--- title: "Mutlak butlan nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mutlak-butlan" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Mutlak butlan **Kısaca:** Evlenmenin baştan itibaren geçersiz olduğu, ancak bu geçersizliğin mahkeme kararıyla ileri sürülebildiği hâldir. Kararsız bir hükümsüzlük değildir; dava açılıp karar verilene kadar evlilik geçerli bir evliliğin tüm sonuçlarını doğurur. (TMK m.145) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.83 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-83#f3): Kanuna aykırılığın kamu düzenine ilişkin olması hâlinde kararın baştan itibaren hükümsüz sayılmasıdır. Madde bu hâli iptal davasının süre sınırından ayırır; mutlak butlan iddiası süreye tabi değildir. - TMK m.145 – I. Sebepleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-145#f1): Evlenmenin baştan itibaren geçersiz olduğu, ancak bu geçersizliğin mahkeme kararıyla ileri sürülebildiği hâldir. Kararsız bir hükümsüzlük değildir; dava açılıp karar verilene kadar evlilik geçerli bir evliliğin tüm sonuçlarını doğurur. - TMK m.156 – I. Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-156#f1): Evlenmenin kamu düzenini ilgilendiren, en ağır geçerlilik şartlarının eksikliğinden doğan kesin hükümsüzlük hâlidir. Kanun bu hâllerin sınırını ayrıca çizer ve bu hâllerde evlilik hiçbir zaman kendiliğinden hükümsüz kabul edilmez. - TMK m.159 – E. Mirasçıların dava hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-159): Dava hakkı kamu düzenine dayandığı için ilgililere tanınan, evlilik sona erdikten sonra da açılabilen butlan türüdür. Eşlerden birinin ölümünden sonra açılan dava bu kapsamdadır. ## Karıştırılan kavramlar - **Hak düşürücü süre / mutlak butlan** (TMK m.83): İptal davasına konu kararlar bakımından madde süreleri uygulanır. Yok veya mutlak butlanla hükümsüz kararlar madde kapsamı dışında tutulmuştur. Mutlak butlan iddiası bu süre sınırlarına bağlı kalmadan ileri sürülebilir. - **Mutlak butlan / nisbi butlan (ayırt etme gücü)** (TMK m.145): Sürekli ayırt etme gücünden yoksunluk mutlak butlan sebebidir; dava her zaman açılabilir ve savcı da dava açabilir. Geçici ayırt etme gücünden yoksunluk nisbi butlan sebebidir; yalnızca iptal davası açılır ve süreye bağlıdır. Sürekli yoksunlukta evlilik kendiliğinden geçersiz değildir ama dava açılmadan sona erişmez; geçicilikte ise iptal davası hak düşürücü süreye bağlıdır. - **Mutlak butlan ile yokluk** (TMK m.145): Mutlak butlanda evlenme yapılmış ve kurucu unsurları tamdır; geçerlilik koşulunda kamu düzenini ilgilendiren eksiklik vardır. Yokluk halinde kurucu unsurlarda eksiklik bulunur. Mutlak butlanda hâkim kararı gerekir; yokluk halinde dava gerekmez. - **Mutlak butlan / Yokluk** (TMK m.156): Mutlak butlanda evlilik, kurucu unsurları tam olduğu hâlde bir geçerlilik şartının eksikliği nedeniyle batıldır; ortada bir evlilik vardır ve bu evlilik hâkim kararıyla sona erdirilir. Yokluğu olan evlilikte kurucu unsurlardan biri eksiktir; evlilik hiç doğmamıştır ve bu nedenle bir dava açılmasına gerek yoktur. Mutlak butlanda hâkim kararı gerekir ve karara kadar evlilik bütün sonuçlarıyla geçerlidir; yokluk hâlinde ise karar gerekmez, evlilik baştan hiç sonuç doğurmaz. - **Mutlak butlan / Sözleşmenin butlanı (TBK)** (TMK m.156): Evlenmede mutlak butlan, hâkimin kararıyla sona erer ve kararın kesinleşmesine kadar hüküm doğurmaya devam eder. Borç ilişkisinde butlan, herhangi bir hâkim kararına gerek olmadan işlemin yapıldığı andan itibaren hükümsüzlük doğurur. Evlenmede karar gerekir ve sonuçlar kararın kesinleşmesine kadar korunur; sözleşmede ise butlan başlangıçtan geçerlidir ve taraflar arasında ancak tespit davası açılabilir. - **Mutlak butlan / Nispi butlan (bu maddenin uygulandığı hâl)** (TMK m.156): Mutlak butlanda dava kamu düzenine ilişkin olduğu için savcı tarafından re'sen açılabilir ve ilgili herkes tarafından açılabilir. Nispi butlanda davayı yalnızca belirli kişiler açabilir ve dava, belirli bir hak düşürücü süreye tabidir. Her iki hâlde de madde metni aynı kuralı getirir; ancak davacı kimliği ve dava süresi bakımından ayrı hükümler uygulanır. ## İlgili konular - Butlanı gerektirmeyen sebepler, butlan kararı ve sonuçları (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/butlani-gerektirmeyen-sebepler-butlan-karari-ve-sonuclari - Genel kurul (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/genel-kurul - Mutlak butlan ve nisbî butlan (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/mutlak-butlan-ve-nisbi-butlan ## Örnek kararlar - 2. Hukuk Dairesi, 2023/3550 E., 2023/5469 K., 21.11.2023 — ilgili: TMK m.156, TMK m.159 - Hukuk Genel Kurulu, 2008/408 E., 2008/414 K., 28.05.2008 — ilgili: TMK m.83 - 2. Hukuk Dairesi, 2024/6203 E., 2024/7926 K., 24.10.2024 — ilgili: TMK m.145 ## İlgili terimler [Nisbi butlan](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/nisbi-butlan) · [Kararın kesinleşmesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kararin-kesinlesmesi) · [Evlenmenin butlanı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/evlenmenin-butlani) · [Genel kurul kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/genel-kurul-karari) · [Ölüme bağlı tasarruf](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/olume-bagli-tasarruf) · [İptal Davası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/i-ptal-davasi) · [Ayırt etme gücü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ayirt-etme-gucu) · [İyiniyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iyiniyet) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.