--- title: "Olağanüstü hal nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/olaganustu-hal" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Olağanüstü hal **Kısaca:** Olağanüstü hal, 8 kanunda 10 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.325 · üçüncü kişiler ile: Hakkın üçüncü kişilere tanınabilmesi için aranan ön koşuldur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-325) - Anayasa m.119: Anayasada sayılan ağır olayların ortaya çıkması hâlinde, yurdun tamamında veya bir bölgesinde uygulanmak üzere ilan edilen, süresi altı ayı geçmeyen olağanüstü yönetim rejimidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-119) - 2935 s. K. m.3 · olağanüstü halin ilanı: Belirli olağanüstü sebeplerin ortaya çıkması hâlinde, yurdun tamamında veya bir ya da birden fazla bölgesinde, Cumhurbaşkanı kararıyla ve TBMM onayıyla uygulanmaya başlayan geçici hukuki rejimdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2935-sayili-olaganustu-hal-kanunu/madde-3) ## Kanunda nerede geçiyor ### Olağanüstü Hal Kanunu - Olağanüstü Hal Kanunu m.1 – Amaç (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2935-sayili-olaganustu-hal-kanunu/madde-1#f2): Anayasa'nın 119. maddesinde sayılan ağır sebeplerle devletin olağan yetkilerinin ve hükümlerinin yetersiz kaldığı, kamu düzeninin yeniden sağlanması için olağanüstü usul ve yetkilerin devreye girdiği hukuki durumdur. Bu kanunun 1. maddesi, ilan edilebilmesi için aranan sebepleri ve kanunun amacını belirler. - Olağanüstü Hal Kanunu m.2 – Kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2935-sayili-olaganustu-hal-kanunu/madde-2#f1): Anayasa'nın 119. maddesine göre belirli olağanüstü sebeplerin varlığı halinde ilan edilen, devletin olağan yönetim düzeninden farklı tedbirler almasına imkân veren hukuki rejimdir. Madde yalnızca bu rejimin içeriğini kapsamına alır, ilan usulünü değil. - Olağanüstü Hal Kanunu m.3 – Olağanüstü halin ilanı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2935-sayili-olaganustu-hal-kanunu/madde-3#f2): Belirli olağanüstü sebeplerin ortaya çıkması hâlinde, yurdun tamamında veya bir ya da birden fazla bölgesinde, Cumhurbaşkanı kararıyla ve TBMM onayıyla uygulanmaya başlayan geçici hukuki rejimdir. İlan edilmesi, olağanüstü hale ilişkin mevzuatın uygulanmaya konulması anlamına gelir. ### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası - Anayasa m.119 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-119#f1): Anayasada sayılan ağır olayların ortaya çıkması hâlinde, yurdun tamamında veya bir bölgesinde uygulanmak üzere ilan edilen, süresi altı ayı geçmeyen olağanüstü yönetim rejimidir. İlanın ölçütü olağanüstü durumun varlığıdır; olağanüstü hal ilanı sıradan kamu düzeni sorunlarını kapsamaz. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.325 – II. Üçüncü kişiler ile (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-325): Hakkın üçüncü kişilere tanınabilmesi için aranan ön koşuldur. Madde metninde bu hâlin neler olduğu sayılmamış, somut olayın özelliklerine bırakılmıştır. ### Hakimler ve Savcılar Kanunu - Hakimler ve Savcılar Kanunu m.52 – Olağanüstü hallerde çekilmede usul ve genel olarak çekilmenin sonuçları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2802-sayili-hakimler-ve-savcilar-kanunu/madde-52): Anayasal düzeninin olağan işleyişinin olağanüstü tedbirlerle sürdürülmesinin gerektiği hâldir. Madde metni olağanüstü halleri bir kanun atfıyla anar; bölgesel uygulama bu halin ilan edildiği bölgelerle sınırlıdır. ### Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu - Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu m.8 – Olağanüstü Hal, (…) Seferberlik veya Savaş Hali (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2937-sayili-devlet-istihbarat-hizmetleri-ve-milli-istihbarat-teskilati-kanunu/madde-8): Anayasa'da sayılan savaş, ayaklanma, ağır ekonomik bunalım, tabii afet gibi hallerin ortaya çıkması üzerine Cumhurbaşkanınca ilan edilen ve yurdun tamamında veya bir bölgesinde uygulanan olağanüstü rejimdir. Madde bu ilanın şartlarını değil, ilan hâlinde MİT'in münasebetlerini düzenler. ### Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun - Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun m.1 – Amaç ve kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6749-sayili-olaganustu-hal-kapsaminda-alinan-tedbirlere-iliskin-kanun-hukmunde-kararnamenin/madde-1#f1): Anayasal düzenin olağan koşullarla sürdürülemediği durumlarda ilan edilen ve belli bir süreyle sınırlı olan istisnai yönetim rejimidir. Bu maddede ifade edilen olağanüstü hal, 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen halidir. ### Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun - Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun m.1 – Amaç ve kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6755-sayili-olaganustu-hal-kapsaminda-alinmasi-gereken-tedbirler-ile-bazi-kurum-ve-kuruluslara/madde-1#f1): Anayasa'nın