--- title: "Mutad mesken nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mutad-mesken" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Mutad mesken **Kısaca:** Kişinin sürekli veya alışılmış olarak yaşadığı yerdir. Yerleşim yerinden farklı olarak, kişinin hukuki bir yerleşim bağı aranmadan fiilî oturma durumuna bakılır. (MÖHUK m.3) ## Kanunda nerede geçiyor ### Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun - MÖHUK m.3 – Değişken ihtilâflar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-3#f1): Kişinin sürekli veya alışılmış olarak yaşadığı yerdir. Yerleşim yerinden farklı olarak, kişinin hukuki bir yerleşim bağı aranmadan fiilî oturma durumuna bakılır. - MÖHUK m.4 – Vatandaşlık esasına göre yetkili hukuk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-4#f1-a): Kişinin sürekli ve alışılmış biçimde yaşadığı yerdir. Madde bu ölçütü yerleşim yeri bulunmadığında ikinci sırada kullanır. - MÖHUK m.10 – Vesâyet, kısıtlılık ve kayyımlık (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-10#f2): Kişinin sürekli ve alışılmış olarak yaşadığı yerdir. İkinci fıkradaki Türk hukukunun devreye girmesi için kişinin mutad meskeninin Türkiye'de bulunması aranır. - MÖHUK m.14 – Boşanma ve ayrılık (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-14#f1): Kişinin sürekli ve alışılmış biçimde yaşadığı yerdir. Madde metni dava tarihindeki durumu esas aldığı için, bu tespit dava anına göre yapılır. - MÖHUK m.15 – Evlilik malları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-15#f1): Kişinin sürekli ve alışılmış olarak yaşadığı yerdir. Bu bağlamada eşlerin evlenme anındaki ortak yerleşim yeri esas alınır, geçici ikamet bu kapsamda değerlendirilmez. - MÖHUK m.16 – Soybağının kurulması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-16#f1): Kişinin sürekli ya da alışılmış olarak yaşadığı yerdir. Madde bakımından çocuğun mutad meskeni ile ana ve babanın müşterek mutad meskeni ayrı bağlama noktaları olarak kullanılır; müşterek mutad mesken, ana ve babanın çocuğun doğumu anında birlikte yerleşik olduğu yerdir. - MÖHUK m.32 – Sözleşmeden doğan ilişkinin varlığı ve maddî geçerliliği (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-32#f2): Kişinin olağan olarak sürekli yaşadığı yerdir. Fıkra 2 bakımından, rızası olmadığını iddia eden tarafın mutad meskeni bağlama ölçütü olur. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.9 – Türkiye’de yerleşim yerinin bulunmaması hâlinde yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-9#f1): Kişinin gerçek hayat ilişkilerini sürdürdüğü, fiilen oturduğu yerdir. Kişinin sürekli kalma niyetinin bulunması gerekmez; yerleşim yerinden farklı olarak hukuki bir kavram değildir ve somut maddi delillerle belirlenir. - HMK m.84 – Teminat gösterilecek hâller (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-84#f1-a): Kişinin Türkiye'de alışılmış olarak oturduğu yer. Maddedeki ayrım bu kavrama bağlıdır; Türk vatandaşı olmak tek başına teminatı önlemez, Türkiye'de mutad meskenin bulunmaması hâlinde teminat doğar. ## Karıştırılan kavramlar - **Yerleşim yeri / mutad mesken / dava tarihi (a bendi) ile vatandaşlık (b ve c bentleri)** (MÖHUK m.4): Vatansız ve mülteci hakkında ölçütler yerleşim yeri, yoksa mutad mesken, o da yoksa dava tarihindeki bulunma yeridir. Vatandaşı olan kişi hakkında vatandaşlık ölçütü ve bu vatandaşlıklar arasında Türk vatandaşlığının bulunup bulunmadığı belirleyicidir. Aynı kişinin statüsü değiştiğinde (vatandaşlığını kaybetmesi gibi) uygulanacak hukuk da değişebilir. - **Mutad mesken / Zorunlu bulunma** (MÖHUK m.10): Kişinin mutad meskeni Türkiye'dedir ve Türk hukuku ancak takdirle uygulanır. Kişi zorunlu olarak Türkiye'de bulunmaktadır (örneğin cezaevi veya tedavi), mutad meskeni yurt dışındadır. Zorunlu bulunma halinde Türk hukuku takdire bağlı olmaksızın doğrudan uygulanır. - **Müşterek millî hukuk / müşterek mutad mesken** (MÖHUK m.15): Eşlerin evlenme anında aynı devletin vatandaşı olması hâlinde müşterek millî hukuk uygulanır. Müşterek millî hukuk yoksa, eşlerin evlenme anında aynı yerde sürekli yaşadığı müşterek mutad mesken hukuku uygulanır. İkinci basamak ancak ilk basamağın bulunmaması hâlinde devreye girer; bu iki bağlama noktası sırayla uygulanır. - **Millî hukuk / mutad mesken** (MÖHUK m.16): Millî hukuk, kişinin vatandaşı olduğu devletin hukukudur ve birinci basamakta çocuk, ikinci basamakta ana ve baba için bağlama noktasıdır. Mutad mesken, kişinin alışılmış olarak yaşadığı yerdir ve çocuk için ikinci basamakta, ana ve baba için üçüncü basamakta müşterek mutad mesken olarak kullanılır. Millî hukuka göre soybağı kurulamadığında mutad meskene geçilir; bu nedenle çocuğun hem vatandaşlığı hem yaşadığı yer ayrı ayrı belirlenmelidir. - **Ananın veya babanın millî hukuku / ana ve babanın müşterek mutad mesken hukuku** (MÖHUK m.16): İkinci basamaktaki hukuklar, ana ya da babanın her birinin vatandaşlık hukukudur ve bu hukuklar ayrı ayrı sıralanır. Üçüncü basamaktaki hukuk, ana ve babanın çocuğun doğumu anında birlikte yerleşik olduğu müşterek mutad mesken hukukudur. Ana ve babanın farklı millî hukuklarına bağlı olunduğunda üçüncü basamağa geçilmeden ikisinin hukukları da denenir; müşterek mesken yoksa bu basamak işlemez. - **Akit statüsü / Mutad mesken hukuku** (MÖHUK m.32): Akit statüsü, sözleşmenin kuruluşundan ifasına ve sona ermesine kadar tüm ilişkiye uygulanan hukuktur. Mutad mesken hukuku, yalnızca irade beyanının varlığı sorusuna uygulanan ve rızası olmadığını iddia eden tarafın yerleşik olduğu ülkenin hukukudur. Susmanın kabul anlamına gelip gelmediği gibi sorularda akit statüsü ilke olarak yetkilidir; fıkra 2 koşulları varsa mutad mesken hukuku bu soruyu çözer. ## İlgili konular - Teminat (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/teminat - Yetki (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/yetki ## Örnek kararlar - 2. Hukuk Dairesi, 2024/499 E., 2024/1427 K., 04.03.2024 — ilgili: MÖHUK m.4 ## İlgili terimler [Müşterek millî hukuk](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/musterek-milli-hukuk) · [Millî hukuk](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/milli-hukuk) · [Yerleşim yeri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yerlesim-yeri) · [Mülteci](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/multeci) · [Dava tarihi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dava-tarihi) · [Geçici tedbir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecici-tedbir) · [Hakkaniyete uygunluk](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hakkaniyete-uygunluk) · [Fer'î müdahil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/feri-mudahil) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.