---
title: "Nispi vergi nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/nispi-vergi"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Nispi vergi

**Kısaca:** Nispi vergi, 3 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

- 488 s. K. m.7 · birden fazla imzalı kağıtlar: Kağıtta yazılı tutar veya değer üzerinden oransal olarak hesaplanan vergidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-7)
- VUK m.355 · damga vergisinde: Kâğıdın konu ettiği değer üzerinden oransal olarak alınan damga vergisidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-355)
- 4760 s. K. m.11 · vergileme ölçüleri ve matrah: Verginin matrah üzerinden oranla hesaplanmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4760-sayili-ozel-tuketim-vergisi-kanunu/madde-11)

## Kanunda nerede geçiyor

### Damga Vergisi Kanunu
- Damga Vergisi Kanunu m.5 – Kağıt nüshalarının birden fazla olması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-5#f1): Kâğıtta yazılı bir miktar veya değer üzerinden tabloda belirlenen oranla alınan damga vergisidir. Nispi vergide kâğıdın yalnızca bir nüshası vergilendirilir.
- Damga Vergisi Kanunu m.7 – Birden fazla imzalı kağıtlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-7#f3): Kağıtta yazılı tutar veya değer üzerinden oransal olarak hesaplanan vergidir. Üçüncü fıkraya göre birden fazla imza sahibinin hissesi ayrıca belirlenmişse vergi hisselere göre ayrı ayrı ödenir.
- Damga Vergisi Kanunu m.10 – Vergileme ölçüleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-10#f2): Vergi tutarının kâğıtta yazılı belli paraya uygulanan oranla hesaplandığı vergi türüdür. Hangi oranın uygulanacağı kâğıdın nev'i ve mahiyetine göre tablodan belirlenir.

### Vergi Usul Kanunu
- VUK m.355 – c) Damga vergisinde (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-355): Kâğıdın konu ettiği değer üzerinden oransal olarak alınan damga vergisidir. Bu tür kâğıtlarda ceza, tahsil edilmeyen vergi tutarının yüzde 10'u üzerinden hesaplanır.

### Özel Tüketim Vergisi Kanunu
- Özel Tüketim Vergisi Kanunu m.11 – Vergileme ölçüleri ve matrah (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4760-sayili-ozel-tuketim-vergisi-kanunu/madde-11#f1-b-5): Verginin matrah üzerinden oranla hesaplanmasıdır. Bu maddede nispi vergi, maktu vergiyle birlikte ya da asgari maktu vergi tutarına göre hesaplanan tutar kadar uygulanabilir.

## Karıştırılan kavramlar

- **Maktu vergi / Nispi vergi** (488 s. K. m.5): Maktu vergiye tabi kâğıtlarda her nüsha ayrı ayrı vergilendirilir. Ölçüt, kâğıdın tabloda sabit bir miktara bağlanmış olmasıdır. Nispi vergiye tabi kâğıtlarda yalnızca bir nüsha vergilendirilir. Ölçüt, kâğıdın tabloda oranla vergilendirilmiş olmasıdır. Aynı kâğıdın üç nüshası düzenlendiyse maktu vergide üç ayrı vergi doğar, nispi vergide tek vergi doğar.
- **Maktu vergi / nispi vergi (makbuz ve ibra senedi)** (488 s. K. m.7): Maktu vergide vergi imza adedine göre hesaplanır. Nispi vergide birden fazla imza sahibinin hissesi kağıtta ayrıca belirtilmişse vergi hisselere göre ayrı ayrı ödenir. Nispi vergili kağıtta hisse belirtilmemişse hisselere göre bölme yapılamaz; hisse belirtilmiş ise her hisse için ayrı vergi doğar.
- **Nispi vergi / Maktu vergi** (488 s. K. m.10): Nispi vergide vergi, kâğıtta yazılı belli paraya oranla hesaplanır. Matrah kâğıdın nev'i ve mahiyetine göre belirlenen belli paradır. Maktu vergide matrah yoktur; esas kâğıdın mahiyetidir ve tabloda gösterilen sabit tutar alınır. Nispi vergide belli para bulunmadan vergi hesaplanamaz; maktu vergide kâğıtta para yazılı olmasa da sabit tutar alınır.

## İlgili konular

- Mükellefiyet ve istisnalar (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/mukellefiyet-ve-istisnalar
- Vergi cezaları (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/vergi-cezalari

## Örnek kararlar

- Hukuk Genel Kurulu, 2017/257 E., 2021/252 K., 11.03.2021 — ilgili: 488 s. K. m.5
- 7. Daire, 2022/3872 E., 2024/5434 K., 27.12.2024 — ilgili: 4760 s. K. m.11
- 7. Daire, 2022/3873 E., 2024/5435 K., 27.12.2024 — ilgili: 4760 s. K. m.11

## İlgili terimler

[Maktu vergi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/maktu-vergi) · [Özel usulsüzlük cezası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-usulsuzluk-cezasi) · [Hisse](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hisse) · [Nüsha](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/nusha) · [Matrah](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/matrah)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.