--- title: "Mülkiyetin kamuya geçirilmesi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mulkiyetin-kamuya-gecirilmesi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Mülkiyetin kamuya geçirilmesi **Kısaca:** Mülkiyetin kamuya geçirilmesi, 8 kanunda 14 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - Kabahatler K. m.3 · genel kanun niteliği: Kabahat nedeniyle bir eşyanın devlete geçirilmesi yaptırımıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5326-sayili-kabahatler-kanunu/madde-3) - 5996 s. K. m.39 · bitki koruma ürünleri ile ilgili yaptırımlar: Ürünün veya aletin devlete geçmesi ve genellikle imhaya tabi tutulmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5996-sayili-veteriner-hizmetleri-bitki-sagligi-gida-ve-yem-kanunu/madde-39) - 1380 s. K. m.36 · idari yaptırımlar: Kabahat konusu su ürünlerinin ve kabahatte kullanılan vasıtaların el konularak devlet mülkiyetine alınmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1380-sayili-su-urunleri-kanunu/madde-36) ## Kanunda nerede geçiyor ### Kabahatler Kanunu - Kabahatler K. m.3 – Genel kanun niteliği (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5326-sayili-kabahatler-kanunu/madde-3#f1-b): Kabahat nedeniyle bir eşyanın devlete geçirilmesi yaptırımıdır. Maddenin kapsamına, idari para cezası ile birlikte bu yaptırımı gerektiren fiiller de girer. - Kabahatler K. m.16 – Yaptırım türleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5326-sayili-kabahatler-kanunu/madde-16#f2): Kanunda açık hüküm bulunan hallerde, bir eşyanın mülkiyetinin yargı kararı olmaksızın idarenin kararıyla kamu tüzel kişisine geçirilmesidir. Ceza hukukundaki müsadereye karşılık gelir ve maddenin ikinci fıkrasında idari tedbir olarak sayılır. - Kabahatler K. m.18 – Mülkiyetin kamuya geçirilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5326-sayili-kabahatler-kanunu/madde-18#f2): Kabahatin konusu veya kabahat yoluyla elde edilen eşyanın, kanunda açık hüküm bulunan hallerde, özel kişinin mülkiyetinden çıkarak kamu tüzel kişisi veya Devlet mülkiyetine geçmesi yaptırımıdır. Bu yaptırım kanunda açıkça öngörülmedikçe uygulanamaz. - Kabahatler K. m.33 – Dilencilik (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5326-sayili-kabahatler-kanunu/madde-33#f1): Elkonulan gelirin hukuki sahipliğinin kamuya geçmesidir. Bu karar, madde metnine göre mülkî amir veya belediye encümeni tarafından verilir. - Kabahatler K. m.34 – Kumar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5326-sayili-kabahatler-kanunu/madde-34#f1): El konulan gelirin mülkiyetinin devletin üzerinde kalması sonucunu doğuran idari karardır. Karar mülki amire aittir ve el koymadan ayrı bir yetkidir. - Kabahatler K. m.43/C – Amaç dışı bıçak taşıma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5326-sayili-kabahatler-kanunu/madde-43c#f4): Kabahatin konusunu oluşturan veya kabahatin işlenmesi suretiyle elde edilen eşyanın devlete geçmesi anlamına gelir. Bu karar mülki amir tarafından verilir. ### Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu - Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu m.39 – Bitki koruma ürünleri ile ilgili yaptırımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5996-sayili-veteriner-hizmetleri-bitki-sagligi-gida-ve-yem-kanunu/madde-39): Ürünün veya aletin devlete geçmesi ve genellikle imhaya tabi tutulmasıdır. Bu tedbir bir idarî para cezası değildir ve birçok bentte cezaya ek olarak uygulanır. - Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu m.40 – Gıda ve yem ile ilgili yaptırımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5996-sayili-veteriner-hizmetleri-bitki-sagligi-gida-ve-yem-kanunu/madde-40): Ürünün üzerindeki özel mülkiyetin kamu lehine kaldırılmasıdır. Bazı bentlerde masraf sorumlusuna ait toplatma ile birlikte kararlaştırılır, bazılarında ise yalnız el koymaya bağlanır. ### Su Ürünleri Kanunu - Su Ürünleri Kanunu m.36 – İdari yaptırımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1380-sayili-su-urunleri-kanunu/madde-36#f6): Kabahat konusu su ürünlerinin ve kabahatte kullanılan vasıtaların el konularak devlet mülkiyetine alınmasıdır. Çoğu bentte bu yaptırım, idari para cezasına ek olarak uygulanır. ### Ticarette Tağşişin Men’i ve İhracatın Murakabesi ve Korunması Hakkında Kanun - Ticarette Tağşişin Men’i ve İhracatın Murakabesi ve Korunması Hakkında Kanun m.6 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1705-sayili-ticarette-tagsisin-men-i-ve-ihracatin-murakabesi-ve-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-6): Verilen süre içinde karar veya düzenlemeye uygun hâle getirilmeyen ürünler üzerindeki mülkiyetin kamuya devredilmesidir. Bu, ikinci fıkrada verilen süreye bağlı bir yaptırımdır. ### Kara Avcılığı Kanunu - Kara Avcılığı Kanunu m.28 – Avdan men etme ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4915-sayili-kara-avciligi-kanunu/madde-28#f3): El konulan