--- title: "Müşterek avarya nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/musterek-avarya" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Müşterek avarya **Kısaca:** Gemi, yük ve navlun gibi menfaatlerin ortak tehlikeden kurtarılması için bilerek yapılan fedakârlık ve yapılan masrafların ortaklaşa karşılanmasıdır. (TTK m.1352) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.1115 – b) Müşterek avarya hâlinde (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1115#f1): Gemi ve yükün ortak bir tehlikeden kurtarılması amacıyla bilerek yapılan fedakârlık ve yapılan masraflar sonucu ortaya çıkan zarar ve giderlerdir. Maddede tanımı yer almaz; yalnızca bu zararın karşılanması için kaptanın seçim yapması söz konusudur. - TTK m.1181 – 3. Denizde kurtarma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1181#f1): Gemi ve yükün ortak tehlikeden kurtarılması için bilerek ve makul biçimde yapılan fedakârlık ya da yapılan masrafların tüm ilgililerce paylaşılması kurumudur. Madde metni bu hâli sorumluluk dışı bırakmanın istisnası olarak anar; müşterek avaryanın kendi koşulları ayrıca düzenlenmiştir. - TTK m.1196 – d) Navlun dışında kalan prim ve giderler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1196#f3): Gemi, yük ve navlun bakımından ortak tehlike karşısında kasten yapılan olağanüstü fedakârlık ve yapılan giderlerdir. Üçüncü fıkra bu hâlleri ikinci fıkranın dışında tutar; paylaşım ayrı hükümlere tabidir. - TTK m.1201 – II- Hapis hakkı — 1. Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1201#f3): Gemi ve yükün ortak tehlikesinde, ortak yararı sağlamak için bilerek yapılan fedakârlık ve masraflardan doğan, yükün tamamına paylaştırılan alacaklardır. Bu alacaklar için taşıyan eşyanın tümü üzerinde hapis hakkı kullanabilir. - TTK m.1244 – B) İstisnalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1244#f2): Gemi ve yük ortak tehlikeye karşı bilerek yapılan fedakârlık ve yapılan masraflar nedeniyle taşıtanların ortaklaşa katlandığı zarardır. Konişmentoda bu konuya ilişkin kayıt konulması 1243. maddenin yasağına takılmaz. - TTK m.1273 – II- Uygulanacak kurallar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1273#f1): Gemi ve yük ortak tehlikeye karşı kasten ve makul biçimde bir fedakârlık yapıldığında, bu fedakârlığın zararının taraflar arasında paylaştırılmasıdır. Garame, bu paylaşımın hesaplanmasıdır. - TTK m.1278 – C) Dispeç — I - Genel olarak — 1. Yaptırma yükümlülüğü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1278#f3): Gemi ve yükün ortak tehlikeden kurtarılması amacıyla bilerek ve makul biçimde yapılan fedakârlık ya da yapılan masraflar sonucunda oluşan zarardır. Dispeçin konusu, olayın bu niteliği taşıyıp taşımadığının belirlenmesidir. - TTK m.1312 – 2. Özel tazminat (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1312#f7): Ortak tehlikeden kurtulmak için bilerek yapılan fedakârlıkların ve giderlerin, kurtulan tarafların aralarında paylaşılması usulüdür. Bu maddeden doğan ödemeler bu paylaşıma girmez. - TTK m.1321 – I- Kapsamı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1321#f3): Gemi, yük ve navlun tehlikeye girdiğinde ortak güvenliği sağlamak için bilerek yapılan fedakârlık ve masrafların ortaklarca paylaşılmasıdır. Bu hâllerde feda edilen veya hasara uğrayan şeyler için verilen tazminat, rehin bakımından o şeylerin yerine geçer. - TTK m.1352 – C) Gemiler hakkında — I - İhtiyati haciz — 1. Deniz alacakları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1352#f1-i): Gemi, yük ve navlun gibi menfaatlerin ortak tehlikeden kurtarılması için bilerek yapılan fedakârlık ve yapılan masrafların ortaklaşa karşılanmasıdır. Maddede (i) bendinde ayrıca sayılmıştır. ## Karıştırılan kavramlar - **Müşterek avarya / Kurtarma kaynaklı zarar** (TTK m.1181): Ortak tehlikeden kurtarma amacıyla bilerek yapılan fedakârlık ve masraflar müşterek avarya hâlidir. Kurtarma teşebbüsünden doğan zarar, müşterek avarya dışında kalan zarardır. Müşterek avarya hâlinde bu madde sorumsuzluk sağlamaz; müşterek avarya hükümleri uygulanır. Müşterek avarya dışındaki kurtarma zararında madde uygulanır. - **Olağan gider (ikinci fıkra) / müşterek avarya ve kurtarma giderleri (üçüncü fıkra)** (TTK m.1196): Gemiciliğin olağan ve olağanüstü giderleri ile liman, kılavuz gibi hizmet bedelleri ikinci fıkra kapsamındadır. Müşterek avarya hâlleri ile eşyanın korunması, emniyet altına alınması ve kurtarılması için yapılan giderler üçüncü fıkrayla ikinci fıkra dışında tutulmuştur. Üçüncü fıkra kapsamındaki giderler için ikinci fıkranın taşıyana yükleme kuralı uygulanmaz; bu giderlerin paylaşımı ayrı hükümlere göre belirlenir. - **Genel alacak / müşterek avarya ve kurtarma alacağı** (TTK m.1201): Navlun sözleşmesinden doğan olağan alacaklar için hapis hakkı, eşyanın yalnızca alacak miktarını karşılayan kısmı üzerinde kullanılabilir. Müşterek avarya ve kurtarma alacaklarında taşıyan, alacağın tutarına bakılmaksızın eşyanın tamamı üzerinde hapis hakkı kullanabilir. Olağan alacakta eşyanın fazla kısmı iade edilmek zorundadır; avarya ve kurtarma alacaklarında ise yükün tamamı hapsedilebilir. - **Konişmentoya konulan müşterek avarya kaydı / sorumluluğu kaldıran veya daraltan kayıt** (TTK m.1244): Müşterek avaryaya ilişkin kayıt, 1244. maddenin ikinci fıkrası uyarınca 1243. maddeye aykırı sayılmaz. Sorumluluğu önceden kaldıran veya daraltan kayıt, 1244. maddenin üçüncü fıkrası uyarınca Türk Borçlar Kanunu'nun emredici hükümlerine tabidir. Müşterek avarya kaydı serbestçe konulabilir; sorumluluğu sınırlayan kayıtların geçerliliği ise TBK'nın emredici hükümlerine göre denetlenir. - **Müşterek avarya tazminatı / diğer tazminatlar** (TTK m.1321): Müşterek avarya hâllerinde feda edilen veya hasara uğrayan şeyler için verilen tazminat gemi alacaklıları bakımından o şeylerin yerine geçer. Müşterek avarya dışında kalan, rehnin kapsamını düzenleyen genel hüküm ile sınırlıdır. Müşterek avarya tazminatı, feda edilen şeyin rehnine ikame olarak rehne konu olur. - **Müşterek avarya hâli / Madde kapsamındaki tasarruf** (TTK m.1116): Müşterek avarya hâlinde ortak tehlikeden doğan zarar, gemi ve yük sahiplerince ortaklaşa paylaşılır. Müşterek avarya hâli bulunmadığında kaptan, yalnız madde koşulları varsa eşya üzerinde tasarruf yapabilir. Müşterek avarya hâli varsa m.1116 uygulanmaz; zararın paylaşımı müşterek avarya hükümlerine göre yapılır. ## İlgili konular - Cebrî icraya ilişkin özel hükümler, gemiler hakkında ve yetkili mahkeme (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/cebri-icraya-iliskin-ozel-hukumler-gemiler-hakkinda-ve-yetkili-mahkeme ## İlgili terimler [İlgililer](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ilgililer) · [Dispeççi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dispecci) · [Özel tazminat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-tazminat) · [Sigorta tazminatı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sigorta-tazminati) · [Dispeç](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dispec) · [Resmi ilan](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/resmi-ilan) · [Gemi alacaklısı hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gemi-alacaklisi-hakki) · [Navlun sözleşmesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/navlun-sozlesmesi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.