--- title: "Mühür nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muhur" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Mühür **Kısaca:** Mühür, 3 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TCK m.203 · mühür bozma: Üzerinde işlem yapılan eşyanın başkasının tesir ve tasarruf alanından çıkarılmasını sağlamak için eşya ya da muhafazası üzerine konulan maddi işaretlerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-203) - 1512 s. K. m.75 · imza yerine işaret, mühür veya parmak izi kullanılması: Kişinin kendi çizimi olmayan, başkası tarafından hazırlanmış bir işarettir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1512-sayili-noterlik-kanunu/madde-75) - 3100 s. K. m.4 · satış ve onarım: Cihazın yetkisiz müdahaleye karşı korunmasını sağlayan koruma unsurudur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3100-sayili-katma-deger-vergisi-mukelleflerinin-odeme-kaydedici-cihazlari-kullanmalari/madde-4) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ceza Kanunu - TCK m.202 – Mühürde sahtecilik (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-202): Bir eşya ya da muhafazası üzerine, kamu kurum veya kuruluşunun iradesini onaylama ya da belgeleme amacıyla konulan maddi işarettir. Mührün maddi yapısı (kurşun, balmumu, damga biçimi vb.) önemli değildir; belirleyici olan, arkasında resmi bir irade bulunmasıdır. - TCK m.203 – Mühür bozma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-203): Üzerinde işlem yapılan eşyanın başkasının tesir ve tasarruf alanından çıkarılmasını sağlamak için eşya ya da muhafazası üzerine konulan maddi işaretlerdir. Maddi yapısının bir önemi yoktur; kurşun, balmumu, mukavva ya da üzerine işaret bulunan kağıt olabilir. ### Noterlik Kanunu - Noterlik Kanunu m.75 – İmza yerine işaret, mühür veya parmak izi kullanılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1512-sayili-noterlik-kanunu/madde-75#f1): Kişinin kendi çizimi olmayan, başkası tarafından hazırlanmış bir işarettir. Mühür kişiye ait bir çizim taşımadığından, mühür kullanıldığında parmak izinin de bastırılması zorunludur. ### Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında Kanun - Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında Kanun m.4 – Satış ve onarım (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3100-sayili-katma-deger-vergisi-mukelleflerinin-odeme-kaydedici-cihazlari-kullanmalari/madde-4#f1-2): Cihazın yetkisiz müdahaleye karşı korunmasını sağlayan koruma unsurudur. Yalnızca yetkili elemanlar tarafından açılıp yeniden kapatılabilir. ## Karıştırılan kavramlar - **Mühür kullanılan hâl / parmak izi kullanılan hâl** (1512 s. K. m.75): Mühür kullanıldığında ikinci fıkranın son cümlesi gereğince parmak izi bastırılması zorunludur. Mühür kullanılmayıp parmak izi kullanıldığında ise ikinci fıkra uyarınca noterin takdiri ya da ilgili istemi belirleyicidir. Mühür kullanımı, ek parmak izi bastırmasını zorunlu kılar; mühürde takdir yetkisi kalkar. - **Mühür sahteciliği (m.202) / Mühür bozma (m.203)** (TCK m.202): Mühürde sahtecilikte failin mührü sahte olarak üretmesi ya da kullanması gerekir. Mühür bozmada kanun veya yetkili makamların koyduğu mühür kaldırılır ya da konuluş amacına aykırı hareket edilir. Sahte mühür kullanılması m.202 kapsamında değerlendirilir; gerçek bir mühürün bozulması m.203 kapsamına girer. - **Mühür / Damga** (TCK m.202): Mühür, kamu iradesini onaylamak veya belgelemek için konulan işarettir. Damga, belgeye basılan ve bir işlemin yapıldığını gösteren işarettir. Damga sahteciliği bu madde kapsamında değildir; m.199 ve m.204 ilgili hükümlerine göre değerlendirilir. - **Mühür / Damga ve resmi mühür** (TCK m.203): 203. maddedeki mühür, eşyayı kamusal tasarruf altında tutan ve işlem yapılmasını engelleyen işarettir. Damga, belge üzerine vergi ödendiği gibi bir bilgiyi gösteren işarettir; resmi mühür ise kamu kurumlarını temsil eden onaylayıcı işarettir. Damgaya ya da resmi mühüre yönelik fiiller 203. madde kapsamında değildir; bunlar ayrı suç tiplerinde (m.199, m.202) değerlendirilir. - **Mühür / parmak izi / el işareti** (1512 s. K. m.93): Parmak izi kişinin doğal işaretidir ve kişiye özgüdür. Mühür kişinin kendi çizimi olmayıp başkasının yaptığı bir işarettir ve kişinin karakterini yansıtmaz. Mühürün kullanılmasında, Noterlik Kanunu m.75 uyarınca parmak izinin de bastırılması zorunludur. Bu hüküm kıyasen uygulanan kurallardan biri olarak değerlendirilir. - **İdare alameti / mühür veya kontrol alameti** (4250 s. K. m.8): İdare alameti, İnhisarlar İdaresince yapılan kaplarda bulunan işarettir. Mühür veya kontrol alameti, üçüncü madde mamulleri için kabın üzerinde ayrıca bulunması zorunlu olan denetim işaretidir. Madde iki alameti farklı hallere bağlar; birinin bulunması diğerinin yerine geçmez. ## İlgili konular - Parada sahtecilik ve paraya eşit sayılan değerler (Ceza Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-ozel-hukumler/parada-sahtecilik-ve-paraya-esit-sayilan-degerler ## Örnek kararlar - Ceza Genel Kurulu, 2011/721 E., 2012/178 K., 08.05.2012 — ilgili: TCK m.203 - Ceza Genel Kurulu, 2011/115 E., 2011/197 K., 04.10.2011 — ilgili: TCK m.202 - Ceza Genel Kurulu, 2010/66 E., 2010/114 K., 11.05.2010 — ilgili: TCK m.203 ## İlgili terimler [Sicil numarası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sicil-numarasi) · [Ruhsatname](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ruhsatname) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.