av hayvanları, türevleri ve diğer eşyanın kamu malı haline getirilmesidir. Karar mahallî mülkî amir tarafından verilir. ### Ses ve Gaz Fişeği Atabilen Silahlar Hakkında Kanun - Ses ve Gaz Fişeği Atabilen Silahlar Hakkında Kanun m.4 – Ceza hükümleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5729-sayili-ses-ve-gaz-fisegi-atabilen-silahlar-hakkinda-kanun/madde-4#f4): Silahın hukuka aykırı biçimde bulundurulması ya da imal edilmesi nedeniyle devlete geçirilmesi ve bu hükmün idari bir kararla verilmesidir. Karar, mahallî mülki amir tarafından verilir. ### Uçucu Maddelerin Zararlarından İnsan Sağlığının Korunmasına Dair Kanun - Uçucu Maddelerin Zararlarından İnsan Sağlığının Korunmasına Dair Kanun m.3 – Ceza hükümleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5898-sayili-ucucu-maddelerin-zararlarindan-insan-sagliginin-korunmasina-dair-kanun/madde-3): Yedinci fıkra ihlalinde ambalajlanmış malların devletin mülkiyetine alınmasına yönelik zorunlu tedbirdir. Karar, idari para cezasından ayrı olarak verilir. ### Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun - Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun m.41 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6197-sayili-eczacilar-ve-eczaneler-hakkinda-kanun/madde-41): El konulan ilacın kişinin mülkiyetinden çıkarılarak devlete geçmesi ve imha edilmesidir. Bu karar idari para cezasına ek olarak verilir. ## Karıştırılan kavramlar - **Durdurma / mülkiyetin kamuya geçirilmesi** (1705 s. K. m.6): Durdurma, tesisin ya da ürünlerin uygunluk için süreye ihtiyaç duyduğu ve faaliyetin giderilene kadar durdurulduğu hâldir. Mülkiyetin kamuya geçirilmesi, ikinci fıkrada verilen süre içinde uygunluk sağlanmadığında ürünlere uygulanan son aşamadır. Durdurma geçici bir tedbirdir; kamuya geçirme ise ürün üzerindeki mülkiyeti sona erdiren kesin bir yaptırımdır ve ancak süre aşıldıktan sonra kararlaştırılır. - **Mülkiyetin kamuya geçirilmesi / Tazminat** (4915 s. K. m.28): Mülkiyetin kamuya geçirilmesi, el konulan hayvan ve eşyaya ilişkin bir idari karardır. Tazminat, yasak avlanma ile yaban hayatında oluşan tahribat ve eksilme için hesaplanan bedeldir. Mülkiyetin kamuya geçirilmesine karar verilmiş olması tazminat hesabını engellemez; her iki sonuç birlikte doğabilir. - **Mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararı / Tazminat hesabının dayanağı** (4915 s. K. m.28): Kararı mahallî mülkî amir verir. Tazminat, Genel Müdürlükçe tespit edilen türe göre değerler üzerinden hesaplanır. Karar mercii ve hesap yöntemi farklıdır. Tazminat hesabında mülkî amir kararı belirleyici olmaz. - **Mülkiyetin kamuya geçirilmesi / ilgili kanunlardaki diğer tedbirler** (Kabahatler K. m.16): Mülkiyetin kamuya geçirilmesi 5326 sayılı Kanunda genel olarak düzenlenmiştir. Diğer tedbirler ise sektörel kanunlarda öngörülmüş olup her birinin kendi uygulama koşulları vardır. Sektörel bir tedbir uygulanacaksa önce o kanunun hükmü aranmalı, genel usul kurallarına ancak o kanun atıf yapıyorsa başvurulmalıdır. - **Para cezası / Mülkiyetin kamuya geçirilmesi** (Kabahatler K. m.33): Para cezası, fiil için öngörülen sabit bir yaptırımdır. Mülkiyetin kamuya geçirilmesi, dilencilikten elde edilen gelire yönelik bir yaptırımdır. Para cezası gelirin varlığına bağlı değildir; mülkiyetin kamuya geçirilmesi ise elde edilmiş gelire bağlıdır, dolayısıyla gelir yoksa bu karar verilemez. - **İdari para cezası / mülkiyetin kamuya geçirilmesi** (Kabahatler K. m.34): Para cezası kumar oynayan kişiye, sabit tutarlı bir idari yaptırım olarak verilir. Mülkiyetin kamuya geçirilmesi, kumardan elde edilen gelire yönelir ve malvarlığına ilişkin bir sonuçtur. Her iki yaptırım birlikte uygulanır; biri diğerinin yerine geçmez. Gelir olmasa bile para cezası verilebilir. ## Örnek kararlar - Ceza Genel Kurulu, 2019/50 E., 2019/176 K., 07.03.2019 — ilgili: Kabahatler K. m.33, 5729 s. K. m.4 - Ceza Genel Kurulu, 2018/494 E., 2018/622 K., 06.12.2018 — ilgili: Kabahatler K. m.33, 5729 s. K. m.4 - Ceza Genel Kurulu, 2007/154 E., 2007/161 K., 03.07.2007 — ilgili: Kabahatler K. m.16, Kabahatler K. m.18 ## İlgili terimler [Elkoyma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/elkoyma) · [İdari yaptırım kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/idari-yaptirim-karari) · [İdari para cezası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/idari-para-cezasi) · [Mahallî mülkî amir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mahalli-mulki-amir) · [Dilencilik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dilencilik) · [Genel kanun niteliği](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/genel-kanun-niteligi) · [Gıda işletmecisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gida-isletmecisi) · [Bitki koruma ürünü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bitki-koruma-urunu) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.