--- title: "Nispi harç nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/nispi-harc" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Nispi harç **Kısaca:** Harca esas değer üzerinden hesaplanan harçtır. Tenfiz davasında bu harç, ilamda hükmolunan şeyin değerine göre belirlenir. (Harçlar K. m.4) ## Kanunda nerede geçiyor ### Harçlar Kanunu - Harçlar K. m.4 – Yabancı mahkeme ilamları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-4): Harca esas değer üzerinden hesaplanan harçtır. Tenfiz davasında bu harç, ilamda hükmolunan şeyin değerine göre belirlenir. - Harçlar K. m.17 – Tahliye davalarında değer (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-17): Dava konusu değer üzerinden oran uygulanarak hesaplanan harç türüdür. Tahliye davasında matrah bir yıllık kira bedeli olduğu için bu harç, kira bedeli üzerinden hesaplanır. - Harçlar K. m.21 – Harcın nispeti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-21): Değer ölçüsüne göre alınan, davanın konusu olan değerle orantılı olarak artan harçtır. Oranı tarifede yazılıdır ve matrah, ilgili özel hükümle belirlenir. - Harçlar K. m.24 – Gayrimenkul veya gemilerin tahliye ve tesliminde tahsil harcı nispeti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-24): Bir değer üzerinden yüzde ya da binde olarak hesaplanan harç türüdür. Matrahın belirlenmesi ayrıca gerekir; bu madde matrahı değil oranı düzenler. - Harçlar K. m.43 – Çeşitli İşlemlerde değer (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-43): Harca esas değerin belirli bir oranla çarpılmasıyla bulunan harçtır. Oran tarifede gösterilir, matrah ise bu maddeye göre belirlenir. - Harçlar K. m.45 – Harcın nispeti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-45): Bir değer üzerinden, tarifede gösterilen oran uygulanarak hesaplanan harçtır. Harç tutarı değerle birlikte artar. - Harçlar K. m.60 – Harç alma ölçüleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-60): Değer esasına göre alınan, değer arttıkça tutarı artan harçtır. Maddede oranı belirtilmez, oran (4) sayılı tarifeden okunur. - Harçlar K. m.99 – Harç alma ölçüleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-99): Değer veya ağırlık ölçüsüne bağlı olarak, işlemin konusu olan değer ya da ağırlık üzerinden bir oranla hesaplanan harçtır. Miktar arttıkça harç da artar. ### Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun - Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m.18 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6009-sayili-gelir-vergisi-kanunu-ile-bazi-kanun-ve-kanun-hukmunde-kararnamelerde-degisiklik/madde-18): Harca esas değerin belli bir oranı üzerinden alınan harç türüdür. Ödeme zamanı, 492 sayılı Kanun'un 28. maddesinde ayrıca düzenlenmiştir. ## Karıştırılan kavramlar - **Nispi harç / Maktu harç** (Harçlar K. m.21): Nispi harçta harç, değer ölçüsüne göre alınır; oran sabittir ama harç, matrahla birlikte değişir ve dava değeri büyüdükçe artar. Maktu harçta işlemin niteliği ve mahiyeti esas alınır; tutar sabittir ve dava değeri ne olursa olsun değişmez. Nispi harçta matrahın doğru belirlenmesi zorunludur; maktu harçta değer tespiti harç hesabını etkilemez. Hangi harcın alınacağı tarifedeki karşılığa bakılarak belirlenir. - **Maktu harç (m.27) / nispi harç (m.28)** (Harçlar K. m.27): Maktu harçta ödeme zamanı m.27'ye göre belirlenir ve kural peşinliktir. Nispi harçta ödeme zamanı m.28'e göre belirlenir; karar ve ilam harcının dörtte biri peşin, kalanı tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir. İki harç türünün ödeme zamanı farklıdır; nispi harçlar için m.27'deki genel kural değil m.28 uygulanır. - **Maktu harç / nispi harç** (Harçlar K. m.89): Madde kapsamındaki harçlar işlemin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır. Değer ölçüsüne bağlı nispi harçlarda ise harca konu değer ve oran esas alınır (HK m.15, m.21). Bu maddedeki işlemlerde harç miktarı işlemin değerine göre değişmez; nispi oran ya da matrah hesabı yapılmaz. - **Bu madde / m.28 nispi harç ödeme zamanı** (Harçlar K. m.129): Bu madde, kendi kısmında ödeme zamanı belirlenmemiş harçlara genel 15 günlük süreyi getirir. m.28, nispi harçlarda kararın tebliğinden itibaren bir ay ve peşin bölüm gibi ayrı ödeme zamanları öngörür. Nispi karar ve ilam harcı için m.28 özel hükmüdür; bu maddedeki 15 günlük süre o harca uygulanmaz. - **Maktu harç / nispi harç ödeme süresi** (Harçlar K. m.130): Peşin ödenen harçlar işlemden önce ödenir; mahiyeti gereği sonunda hesaplanan harçlar ise alacağın doğmasından itibaren 15 gün içinde ödenir. Madde yalnız süresi geçen ve süresinde ödenmeyen harçlar için bildirim öngörür. Ödeme süresinin hangi harçta hangi süreye bağlı olduğu ilgili tarife ve madde hükümlerine göre belirlenir; bildirim ancak bu sürenin dolmasından sonra mümkündür. ## İlgili konular - Harçdan müstesna işlemler ve harçtan muaf olanlar (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/harcdan-mustesna-islemler-ve-harctan-muaf-olanlar - Noter harçları (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/noter-harclari - Gemi ve liman harçları (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/gemi-ve-liman-harclari - Harçlar kanunu ve mükellefiyet (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/harclar-kanunu-ve-mukellefiyet - İcra takibinden vazgeçme (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/icra-takibinden-vazgecme - Tapu ve kadastro harçları (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/tapu-ve-kadastro-harclari ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2022/106 E., 2023/69 K., 15.02.2023 — ilgili: Harçlar K. m.4, Harçlar K. m.17 - 9. Daire, 2022/348 E., 2024/7678 K., 18.12.2024 — ilgili: Harçlar K. m.43, Harçlar K. m.45 - 3. Hukuk Dairesi, 2024/969 E., 2024/3820 K., 25.11.2024 — ilgili: Harçlar K. m.17, Harçlar K. m.43 ## İlgili terimler [Maktu harç](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/maktu-harc) · [Sayılı tarife](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sayili-tarife) · [Karar ve ilam harcı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/karar-ve-ilam-harci) · [Bir yıllık kira bedeli](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bir-yillik-kira-bedeli) · [İşlemin nevi ve mahiyeti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/islemin-nevi-ve-mahiyeti) · [Noter harcı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/noter-harci) · [İrat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/irat) · [Tahsil harcı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tahsil-harci) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.