--- title: "Öncelik hakkı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/oncelik-hakki" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Öncelik hakkı **Kısaca:** Öncelik hakkı, 4 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.869 · rehinden sonra kurulan aynî haklar: Önceki rehinli alacaklının istemiyle terkin edilen irtifak veya taşınmaz yükü sahiplerinin, satış bedelinden hakkın değerini karşılayan miktarı sonradan tescil edilenlere karşı alabilmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-869) - TBK m.189 · öncelik hakları ve bağlı hakların geçişi: Alacaklıya, diğer alacaklılar karşısında öncelik sağlayan, alacağa bağlı ayrıcalıktır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-189) - İİK m.338 · hakikata muhalif beyanda bulunanların cezası: Birden fazla aciz vesikası hamili alacaklının talepte bulunması hâlinde, talep tarihi sırasına göre belirlenen önceliktir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-338) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.189 – II. Öncelik hakları ve bağlı hakların geçişi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-189): Alacaklıya, diğer alacaklılar karşısında öncelik sağlayan, alacağa bağlı ayrıcalıktır. Örneğin İcra ve İflas Kanunu'nun iflasta tanıdığı imtiyazlar bu kapsamdadır. Alacaklının kişisine tanınmış olmayan, alacakla birlikte geçen haklardır. - TBK m.355 – 5. Yeniden kiralama yasağı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-355#f2): Yeniden inşa ve imar sonrası eski kiracıya, yeni durumdaki taşınmazı yeni kira bedeliyle kiralama imkânı tanıyan haktır. Kiraya veren yazılı bildirimde bulunur ve kiracı bir ay içinde kullanmalıdır. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.869 – V. Rehinden sonra kurulan aynî haklar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-869): Önceki rehinli alacaklının istemiyle terkin edilen irtifak veya taşınmaz yükü sahiplerinin, satış bedelinden hakkın değerini karşılayan miktarı sonradan tescil edilenlere karşı alabilmesidir. ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.338 – Hakikata muhalif beyanda bulunanların cezası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-338#f4): Birden fazla aciz vesikası hamili alacaklının talepte bulunması hâlinde, talep tarihi sırasına göre belirlenen önceliktir. ### Sınai Mülkiyet Kanunu - SMK m.119 – Serbest buluş, bildirim yükümlülüğü ve teklifte bulunma yükümlülüğü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-119#f4): İşverenin, çalışanın serbest buluşundan uygun şartlar altında yararlanma imkânına sahip olması ve bu imkânı teklif süresi içinde kullanmadığında kaybettiği haktır. Tam hak tanınmaksızın yapılan teklif bu hakkın konusunu oluşturur. ## Karıştırılan kavramlar - **Öncelik hakkı / Devredenin kişiliğine özgü öncelik hakkı** (TBK m.189): Alacaklının iflas, icra gibi alanlarda alacağa tanınmış ve alacakla birlikte devredilebilen öncelik hakları. Devredenin şahsına sıkı sıkıya bağlı, alacağın kendisinden ayrılamayan öncelik hakları. Birinci grup devralana geçer; ikinci grup geçmez ve devralan bu haktan yararlanamaz. - **Tahsis ya da izin ile köy tüzel kişiliğinin öncelik hakkı** (4122 s. K. m.4): Köy tüzel kişilikleri (r bendi) köy mülki hudutları içinde ağaçlandırma yapar ve Köy Ormanı kurar. Diğer tüzel kişiler için bu maddede öncelik hakkı yazılı değildir. 2 ve 3. maddelere göre yapılacak tahsis, irtifak ve izinlerde köylere öncelik tanınır; diğer kuruluşlar için bu öncelik tanınmamıştır. - **Öncelik hakkı / Aynı yer için eşzamanlı talepler** (5686 s. K. m.5): Müracaatta öncelik hakkı esastır; ilk müracaat önce değerlendirilir. Aynı yer için aynı anda birden fazla talep varsa projeler incelenir ve en hızlı ve en fazla yatırımı teklif eden proje sahibinin talebi tercih edilir. Eşzamanlı taleplerde zaman üstünlüğü değil, proje hızı ve yatırım teklifi belirleyici olur. - **Öncelik hakkı sahipleri / genel hasta** (6756 s. K. m.106): Şehit yakınları ve gaziler ile askeri personel ve bakmakla yükümlü olunan kişiler öncelikli hizmet alır. Diğer hastalar için öncelik tanınmaz. Öncelik, usul ve esasları Sağlık Bakanlığınca belirlenen bir hizmet üstünlüğüdür; bu sınıf dışındaki kişilere öncelik sağlanmaz. ## İlgili konular - Alacağın devri (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/alacagin-devri - Konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşmenin sona ermesi (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/konut-ve-catili-isyeri-kiralarinda-sozlesmenin-sona-ermesi - Alacaklısını zarara sokmak kasdiyle mevcudunu eksilten borçluların cezası, konkordatoda veya sermaye şirketleri ile kooperatiflerin uzlaşma yoluyla (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/cezai-hukumler-konkordatoda-veya-sermaye-sirketleri-ile-kooperatiflerin-uzlasma - Hükmü (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/hukmu ## Örnek kararlar - 3. Hukuk Dairesi, 2023/3548 E., 2024/3863 K., 26.11.2024 — ilgili: TBK m.355 ## İlgili terimler [İşlemiş faiz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/islemis-faiz) · [Faaliyet alanı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/faaliyet-alani) · [Aciz vesikası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/aciz-vesikasi) · [Adi karine](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/adi-karine) · [Serbest buluş](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/serbest-bulus) · [Tazyik hapsi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tazyik-hapsi) · [Bildirim yükümlülüğü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bildirim-yukumlulugu) · [Terkin](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/terkin) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.