---
title: "Mülteci nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/multeci"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Mülteci

**Kısaca:** Avrupa ülkelerinde meydana gelen olaylar nedeniyle ırkı, dini, tabiiyeti, belli bir toplumsal gruba mensubiyeti veya siyasi düşünceleri yüzünden zulme uğrayacağından haklı sebeplerle korkan kişidir. (6458 s. K. m.61)

## Kanunda nerede geçiyor

### Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun
- MÖHUK m.4 – Vatandaşlık esasına göre yetkili hukuk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-4#f1-a): Maddede vatansızlarla birlikte anılan ve yerleşim yeri, mutad mesken ve dava tarihindeki bulunma ölçütlerine tabi tutulan kişi kategorisidir. Madde mülteci ile vatansız ayrımını yapmaz; ikisine aynı ikame ölçütleri uygulanır.

### Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu
- Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.61 – Mülteci (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6458-sayili-yabancilar-ve-uluslararasi-koruma-kanunu/madde-61#f1): Avrupa ülkelerinde meydana gelen olaylar nedeniyle ırkı, dini, tabiiyeti, belli bir toplumsal gruba mensubiyeti veya siyasi düşünceleri yüzünden zulme uğrayacağından haklı sebeplerle korkan kişidir. Statü, coğrafi sınır olarak Avrupa'da meydana gelen olaylara bağlıdır; Avrupa dışı olaylar bu statüyü doğurmaz.

## Karıştırılan kavramlar

- **Vatansız-mülteci / çifte vatandaşlık** (MÖHUK m.4): Vatansız ve mülteci hakkında vatandaşlık bağlama noktası işlemez; yerleşim yeri, mutad mesken ve dava tarihindeki bulunma ölçütleri sırayla kullanılır. Vatandaşı olan ve birden fazla vatandaşlığı bulunan kişi hakkında vatandaşlık bağlama noktası doğrudan işler ve ayrım, vatandaşlıkların niteliğine göre yapılır. Vatansız ve mülteci için hukuk ikame ölçütle, çifte vatandaşta ise vatandaşlık ölçütüyle belirlenir.
- **Mülteci / Şartlı mülteci** (6458 s. K. m.61): Mülteci statüsünde olaylar Avrupa ülkelerinde meydana gelmiştir. Şartlı mülteci statüsünde (m.62) olaylar Avrupa dışında meydana gelmiştir. Mülteci statüsü verilir ve Sözleşme'de belirtilen seyahat belgesi düzenlenir; şartlı mülteci için bu belge ve statü farklı düzenlenmiştir.
- **Muharip mülteci / sivil mülteci** (4104 s. K. m.2): Muharip yabancı ordu mensubu olarak iltica eden kişi; yanında silah ve harp vasıtası bulunması nedeniyle bu madde kapsamına girer. Askeri niteliği olmayan, sivil olarak iltica eden kişi; 6458 sayılı Kanun'daki genel koruma rejimine tabidir. Muharip mülteci için tecrit yükümlülüğü doğar; sivil mülteci için bu yükümlülük yoktur ve iltica işlemleri genel usule göre yürür.
- **Vatandaş hükümlü / mülteci veya vatansız hükümlü** (CGTİHK m.84): Vatandaş olan yabancı hükümlü, vatandaşı olduğu devletin temsilciliğiyle görüşme hakkını birinci fıkraya göre kullanır. Mülteci veya vatansız hükümlü, vatandaşlık bağı bulunmadığı için vatandaşlık devleti üzerinden değil, ikinci fıkradaki koruma muhataplarıyla görüşür. Mülteci ve vatansız hükümlülerde ilgili devlet değil, koruma sağlayan kurum ya da temsilcilik muhatap alınır.
- **Birinci fıkra şartları / mülteci ve ikincil koruma sahipleri** (6458 s. K. m.35): Destekleyici mülteci veya ikincil koruma sahibi değilse birinci fıkradaki şartlar tam olarak aranır. Türkiye'de bulunan mülteci ve ikincil koruma statüsü sahipleri için dördüncü fıkra, birinci fıkradaki şartların aranmayabileceğini öngörür. Bu kişilerin yabancı yakınları, gelir, sigorta veya adres kaydı gibi şartlar bakımından daha esnek bir rejime tabi olabilir.
- **Şartlı mülteci / İkincil koruma** (6458 s. K. m.62): Şartlı mülteci, zulüm korkusuna dayalı ve Avrupa dışı olaylardan doğan şartlı mülteci statüsüdür. İkincil koruma, mülteci veya şartlı mülteci olarak nitelendirilemeyen ancak menşe ülkesine gönderilmesi halinde ölüm cezası, işkence veya benzeri ciddi tehditle karşılaşacak kişiler için öngörülmüştür. Zulüm korkusu bulunan kişi şartlı mülteci statüsüne, ciddi tehdit altındaki kişi ikincil korumaya tabi tutulur.

## Örnek kararlar

- İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2022/81 E., 2022/312 K., 23.02.2022 — ilgili: MÖHUK m.4, 6458 s. K. m.61
- 4. Hukuk Dairesi, 2024/6985 E., 2025/14395 K., 21.10.2025 — ilgili: 6458 s. K. m.61
- 4. Hukuk Dairesi, 2024/8318 E., 2025/14222 K., 15.10.2025 — ilgili: 6458 s. K. m.61

## İlgili terimler

[Vatansız kişi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vatansiz-kisi) · [Mutad mesken](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mutad-mesken)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.