--- title: "Olay nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/olay" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Olay **Kısaca:** Olay, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - 4722 s. K. m.1 · geçmişe etkili olmama kuralı: Hukuki sonuç doğuran, kişinin iradesinden bağımsız ya da iradesine bağlı gerçekleşmedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4722-sayili-turk-medeni-kanununun-yururlugu-ve-uygulama-sekli-hakkinda-kanun/madde-1) - 5312 s. K. m.3 · tanımlar: Acil müdahale planlarının uygulanmasını veya acil müdahaleyi gerektiren; çarpışma, kırılma, yangın, patlama ya da başka nedenlerle gemilerden veya kıyı tesislerinden kaynaklanan kirlenme ya da zarar ortaya çıkaran veya ortaya çıkma tehlikesi yaratan durumdur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5312-sayili-deniz-cevresinin-petrol-ve-diger-zararli-maddelerle-kirlenmesinde-acil-durumlarda/madde-3) - 6103 s. K. m.2 · eski hukukun ve Türk Ticaret Kanununun uygulanacağı hâller: Hukuki sonuç doğuran, kanunun kendisine bağladığı durumun gerçekleşmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6103-sayili-turk-ticaret-kanununun-yururlugu-ve-uygulama-sekli-hakkinda-kanun/madde-2) ## Kanuni tanım - **5312 s. K. m.3/1-j** (Deniz Çevresinin Petrol ve Diğer Zararlı Maddelerle Kirlenmesinde Acil Durumlarda Müdahale ve Zararların Tazmini Esaslarına Dair Kanun): Acil müdahale plânlarının uygulanmasını veya acil müdahaleyi gerektiren çarpışma, kırılma, yangın, patlama veya diğer nedenlerle gemilerden veya kıyı tesislerinden kaynaklanan kirlenme veya zarar ortaya çıkaran veya ortaya çıkma tehlikesi yaratan bir durumu — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5312-sayili-deniz-cevresinin-petrol-ve-diger-zararli-maddelerle-kirlenmesinde-acil-durumlarda/madde-3#f1-j ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun - Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m.1 – A. Geçmişe etkili olmama kuralı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4722-sayili-turk-medeni-kanununun-yururlugu-ve-uygulama-sekli-hakkinda-kanun/madde-1): Hukuki sonuç doğuran, kişinin iradesinden bağımsız ya da iradesine bağlı gerçekleşmedir. Olayın hangi kanun yürürlükteyken gerçekleştiği, uygulanacak kanunu belirler. ### Deniz Çevresinin Petrol ve Diğer Zararlı Maddelerle Kirlenmesinde Acil Durumlarda Müdahale ve Zararların Tazmini Esaslarına Dair Kanun - Deniz Çevresinin Petrol ve Diğer Zararlı Maddelerle Kirlenmesinde Acil Durumlarda Müdahale ve Zararların Tazmini Esaslarına Dair Kanun m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5312-sayili-deniz-cevresinin-petrol-ve-diger-zararli-maddelerle-kirlenmesinde-acil-durumlarda/madde-3#f1-h): Acil müdahale planlarının uygulanmasını veya acil müdahaleyi gerektiren; çarpışma, kırılma, yangın, patlama ya da başka nedenlerle gemilerden veya kıyı tesislerinden kaynaklanan kirlenme ya da zarar ortaya çıkaran veya ortaya çıkma tehlikesi yaratan durumdur. Tehlikenin ortaya çıkması da olay sayılır. ### Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun - Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m.2 – B) Eski hukukun ve Türk Ticaret Kanununun uygulanacağı hâller (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6103-sayili-turk-ticaret-kanununun-yururlugu-ve-uygulama-sekli-hakkinda-kanun/madde-2): Hukuki sonuç doğuran, kanunun kendisine bağladığı durumun gerçekleşmesidir. Olayın meydana geldiği tarih, uygulanacak kanunu belirlemede esas alınır. ## Karıştırılan kavramlar - **Eski