--- title: "Mutad meskeni nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mutad-meskeni" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Mutad meskeni **Kısaca:** Kişinin sözleşmenin kuruluşu sırasında sürekli ve alışılmış biçimde yaşadığı yerdir. Tüzel kişiler bakımından bu kavramın karşılığı ticari veya mesleki faaliyetin yürütüldüğü işyeridir. (MÖHUK m.24) ## Kanunda nerede geçiyor ### Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun - MÖHUK m.24 – Sözleşmeden doğan borç ilişkilerinde uygulanacak hukuk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-24#f4): Kişinin sözleşmenin kuruluşu sırasında sürekli ve alışılmış biçimde yaşadığı yerdir. Tüzel kişiler bakımından bu kavramın karşılığı ticari veya mesleki faaliyetin yürütüldüğü işyeridir. - MÖHUK m.26 – Tüketici sözleşmeleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-26#f1): Tüketicinin alışılmış olarak yaşadığı yerdir. Bu madde bakımından bağlama noktası, tüketicinin yerleşik olduğu ülkedir. - MÖHUK m.28 – Fikrî mülkiyet haklarına ilişkin sözleşmeler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-28#f2): Devreden tarafın işyeri bulunmadığında başvurulan ikinci bağlama noktasıdır. Mutad mesken, kişinin fiilen yerleşik olduğu yerdir. - MÖHUK m.35 – Kişilik haklarının ihlâlinde sorumluluk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-35#f1-a): Kişinin yerleşik ve sürekli olarak yaşadığı yerdir. Birinci fıkranın (a) bendinde zarar görenin mutad meskeni hukuku, zarar verenin zararın bu ülkede doğacağını bilecek durumda olması koşuluyla seçilebilir. - MÖHUK m.36 – İmalâtçının sözleşme dışı sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-36#f1): Zarar verenin gerçek kişi olması hâlinde, alışılmış yerleşim yeri olarak anlaşılan yerdir. Bağlama noktası zarar verenin kişisel durumuna bağlıdır. - MÖHUK m.45 – Tüketici sözleşmesine ilişkin davalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-45#f1): Kişinin sürekli ve alışılmış biçimde oturduğu yerdir. Yerleşim yerinden farklı olarak fiili oturma durumuna bakılır ve tüketicinin Türkiye'deki mutad meskeni, bu maddenin 2. fıkrasındaki yetki kuralının bağlantı noktasıdır. - MÖHUK m.46 – Sigorta sözleşmesine ilişkin davalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-46#f1): Kişinin sürekli ve alışıldık olarak oturduğu yerdir. Yerleşim yerinden farklı olarak fiili oturma yerine bakılır. ## Karıştırılan kavramlar - **Mutad meskeni hukuku / Zarar verenin işyeri veya mutad meskeni hukuku** (MÖHUK m.35): Zarar görenin mutad meskeni hukuku, zararın bu ülkede doğacağının zarar verence bilinmesi koşuluna bağlıdır. Zarar verenin işyeri veya mutad meskeni hukuku için öngörme şartı aranmaz. Zarar görenin mutad meskenini seçebilmesi için zarar verenin öngörmesi gerekir; zarar verenin işyeri veya mutad meskeni hukuku ise her durumda seçilebilir. - **Mutad meskeni hukuku / Zararın meydana geldiği ülke hukuku** (MÖHUK m.35): Mutad meskeni hukuku, zarar görenin yerleşik olduğu ülkeye bağlanır ve öngörme şartına tabidir. Zararın meydana geldiği ülke hukuku, zararın gerçekleştiği yere bağlanır ve bu yer için de öngörme aranır. İki bağlama noktası farklıysa zarar görenin seçimi belirleyicidir; her ikisinde de öngörme koşulu uygulanır. - **Mutad meskeni hukuku / işyeri hukuku** (MÖHUK m.36): Zarar verenin gerçek kişi olarak alışılmış yerleşim yeri hukuku seçilir. Zarar verenin tüzel kişi veya ticari faaliyet yürüten taraf olarak işyerinin bulunduğu ülkenin hukuku seçilir. Zarar verenin niteliğine göre hangi bağlama noktasının kullanılacağı değişir. Madde iki noktayı da seçim kapsamında saymıştır. - **Mutad mesken bulunmayan Türk vatandaşı / Türk vatandaşı olup mutad meskeni bulunan kişi** (HMK m.84): Türkiye'de mutad meskeni olmayan Türk vatandaşı dava açar, davaya katılır veya takip yapar. Türk vatandaşı olup Türkiye'de mutad meskeni bulunan kişi. Yalnız birinci gruptaki kişi bu maddeye göre teminat göstermekle yükümlüdür; ikinci grup bu bentten yararlanamaz. ## Örnek kararlar - 6. Hukuk Dairesi, 2022/4525 E., 2023/3918 K., 27.11.2023 — ilgili: MÖHUK m.26, MÖHUK m.45 - Hukuk Genel Kurulu, 2024/3 E., 2024/650 K., 11.12.2024 — ilgili: MÖHUK m.24 - Hukuk Genel Kurulu, 2024/160 E., 2024/651 K., 11.12.2024 — ilgili: MÖHUK m.24 ## İlgili terimler [Hukuk seçimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hukuk-secimi) · [İmalatçının sözleşme dışı sorumluluğu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/imalatcinin-sozlesme-disi-sorumlulugu) · [Milletlerarası Yetki](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/milletlerarasi-yetki) · [Asgari koruma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/asgari-koruma) · [Lisans sözleşmesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/lisans-sozlesmesi) · [Paket tur](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/paket-tur) · [Kişisel veri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kisisel-veri) · [Seçimlik yetki](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/secimlik-yetki) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.