİK m.90): Muhafaza, haczedilen hakkın değerini ve varlığını korumaya yönelik işlemleri kapsar. Tahsil, günü gelen alacakların borçludan veya üçüncü kişiden ödetilmesi işlemidir. Muhafaza her haczedilen hak için geçerli olabilirken tahsil yalnız vadesi gelmiş alacaklar bakımından yapılır. - **Yakalama / Teminat (muhafaza) / Geri alma** (4081 s. K. m.30): Yakalama ve muhafaza, hayvanın zararı ödemek için tutulmasını ifade eder; hayvan bu aşamada zarar için bir güvence niteliğindedir. Geri alma, hayvan sahibinin teminatı yatırdıktan veya kefil gösterdikten sonra hayvanı geri alabilmesidir. Teminat yatırılmadan hayvan geri verilemez; teminat yatırıldığında muhafaza sona erer ve hayvan sahibine iade edilir. - **Mülkiyetin geçirilmesi kararı / Muhafaza tedbiri** (Kabahatler K. m.18): Mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararı, eşyanın kesin olarak kamu mülkiyetine geçmesini sağlar. Muhafaza (el koyma veya kişilerin muhafazasına bırakma), karar kesinleşinceye kadar uygulanan geçici bir tedbirdir. Muhafaza kararı mülkiyeti geçirmez; kesinleşme sonrasında karar yerine getirilir. - **Muhafaza / müstehlike satış** (6197 s. K. m.23): Muhafaza, maddenin eczanede saklanması ve bulundurulmasıdır. Müstehlike satış, maddenin son kullanıcıya devredilmesidir. Her iki faaliyet de ayrı mevzuat hükümlerine bağlanmıştır; biri için uygun olan usul diğeri için yeterli olmayabilir. - **Bir aydan kısa muhafaza / Bir aydan uzun veya eşit muhafaza** (VUK m.144): Muhafaza tarihi ile beyanname verme tarihi arasındaki süre bir aydan azsa uzatma uygulanır. Bu süre bir aydan az değilse kendiliğinden uzatma doğmaz; genel beyanname süresi geçerlidir. Bir aydan kısa süre hâlinde beyanname verme süresi bir ay uzar ve ek süre bu sürenin bitiminden başlar. - **Muhafaza yükümlülüğü / ibraz yükümlülüğü** (VUK m.242): Bu madde saklama (muhafaza) yükümlülüğü getirir; dosyada tutulacak evrakı belirler. Ibraz, vergi incelemesi ya da mahkeme isteği üzerine belgenin sunulmasıdır ve madde metninde bu konuda ayrı bir hüküm yoktur. Saklama yükümlülüğünün yerine getirilmemesi, madde metnine göre, ibraz edilecek belgenin bulunmamasına yol açar; ibrazın usulü bu maddede düzenlenmemiştir. ## İlgili konular - Ekim ve sayım beyanı, vergi karnesi, muhafaza ve ibraz ödevleri (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/ekim-ve-sayim-beyani-vergi-karnesi-muhafaza-ve-ibraz-odevleri ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2023/366 E., 2023/530 K., 31.05.2023 — ilgili: İİK m.90 - 3. Ceza Dairesi, 2021/4197 E., 2023/2716 K., 09.05.2023 — ilgili: 5442 s. K. m.10 ## İlgili terimler [Tanzim tarihi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tanzim-tarihi) · [Kaim değer](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kaim-deger) · [Emanet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/emanet) · [Müteselsil kefil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muteselsil-kefil) · [İmha](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/imha) · [Mülkiyetin kamuya geçirilmesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mulkiyetin-kamuya-gecirilmesi) · [Gözetim ve denetim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gozetim-ve-denetim) · [İdari yaptırım kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/idari-yaptirim-karari) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.