--- title: "Müteselsil Sorumluluk nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muteselsil-sorumluluk" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Müteselsil Sorumluluk **Kısaca:** Müteselsil Sorumluluk, 26 kanunda 73 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.189 · sorumluluk: Birden fazla borçlunun aynı borçtan alacaklıya karşı tamamının sorumlu olması hâlidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-189) - TBK m.638 · temsilin sonuçları: Birden fazla borçlunun aynı borçtan birlikte ve her birinin tamamından sorumlu olması durumudur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-638) - HMK m.326 · yargılama giderlerinden sorumluluk: Aleyhine hüküm verilen birden fazla kişinin giderlerin tamamından birlikte ve her birinin tek başına sorumlu tutulması halidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-326) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu (22 maddeden 5'i) - TTK m.7 – II - Teselsül karinesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-7): Alacaklının borçlulardan dilediğine borcun tamamını isteyebilmesi, borcu ödeyen borçlunun diğerlerine rücu edebilmesidir. Teselsül hâlinde her borçlu borcun tamamından sorumludur; sorumluluk paylara bölünmez. - TTK m.25 – II - Yönetim (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-25): Ticaret sicilinin tutulmasından doğan zararlardan Devlet ile ilgili odanın birlikte sorumlu olmasıdır. Zarar gören, borçlulardan dilediğine tamamını isteyebilir. - TTK m.168 – b) Bölünmenin dışında kalan malvarlığı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-168): Tam bölünmeye katılan şirketlerin, tahsis edilmeyen borçlar bakımından alacaklıya karşı her birinin tüm borçtan birlikte sorumlu olması hâlidir. - TTK m.176 – b) Sorumluluk aa) Bölünmeye katılan şirketlerin ikinci derecede sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-176): Alacaklının borcun tamamını sorumlulardan dilediğine karşı talep edebilmesi anlamına gelir. Sorumlular arasındaki iç ilişki ise genel hükümlere göre belirlenir. - TTK m.178 – 6. İş ilişkilerinin geçmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-178): Eski işveren ile devralanın, işçinin devir öncesi muaccel alacakları ile sözleşmenin sona erdiği tarihe kadar muaccel olacak alacaklardan birlikte ve her biri tamamından sorumlu olmasıdır. ### Türk Borçlar Kanunu (9 maddeden 5'i) - TBK m.61 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-61): Birden çok sorumlunun aynı zarardan birlikte ve her biri bakımından tüm zarardan sorumlu olması durumudur. Zarar gören, sorumlulardan dilediğine tüm zararı talep edebilir. - TBK m.69 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-69): Birden fazla sorumlunun zararın tamamından birlikte sorumlu olması ve zarar görenin bunlardan dilediğine tamamını isteyebilmesidir. - TBK m.201 – E. Borca katılma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-201): Borca katılan ile borçlunun alacaklıya karşı aynı borcun tamamından sorumlu olmasıdır. Alacaklı, borcun tamamını bunlardan dilediğine karşı isteyebilir. - TBK m.203 – G. İşletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-203) - TBK m.323 – III. Kira ilişkisinin devri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-323): Devreden kiracının, kira sözleşmesinin bitimine kadar ve en fazla iki yıl süreyle devralanla birlikte borçlu olmasıdır. Bu süre, devirden sonra kalan kira süresi ile iki yıl sınırının kısası ile belirlenir. ### Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun - TKHK m.11 – Tüketicinin seçimlik hakları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6502-sayili-tuketicinin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-11): Satıcı, üretici ve ithalatçının ücretsiz onarım ya da ayıpsız misli ile değiştirme yükümlülüğünden birlikte ve her biri tamamı için sorumlu olmasıdır. - TKHK m.30 – Bağlı krediler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6502-sayili-tuketicinin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-30): Satıcı, sağlayıcı ve kredi verenin tüketiciye karşı aynı borç için birlikte ve her birinin tamamından sorumlu olmasıdır. Tüketici bu üçünden hepsine veya birine başvurabilir. - TKHK m.35 – Bağlı krediler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6502-sayili-tuketicinin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-35): Satıcı ve konut finansmanı kuruluşunun aynı borçtan birlikte ve her biri tamamı için sorumlu olmasıdır. Tüketici bunlardan birine ya da hepsine başvurabilir. - TKHK m.56 – Garanti belgesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6502-sayili-tuketicinin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-56): Satıcı, üretici ve ithalatçının aynı borçtan birlikte ve her biri tümüyle sorumlu olmasıdır. Bu madde kapsamında yalnızca seçimlik hakların yerine getirilmemesi hâlinde doğar. - TKHK m.58 – Satış sonrası hizmetler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6502-sayili-tuketicinin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-58): Birden fazla borçlunun tüketiciye karşı tamamı için birlikte sorumlu olması durumudur. Madde, ithalatçının ticari faaliyetinin sona ermesi halinde satıcı, üretici ve yeni ithalatçı arasında bu biçimde sorumluluk kurar. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.189 – II. Sorumluluk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-189): Birden fazla borçlunun aynı borçtan alacaklıya karşı tamamının sorumlu olması hâlidir. Alacaklı, eşlerden birine veya ikisine birlikte başvurabilir. - TMK m.194 – II. Aile konutu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-194): Kiracı olmayan eşin kiralayana bildirimle sözleşmenin tarafı olması halinde, bildirimde bulunan eşle diğer kiracı eşin kiralayana karşı birlikte ve her biri tüm borçtan sorumlu olmasıdır. - TMK m.468 – C. Devletin sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-468): Zararın doğmasına kusurlarıyla sebep olanların, rücu hakkını kullanan Devlete karşı birlikte ve her birinin tüm zarardan sorumlu olmasıdır. - TMK m.641 – II. Mirasçıların sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-641): Mirasçıların tereke borcundan alacaklıya karşı birlikte ve her birinin tamamından sorumlu olması halidir. Alacaklı mirasçılardan dilediğine, bir kısmına ya da tamamına başvurabilir; sorumluluk miras payı oranında bölünmez. ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.10 – Kanuni temsilcilerin ödevi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-10): Birden fazla sorumlu kişinin borcun tamamından ayrı ayrı sorumlu olması hâlidir. Ek fıkralarda tasfiye öncesi ve sona erme öncesi dönemler için kanuni temsilcilerden herhangi biri adına işlem yapılabilmesini sağlar. - VUK m.11 – Vergi kesenlerin sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-11): Birden fazla kişinin aynı borcun tamamından birlikte ve her birinin tek başına sorumlu olması halidir. Alacaklı, borcun tamamını bu kişilerin herhangi birinden talep edebilir. - VUK m.334 – Damga vergisi ve damga resminde sorumluluk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-334): Birden fazla sorumlunun borcun tamamından birlikte ve her biri ayrı ayrı sorumlu olması durumudur. Alacaklı, sorumlulardan dilediğine tamamı için başvurabilir. Maddede bu sorumluluk, vergi ve cezanın tamamı bakımından kurulmuştur. - VUK geç. m.11 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/gecici-madde-11): Vergi ve cezanın her sorumlunun tamamından ayrı ayrı istenebilmesi anlamına gelir. Mukriz, müstakriz, temlik eden ve adına temlik yapılan kişi ve müesseseler bu biçimde sorumludur. ### Kat Mülkiyeti Kanunu - KMK m.18 – I - Genel kural (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/634-sayili-kat-mulkiyeti-kanunu/madde-18): Kiracı, oturma hakkı sahibi ya da bölümden sürekli yararlanan kişinin borca aykırı davranışından, kat maliki ile birlikte ve tek başına alacaklıya karşı sorumlu olmasıdır. Sorumluluk, kat malikinin kendi kusurundan bağımsızdır. - KMK m.22 – V - Ortak giderlerin teminatı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/634-sayili-kat-mulkiyeti-kanunu/madde-22): Kat malikinin ve bağımsız bölümü sürekli kullananın, gider ve avans borcundan alacaklıya karşı birlikte ve her biri tüm borçtan sorumlu olmasıdır. Alacaklı borcun tamamını bunlardan dilediğine karşı isteyebilir. Kullanıcının sorumluluğu ise kira bedeli miktarı ile sınırlıdır. - KMK m.48 – III - Bildirme ödevi ve kaydın silinmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/634-sayili-kat-mulkiyeti-kanunu/madde-48): Birden fazla borçlunun aynı borçtan birlikte ve tek tek tam olarak sorumlu olmasıdır. Burada yönetici, bildirimin yapılmamasından doğan zararın beşte birinden bağımsız bölüm malikiyle birlikte sorumludur. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.125 – Dava konusunun devri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-125): Davanın aleyhe sonuçlanması hâlinde devreden ile devralanın yargılama giderlerinden birlikte ve her biri tümüyle sorumlu olmasıdır. Sorumluluk, madde metnindeki iki hâlde de aynı biçimde ortaya çıkar. - HMK m.326 – Yargılama giderlerinden sorumluluk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-326): Aleyhine hüküm verilen birden fazla kişinin giderlerin tamamından birlikte ve her birinin tek başına sorumlu tutulması halidir. Mahkeme bu yolu paylaşım yerine tercih edebilir. ### Karayolları Trafik Kanunu - KTK m.88 – Zarar verenlerin birden fazla olması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2918-sayili-karayollari-trafik-kanunu/madde-88): Birden fazla sorumlunun aynı zarardan dolayı alacaklıya karşı tamamının borçlu olması durumudur. Zarar