--- title: "Ölüme bağlı tasarruf nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/olume-bagli-tasarruf" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Ölüme bağlı tasarruf **Kısaca:** Mirasbırakanın ölümünden sonra hüküm doğuran işlemlerdir. (TMK m.514) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.108 – C. Mirasçıların ve alacaklıların dava hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-108#f1): Tasarruf sahibinin ölümünden sonra hüküm doğuran, vasiyet gibi işlemleri ifade eder. Vakıf kuruluşu bu nitelikte bir tasarrufa dayandığında mirasçılar bu tasarrufa karşı dava hakkını koruyabilir. - TMK m.159 – E. Mirasçıların dava hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-159): Vasiyetname veya miras sözleşmesi gibi, ölümle birlikte hüküm doğuran tasarruflardır. Maddede yer alan kaybetme, eşin bu tasarruflarla kendisine sağlanan haklarını kapsar. - TMK m.181 – VII. Miras hakları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-181): Mirasbırakanın ölümünden sonra hüküm doğuran, vasiyetname ve miras sözleşmesi gibi işlemlerdir. Birinci fıkra, boşanmadan önce eşin lehine yapılmış bu tür tasarrufların eşe sağladığı hakların düşeceğini düzenler. - TMK m.394 – IV. Sona ermesi — 1. Malikin ölümü hâlinde (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-394#f1): Kişinin ölümünden sonra hüküm doğurmak üzere yaptığı, vasiyet gibi bir hukuki işlemdir. Bu maddede, taşınmazın mirasçılara yurt olarak geçmesini sağlayan tasarruf bu kavrama bağlanmıştır. - TMK m.504 – B. İrade sakatlığı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-504#f1): Mirasbırakanın ölümünden sonra hukuki sonuç doğurmasını istediği, tek taraflı ve karşı taraf iradesi gerektirmeyen işlemdir. Madde bakımından tasarrufun geçerliliği, irade bozukluğunun mirasbırakanın iradesinde bulunup bulunmadığına bağlıdır. - TMK m.505 – I. Kapsamı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-505#f1): Miras bırakanın ölümünden sonra hüküm doğuran, vasiyetname veya miras sözleşmesiyle yapılan tasarruflardır. Maddenin kapsamı bu tasarruflarla sınırlıdır; sağlararası işlemler bu kurala tabi değildir. - TMK m.514 – A. Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-514): Mirasbırakanın ölümünden sonra hüküm doğuran işlemlerdir. Bu madde, vasiyetname ve miras sözleşmesi yoluyla yapılan tasarrufları ifade eder. - TMK m.516 – C. Mirasçı atama (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-516): Mirasbırakanın ölümünden sonra hüküm doğuran, vasiyetname ya da miras sözleşmesi ile yapılan tasarruftur. Mirasçı atama bu tasarrufların bir türüdür. - TMK m.520 – E. Yedek mirasçı atama (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-520): Yedek mirasçının atanabilmesi için gereken araçtır; atama ancak mirasbırakanın ölümünden sonra hüküm doğuran bir vasiyetname veya miras sözleşmesi gibi tasarrufla yapılabilir. - TMK m.527 – I. Olumlu miras sözleşmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-527): Mirasbırakanın ölümüyle hüküm ve sonuç doğuran tek taraflı irade açıklamasıdır. Miras sözleşmesi dışındaki vasiyetname gibi tasarruflar bu kavramın kapsamındadır. - TMK m.531 – 1. Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-531): Hüküm ve sonuçlarını mirasbırakanın ölümünden sonra terekede doğuran hukuki işlemlerdir. Vasiyetname ve miras sözleşmesi, şekli anlamda ölüme bağlı tasarruflardır. - TMK m.548 – 2. Mirasbırakandan önce ölme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-548#f2): Mirasbırakanın ölümüyle hüküm doğuran tek taraflı veya sözleşmeye dayanan işlemleri ifade eder. Bu maddenin ortadan kalkma kuralı vasiyetname ve miras sözleşmesi için geçerlidir. - TMK m.557 – I. Sebepleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-557): Mirasbırakanın ölümünden sonra hüküm doğurması amaçlanan hukuki işlemdir. Vasiyetname ve miras sözleşmesi bu kapsamdadır. - TMK m.558 – II. Dava hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-558#f2): Miras bırakanın ölümünden sonra hüküm doğuracak şekilde yaptığı vasiyet gibi işlemler. Bu maddedeki iptal davası, bu tür tasarrufların iptalini konu alır. - TMK m.559 – III. Hak düşürücü süreler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-559): Vasiyetname ve miras sözleşmesi gibi kişinin ölümünden sonra hüküm doğuran işlemlerdir. Madde yalnızca bu tasarrufların iptali davasını düzenler. - TMK m.563 – II. Hükümleri — 1. Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-563#f1): Mirasbırakanın ölümünden sonra hüküm ve sonuç doğuran işlemleridir. Bu maddede mirasçı atanması ve diğer ölüme bağlı tasarruflar (ör. vasiyet) bu kapsama girer. - TMK m.565 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-565#f1): Mirasbırakanın ölümünden sonra hüküm doğuran, vasiyetname veya miras sözleşmesi gibi yolla yapılan tasarruflardır. Bu tasarruflar, saklı payı zedeleyen ölçüde tenkise tabidir. - TMK m.570 – III. Tenkiste sıra (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-570#f2): Mirasbırakanın ölümüyle hüküm ve sonuç doğuran, vasiyet gibi tasarruflardır. Tenkis sırasında ilk sırada yer alırlar. - TMK m.611 – III. Mirasçılardan biri tarafından ret (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-611): Mirasbırakanın ölümünden sonra hüküm doğuran vasiyetname ve miras sözleşmesi gibi işlemlerdir. Atanmış mirasçının payının akıbetini bu tasarruftaki irade belirler; irade belirlenmişse m.611/2 uygulanmaz. - TMK m.647 – I. Mirasbırakanın tasarrufu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-647#f1): Mirasbırakanın ölümünden sonra hüküm doğuran, vasiyetname veya miras sözleşmesi gibi biçimde yapılan tasarruftur. Paylaştırma kuralı ancak bu tür bir tasarrufla konulabilir. - TMK m.706 – II. Kazanma yolları — 1.Hukukî işlem (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-706#f2): Tasarruf sahibinin ölümünden sonra hüküm doğuran tek taraflı işlemdir. Vasiyetname bunun örneğidir. Maddedeki ayrı şekil rejimi bu işlemler için geçerlidir ve ayrıntıları ilgili maddelerde düzenlenir. ### Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu - Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.63 – I – Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5846-sayili-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu/madde-63#f2): Mirasbırakanın ölümünden sonra hüküm doğuran, vasiyet gibi tek taraflı işlemlerdir. Madde, mali haklar üzerinde bu tür tasarrufların yapılabileceğini açıkça kabul eder. ## Karıştırılan kavramlar - **Evlenmenin butlanı sebebi / Ölüme bağlı tasarruf** (TMK m.159): Butlan kararı geriye yürümediği için, evlilik geçerli iken ölen eşin mirasçılığı önlenmiş olur. Lehine ölüme bağlı tasarruf yapılmış eş, bu tasarrufla sağlanan hakları madde gereği kaybeder. Kötü niyetli eşin hem miras payı hem de ölüme bağlı tasarruftan doğan hakkı birlikte sona erer. - **Ölüme bağlı tasarruf var / yok** (TMK m.394): Malik, taşınmazın mirasçılara yurt olarak geçmesini öngören bir ölüme bağlı tasarruf yapmışsa, aile yurdu ölümden sonra da devam eder. Böyle bir tasarruf yoksa, malik ölünce aile yurdu korunmaz ve tapu kütüğündeki yurda ilişkin