---
title: "Nihai ana işletme nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/nihai-ana-isletme"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Nihai ana işletme

**Kısaca:** Çok uluslu grubun konsolide finansal tablolarını hazırlayan ve grubun en üst düzeyinde yer alan işletmedir. Hesap dönemi bu işletmenin konsolide tablolarına göre belirlenir. (5520 s. K. ek m.8)

## Kanunda nerede geçiyor

### Kurumlar Vergisi Kanunu
- Kurumlar Vergisi Kanunu ek m.1 – Verginin konusu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5520-sayili-kurumlar-vergisi-kanunu/ek-madde-1): Grubun en üst düzeydeki, grup içindeki diğer işletmelerin konsolide finansal tablolarına dahil edildiği işletmedir. Eşik tutarı bu işletmenin konsolide finansal tablosu üzerinden hesaplanır.
- Kurumlar Vergisi Kanunu ek m.2 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5520-sayili-kurumlar-vergisi-kanunu/ek-madde-2#f1-a): Başka bir işletme üzerinde doğrudan veya dolaylı kontrol gücüne sahip olan ve kendisi başka bir işletme tarafından kontrol edilmeyen işletmedir. Başka bir grubun parçası olmamak koşuluyla, bulunduğu ülke dışında en az bir iş yerine sahip ana merkez de bu kapsamdadır. Kamu kurum ve kuruluşu niteliğindeki varlık fonları nihai ana işletme sayılmaz.
- Kurumlar Vergisi Kanunu ek m.3 – Muafiyet ve istisnalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5520-sayili-kurumlar-vergisi-kanunu/ek-madde-3#f1-cc): Grubun mülkiyet yapısının en üstünde yer alan ve kendisi bu grubun bir bağlı işletmesi olmayan işletmedir. Birinci fıkra (ç) ve (d) bentlerinde yatırım fonlarının muafiyeti bu niteliğe bağlıdır.
- Kurumlar Vergisi Kanunu ek m.8 – tarhı ve ödenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5520-sayili-kurumlar-vergisi-kanunu/ek-madde-8#f2): Çok uluslu grubun konsolide finansal tablolarını hazırlayan ve grubun en üst düzeyinde yer alan işletmedir. Hesap dönemi bu işletmenin konsolide tablolarına göre belirlenir.
- Kurumlar Vergisi Kanunu ek m.12 – Özel vergileme halleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5520-sayili-kurumlar-vergisi-kanunu/ek-madde-12#f1): Çok uluslu işletme grubunun en üst düzeyde bulunan ve grubun diğer işletmelerinin doğrudan ya da dolaylı olarak bağlı olduğu işletmedir. Şeffaf işletme niteliğindeki nihai ana işletmenin kazancı, mülkiyet payı sahiplerine isabet eden miktar üzerinden ayrıca değerlendirilir.

## Karıştırılan kavramlar

- **Nihai ana işletme / Ara ana işletme** (5520 s. K. ek m.2): Nihai ana işletme, başka bir işletmeyi kontrol eden ancak kendisi kontrol edilmeyen en üst işletmedir. Ara ana işletme, grup içinde başka bir bağlı işletmede mülkiyet payına sahip olan, ancak grubun üst düzeyinde yer almayan bağlı işletmedir. Nihai ana işletme ile ara ana işletme aynı grupta farklı katmanda yer alır; nihai ana işletme tanımı kontrol edilmeme koşuluna bağlıdır, ara ana işletme ise nihai ana işletme ve kısmen sahip olunan ana işletme dışında kalan bağlı işletmelerdir.
- **Nihai ana işletme / kısmen sahip olunan ana işletme (üçüncü fıkra a bendi)** (5520 s. K. ek m.7): Türkiye'de yerleşik nihai ana işletme, Türkiye'de veya başka ülkelerde yerleşik bağlı işletmelerin vergisinin mükellefidir. Türkiye'de yerleşik kısmen sahip olunan ana işletme ise, grubun nihai ana işletmesi veya ara ana işletmesi Türkiye'de veya başka ülkelerde yerleşikse ve gelirin dahil edilmesi esası uygulanıyorsa, kendisi de mükelleftir. Her iki durumda Türkiye'deki ana işletme vergiyi öder; hangisinin mükellef olduğu grubun yapısına göre belirlenir.

## İlgili terimler

[Küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kuresel-asgari-tamamlayici-kurumlar-vergisi) · [Şeffaf işletme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/seffaf-isletme) · [Özel hesap dönemi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-hesap-donemi) · [Hesap dönemi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hesap-donemi)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.