olağanüstü hale ilişkin hükümlerine dayanılarak, Bakanlar Kurulu kararıyla ülke genelinde ilan edilen hukuki rejimdir. Maddede bu ilan 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı olarak anılmaktadır. ### Olağanüstü Hal Kapsamında Kamu Personeline İlişkin Alınan Tedbirlere Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun - Olağanüstü Hal Kapsamında Kamu Personeline İlişkin Alınan Tedbirlere Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun m.1 – Amaç ve kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7080-sayili-olaganustu-hal-kapsaminda-kamu-personeline-iliskin-alinan-tedbirlere-dair-kanun/madde-1#f1): Anayasal düzenin olağan işleyişinin olağan yöntemlerle sağlanamadığı hallerde, Anayasa'nın öngördüğü yetkilerle ilan edilen ve belli bir süreyle sınırlı olan istisnai yönetim rejimidir. Maddede ilan tarihi ve Bakanlar Kurulu kararı sayısı verilerek dayanak belirtilmiştir. ## Karıştırılan kavramlar - **Olağanüstü hal ilanı / Olağanüstü hal süresinin uzatılması** (Anayasa m.119): İlan, Cumhurbaşkanının yetkisindedir ve ilk süre altı ayı geçemez. Uzatma, Cumhurbaşkanının talebiyle TBMM tarafından yapılır ve her defasında dört ayı geçemez. Cumhurbaşkanı tek başına süre belirleyemez; uzatma için Meclis kararı gerekir. Savaş hâlinde uzatmada dört aylık sınır uygulanmaz. - **Olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamesi / Olağanüstü hal kanunu** (Anayasa m.119): Kararname Cumhurbaşkanınca çıkarılır ve Anayasa m.104/17 ikinci cümlesindeki sınırlamalara tabi değildir. Kanun, para, mal ve çalışma yükümlülüklerini ve hakların sınırlanmasını TBMM tarafından düzenler. Hak sınırlaması ve yükümlülük getirilmesi kanunla yapılır; kararname ile yapılabilecek konular olağanüstü halin gerekli kıldığı konularla sınırlıdır. - **Olağanüstü hal / seferberlik ve savaş hali** (2802 s. K. m.52): Olağanüstü hal, bölgesel ve geçici bir hâldir; madde metni bunu bir kanun atfıyla anar. Seferberlik ve savaş hali ise ayrı bir hâl kategorisi olarak sayılmıştır. Her iki halde de aynı çekilme kısıtı uygulanır; hâl türü ayrı bir hukuki sonuç doğurmaz, yalnızca hâlin varlığı kapsamı belirler. - **Tabii afet, tehlikeli salgın hastalık ve ağır ekonomik bunalım / Diğer olağanüstü hal sebepleri** (2935 s. K. m.2): Bu üç sebeple ilan edilen olağanüstü hallerde madde para, mal ve çalışma yükümlülüklerinden söz eder. Savaş, seferberlik, ayaklanma ve benzeri sebeplerle ilan edilen hallerde bu yükümlülükler maddede yer almaz. Vatandaşa para, mal ve çalışma yükümlülüğü ancak bu üç sebepten birine dayalı olağanüstü hallerde getirilebilir. - **Olağanüstü hal / Seferberlik veya savaş hali** (2937 s. K. m.8): Olağanüstü hal ilanında maddenin birinci fıkrası, yani münasebetlerin yönetmelikle düzenlenmesi kuralı, bu ilanla birlikte uygulanır. Seferberlik veya savaş halinde ise birinci fıkra ile birlikte ikinci ve üçüncü fıkralar da (ihtiyaç planları ve silah altına alınan mensupların tertibi) devreye girer. Olağanüstü hal ilanı yalnızca münasebet yönetmeliğini doğurur; ihtiyaç planları ve tertip hükümleri ise seferberlik veya savaş halinin ilanı ile uygulanır. - **Olağan dönem / Olağanüstü hal ve savaş dönemi** (2937 s. K. m.8): Olağan dönemde MİT'in kamu kurumlarıyla münasebetleri bu maddeye göre değil, Teşkilatın kendi kanununun genel hükümlerine göre yürütülür. Olağanüstü hal, seferberlik veya savaş döneminde ise bu maddedeki yönetmelik, plan ve tertip düzeni uygulanır. Maddedeki özel düzenleme yalnızca belirtilen hallerde devreye girer; olağan dönem ilişkilerine uygulanmaz. ## İlgili konular - Bakanlar Kurulu, milli savunma ve idare (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/bakanlar-kurulu-milli-savunma-ve-idare - Soybağının hükümleri (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/soybaginin-hukumleri ## Örnek kararlar - Genel Kurul, 2016/22169 E., 20.06.2017 — ilgili: 2935 s. K. m.3, 2935 s. K. m.1, 2935 s. K. m.2 - 2018/95 E., 2023/221 K., 27.12.2023 — ilgili: 2937 s. K. m.8 - 2017/21 E., 2020/77 K., 24.12.2020 — ilgili: 6755 s. K. m.1 ## İlgili terimler [Ağır ekonomik bunalım](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/agir-ekonomik-bunalim) · [Çekilme isteği](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cekilme-istegi) · [Çocuğun menfaati](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cocugun-menfaati) · [Hısım](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hisim) · [Kişisel ilişki](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kisisel-iliski) · [Seferberlik ve savaş hali](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/seferberlik-ve-savas-hali) · [Seferberlik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/seferberlik) · [Tabii afet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tabii-afet) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.