şerh silinir. Şerhin korunup korunmayacağı yalnızca ölüme bağlı tasarrufun varlığına bağlıdır. - **Miras sözleşmesiyle bağdaşmayan ölüme bağlı tasarruf / Bağdaşan sonraki tasarruf** (TMK m.527): Sözleşmedeki yükümlülükle bağdaşmayan sonraki vasiyetname veya bağışlama, itiraza açıktır. Sözleşmeyle bağdaşan sonraki ölüme bağlı tasarruf, itiraza konu olmaz. Bağdaşmayan tasarruf iptal davasına konu olur; bağdaşan tasarruf geçerliliğini korur. - **Bağdaşmayan ölüme bağlı tasarruf / Vasiyetname hükmüne tabi tasarruf** (TMK m.527): Miras sözleşmesinde yer alan ancak tek taraflı ve bağlayıcı olmayan tasarruflar, madde kapsamında itiraz konusu değildir. Bağlayıcı nitelikte sözleşme tasarrufları, bağdaşmayan sonraki tasarrufa karşı itiraza tabidir. Vasiyetname hükmüne tabi tasarruflarda geri alınma karinesi (m.544) yürür, bu maddedeki itiraz yolu açılmaz. - **Mirasçı atanması / diğer ölüme bağlı tasarruf** (TMK m.563): Mirasçı atanması, mirasçının mirasın tamamında veya payında hak sahibi olmasını sağlayan tasarruftur. Diğer ölüme bağlı tasarruf, vasiyet alacaklısına belirli bir mal veya değer bırakan tasarruftur. Her iki türde de kazandırmalar birlikte değerlendirilir ve orantılı tenkis uygulanır; birinci fıkra iki türü ayırmaz. - **Ölüme bağlı tasarruf / sağlararası kazandırma** (TMK m.570): Ölüme bağlı tasarruflar, mirasbırakanın ölümüyle hüküm doğuran vasiyet gibi işlemlerdir. Sağlararası kazandırmalar, mirasbırakanın sağlığında yaptığı karşılıksız kazandırmalardır. Tenkiste önce ölüme bağlı tasarruflar, onlar yetmezse sağlararası kazandırmalar ele alınır. ## İlgili konular - Ölüme bağlı tasarrufların iptali ve tenkisi (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/olume-bagli-tasarruflarin-iptali-ve-tenkisi - Ölüme bağlı tasarrufların çeşitleri ve belirli mal bırakma (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/olume-bagli-tasarruflarin-cesitleri-ve-belirli-mal-birakma - Tasarruf ehliyeti ve tasarruf özgürlüğü (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/tasarruf-ehliyeti-ve-tasarruf-ozgurlugu - Aile yurdu ve kurulması (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/aile-yurdu-ve-kurulmasi - Artmirasçı atama ve hükümleri (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/artmirasci-atama-ve-hukumleri - Boşanmada tazminat ve nafaka, mal rejiminin tasfiyesi (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/bosanmada-tazminat-ve-nafaka-mal-rejiminin-tasfiyesi ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2024/351 E., 2025/602 K., 08.10.2025 — ilgili: TMK m.531, TMK m.557, TMK m.570 - Hukuk Genel Kurulu, 2023/656 E., 2024/469 K., 25.09.2024 — ilgili: TMK m.504, TMK m.531, TMK m.557 - Hukuk Genel Kurulu, 2023/53 E., 2024/464 K., 25.09.2024 — ilgili: TMK m.557, TMK m.558, TMK m.559 ## İlgili terimler [Miras Sözleşmesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/miras-sozlesmesi) · [Sağlararası kazandırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/saglararasi-kazandirma) · [Tenkis](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tenkis) · [Saklı Pay](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sakli-pay) · [Yasal mirasçı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yasal-mirasci) · [Vasiyet alacaklısı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vasiyet-alacaklisi) · [Vasiyetname](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vasiyetname) · [Nisbi butlan](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/nisbi-butlan) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.