olay / yeni olay** (4722 s. K. m.1): TMK'nin yürürlüğe girdiği tarihten önce gerçekleşen olaylar; bu olaylar için olayın gerçekleştiği tarihte yürürlükte olan kanun uygulanır. TMK'nin yürürlüğe girdiği tarihten sonra gerçekleşen olaylar; bu olaylara TMK hükümleri uygulanır. Olayın tarihi, uygulanacak kanunu belirler. Olayın sonuçlarının sonradan doğması veya ortaya çıkması bu ayrımı değiştirmez. - **Olay / Hukuki fiil** (6103 s. K. m.2): Olay, hukuki sonuç doğuran durumun gerçekleşmesidir ve sonuçları olayın gerçekleştiği tarihteki kanuna bağlıdır. Hukuki fiil, bağlayıcılığı ve hukuki sonuçları bakımından fiilin gerçekleştiği tarihteki kanuna tabidir; ancak bu tarih TTK'dan önceyse sonuçları sonradan da bu kanuna göre belirlenir. Fiilin TTK öncesinde yapılmış olması, TTK yürürlüğe girdikten sonra doğan sonuçlarının da eski kanuna göre belirlenmesi anlamına gelir (m.2/1-b). Maddenin 1. fıkrasının a ve b bentleri bu ayrıma göre ayrılmıştır. - **TTK öncesi olay / TTK sonrası olay** (6103 s. K. m.2): TTK yürürlüğünden önce meydana gelen olaylarda, olayın gerçekleştiği dönemde yürürlükte olan kanun uygulanır. TTK yürürlüğünden sonra meydana gelen olaylarda TTK hükümleri uygulanır. Aynı tür bir ilişkide hangi tarihte gerçekleştiğine göre farklı kanun uygulanır; 6762 sayılı TTK ile 6102 sayılı TTK hükümleri arasında seçim olayın tarihine göre yapılır (m.2/1-a ve c). - **Yargılama / olay tarihi** (6103 s. K. m.2): Olayın tarihi, uygulanacak kanunu belirler. Davanın açılış tarihi, mahkemenin hangi kanunu uygulayacağını belirlemez; yalnızca 2. fıkranın gerekçe yükümlülüğünü tetikler. TTK sonrası açılan bir davada eski kanun uygulanabilir; ancak bu durumda mahkemenin kararında eski kanunu uyguladığını ve gerekçesini açıkça belirtmesi gerekir (m.2/2). - **Üst komutan / olay yerindeki en küçük komutan** (211 s. K. m.87): Görevi veren üst komutan olay yerindeyse sözle ateş emri verebilir ve bu emri yazı ile teyit eder. Asayişe memur edilen kuvvetin olay yerindeki birlik komutanı ya da en küçük komutan ve amirler önceden emir verilmemiş olsa bile sözle ateş emri verebilir. Ateş emri verme yetkisi, olay yerinde bulunan komutanlara da tanınmıştır; üst komutanın emri ise yazı ile teyit edilmek zorundadır. - **Vergiyi doğuran olay / ilgili muamelelerin gerçek mahiyeti / yapılan işlemin görünen şekli** (VUK m.3): Gerçek mahiyet, vergilendirmede esas alınan ölçüttür; işlemin hukuki görünümü tek başına belirleyici değildir. Görünen şekil, gerçek mahiyetin ortaya konmasıyla aşılabilir. Vergi, olayın gerçek mahiyetine göre tespit edilir; görünüşte başka bir işlem yapılmış olması vergilendirmeyi engellemez. ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2024/252 E., 2025/645 K., 22.10.2025 — ilgili: 6103 s. K. m.2 ## İlgili terimler [Kirlenme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kirlenme) · [Koruyucu önlem](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/koruyucu-onlem) · [Sorumlu taraf](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sorumlu-taraf) · [Garantör](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/garantor) · [Geçmişe etkili olmama ilkesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecmise-etkili-olmama-ilkesi) · [Müdahale](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mudahale) · [Eski hukuk](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/eski-hukuk) · [Uygulama alanları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uygulama-alanlari) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.