gören, tazminatın tamamını sorumlulardan dilediğine isteyebilir. - KTK m.107 – Çalınan veya gasbedilen araçlarda sorumluluk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2918-sayili-karayollari-trafik-kanunu/madde-107): Birden fazla sorumlunun zarar gören karşısında borcun tamamından birlikte sorumlu olması hâlidir. Aracı çalan veya gasbeden ile bilen ya da bilebilecek durumdaki sürücü bu biçimde sorumludur. ## Karıştırılan kavramlar - **Genel müteselsil sorumluluk / Zirai ürün müteselsil sorumluluğu** (VUK m.11): Üçüncü fıkra genel olarak alım-satım ve hizmet ilişkilerini kapsar. Dördüncü fıkra, Maliye ve Gümrük Bakanlığına zirai ürünlerde aracı kuruluşlar ve ticaret borsalarını sorumlu tutma ve safha belirleme yetkisi verir. Zirai ürünlerde sorumlu kişiler ve vergi tevkifatının safhası Bakanlık kararına göre belirlenir; belirlenen safhadan önceki tevkifatlar iade edilmez, süresinde yatırılır. - **Müteselsil sorumluluk / Paylaşımlı sorumluluk** (VUK m.334): Madde uyarınca sorumlular vergi ve cezanın tamamından müteselsilen sorumludur; alacaklı her birinden tamamını isteyebilir. Paylaşımlı sorumlulukta her sorumlu yalnız kendi payından sorumlu olur ve alacaklı payları ayrı ayrı talep etmek zorundadır. Maddenin kabul ettiği müteselsil rejimde alacaklı tek bir sorumludan tamamını talep edebilir; ödeme yapan sorumlu diğerlerine rücu edebilir. - **Müteselsil sorumluluk / sigortalı izin** (2872 s. K. m.13): Tehlikeli kimyasal üreten, satan, kullanan, taşıyan veya tehlikeli atık yönetimi yapanların sorumluluğu, bu Kanunla getirilen yükümlülükler bakımından müteselsildir. Bu faaliyetleri yürütecek kişilerin sigorta yaptırmaları ve Bakanlık izni almaları, faaliyete başlamadan önce gerçekleşir. Sigortası olmayan kuruluşa izin verilmez; müteselsil sorumluluk nedeniyle alacaklı sorumlulardan birinden tamamını isteyebilir. - **Devreden kiracının kurtulması / Müteselsil sorumluluk** (TBK m.323): Konut kiralarında ve genel halde devreden kiracı, kiraya verene karşı borçlarından kurtulur. İşyeri kiralarında devreden kiracı, sözleşmenin bitimine kadar ve en fazla iki yıl süreyle devralanla birlikte sorumludur. İşyeri kiralarında devreden kiracı, bu süre içinde kiraya verene karşı devralanla birlikte borçlu kalır. - **Müteselsil sorumluluk / paylaşılmış sorumluluk** (TBK m.567): Müteselsil sorumlulukta saklatan, saklayanlardan birine borcun tamamı için başvurabilir. Paylaşılmış sorumlulukta her saklayan yalnızca kendi payından sorumlu olur. Bu maddeye göre saklatan tek bir saklayandan tüm zararı isteyebilir; saklayanlar aralarında rücu ilişkisi ile payları düzenlerler. - **Müteselsil sorumluluk / aksi kararlaştırılmışsa sorumluluk** (TBK m.638): Aksi kararlaştırılmamışsa ortaklar müteselsilen sorumludur. Ortaklık sözleşmesinde sorumluluğun payla ya da farklı biçimde sınırlandırıldığı hallerde bu düzenleme geçerlidir. Sözleşmeyle sorumluluk sınırlanmışsa alacaklı, bu sınırlamayı dikkate almak zorundadır. ## İlgili konular - Borcun üstlenilmesi, sözleşmenin devri ve sözleşmeye katılma (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/borcun-ustlenilmesi-sozlesmenin-devri-ve-sozlesmeye-katilma - Genel muaflıklar ve istisnalar, mükellefiyetle ilgili genel hükümler (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/genel-muafliklar-ve-istisnalar-mukellefiyetle-ilgili-genel-hukumler - Bölünme raporu, korunmaya ilişkin hükümler ve sorumluluk (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/bolunme-raporu-korunmaya-iliskin-hukumler-ve-sorumluluk - Vuk, vergi uygulanmasında yetki ve vergi sorumluluğu (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/vuk-vergi-uygulanmasinda-yetki-ve-vergi-sorumlulugu - Avukatlık sözleşmesi (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/avukatlik-sozlesmesi - Özen sorumluluğu, zamanaşımı ve yargılama (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/ozen-sorumlulugu-zamanasimi-ve-yargilama ## Örnek kararlar - Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, 2025/653 E., 2025/1370 K., 08.07.2025 — ilgili: TBK m.61, KTK m.88 - Hukuk Genel Kurulu, 2024/404 E., 2025/632 K., 15.10.2025 — ilgili: SGGSSK m.88 ## İlgili terimler [Rücu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/rucu) · [Azami had](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/azami-had) · [Kusur oranı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kusur-orani) · [Rücu hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/rucu-hakki) · [Dış ilişki](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dis-iliski) · [Seçimlik haklar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/secimlik-haklar) · [Temlik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/temlik) · [Devralan](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/devralan) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.