---
title: "Mukavele nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mukavele"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Mukavele

**Kısaca:** Taraflar arasında kurulan sözleşmeyi ifade eder. (805 s. K. m.1)

## Kanunda nerede geçiyor

### İktisadi Müesseselerde Mecburi Türkçe Kullanılması Hakkında Kanun
- İktisadi Müesseselerde Mecburi Türkçe Kullanılması Hakkında Kanun m.1 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/805-sayili-iktisadi-muesseselerde-mecburi-turkce-kullanilmasi-hakkinda-kanun/madde-1#f1): Taraflar arasında kurulan sözleşmeyi ifade eder. Madde metninde mukavele Türkçe tutulacak belgeler arasında açıkça sayılmıştır.

### Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun
- Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun m.13 – Rekabet memnuiyeti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5953-sayili-basin-mesleginde-calisanlarla-calistiranlar-arasindaki-munasebetlerin-tanzimi/madde-13#f1): Gazeteci ile işveren arasındaki sözleşmede başka iş tutmanın yasaklanması ya da sınırlandırılmasının açıkça yazılı olması hâlidir. Yazılı bir kayıt yoksa gazeteci serbesttir.

## Karıştırılan kavramlar

- **Mukavele / muhabere ve diğer işlemler** (805 s. K. m.1): Mukavele, bu maddede açıkça sayıldığı için Türkiye dahilinde Türk şirketler arasında yapılan sözleşmeler de Türkçe olmalıdır. Yabancı şirketlerin mukavelesi, 2. maddede mukavele kavramı yer almadığı için dil bakımından bu kanunla sınırlanmaz. Yabancı şirketlerin mukavele dili açısından 805 sayılı Kanunun 2. maddesi bu sınırlamayı getirmez.
- **Genel idare / Mukavele ile idare** (831 s. K. m.2): Umuma tahsisli suların genel kuralı, belediye ve köy ihtiyar meclislerine müdevver ve mevdu olan idaredir. Devletçe ya da mahalli idarelerle belediyelerce mukavele ile bağlanan sular, mukavele hükümlerine tabidir. Mukavele kapsamındaki sularda idare, kanundaki genel meclis yetkisi yerine sözleşmenin hükümlerine göre yürür.
- **Sermaye artırımı / Esas mukavele değişikliği** (1211 s. K. m.15): Sermayenin artırılması, bankanın özvarlığına ilişkin bir karardır. Esas mukavele değişikliği ise bankanın kuruluş metnini değiştirir. Her iki konu da Genel Kurulun yetkisindedir ve madde bunları ayrı bentlerle sayar.
- **Mukavele tarihinden önceki işgal beyanı / beyanın hiç yapılmaması** (İİK m.276): Kira sözleşmesi tarihinden önce taşınmazda oturduğunu beyan eden ve bu beyanı tahkikatla doğrulatan kişi. Böyle bir beyanda bulunmayan ya da beyanı tahkikatla doğrulanmayan kişi. Birinci durumda tahliye ertelenir ve icra mahkemesine bildirilir. İkinci durumda kişi derhal tahliye edilir.
- **Mukavelenamede değişiklik / Azami tutardan vergi alınmış mukavele** (5335 s. K. m.14): Belli para ihtiva eden mukavelenamede değişiklik yapılması hâlinde yalnızca artan miktar vergiye tabidir. Azami tutardan vergi alınmış bir mukavelenamede diğer hükümlerde değişiklik olmaksızın yalnızca bedel artarsa bu hüküm uygulanmaz. Azami tutara ulaşmış bir mukavelede yalnız bedel artışı yapılırsa, artan kısım için ek vergi doğmaz.
- **Mukavele ile artırma / kanunun değiştirilmesi** (5953 s. K. m.8): Madde, artırımı taraflara bırakır ve kanun metnini değiştirmez. Kanunda yer alan süre, taraf iradesiyle yeniden düzenlenemeyen emredici alt sınırdır. Taraflar yalnız süreyi uzatabilir; kısaltma veya ihbar hakkının tamamen kaldırılması bu maddeye dayanılarak yapılamaz.

## Örnek kararlar

- 9. Hukuk Dairesi, 2013/13668 E., 2015/11193 K., 19.03.2015 — ilgili: 5953 s. K. m.13
- Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, 2025/1460 E., 2025/1315 K., 27.06.2025 — ilgili: 805 s. K. m.1
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi, 2020/1086 E., 2022/1058 K., 05.10.2022 — ilgili: 805 s. K. m.1

## İlgili terimler

[Takyit](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/takyit) · [Muhabere](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muhabere) · [Muamele](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muamele)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.