---
title: "Önleme nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/onleme"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Önleme

**Kısaca:** Önleme: İşyerinde yürütülen işlerin bütün safhalarında iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili riskleri ortadan kaldırmak veya azaltmak için planlanan ve alınan tedbirlerin tümünü (6331 s. K. m.3/1-n)

## Kanuni tanım

- **6331 s. K. m.3/1-n** (İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu): İşyerinde yürütülen işlerin bütün safhalarında iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili riskleri ortadan kaldırmak veya azaltmak için planlanan ve alınan tedbirlerin tümünü — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6331-sayili-is-sagligi-ve-guvenligi-kanunu/madde-3#f1-n

## Karıştırılan kavramlar

- **Olağanüstü gayret / yararlı buluş / büyük zararı önleme** (399 s. K. m.35): Verimlilik veya karlılık artışı ile olağanüstü gayret, kişinin görevinde ortaya koyduğu çabayı ölçer. Yararlı buluş ve büyük zararın önlenmesi, belirli bir sonucun elde edilmesine dayanır. Üç hal de ödül için yeterlidir; biri gerçekleşmişse ödül verilebilir. Hepsinde ödül sayı sınırına tabidir.
- **Gecekondu ıslah ve tasfiye sahası / Önleme bölgesi** (775 s. K. m.5): Gecekondu ıslah ve tasfiye sahası, mevcut gecekondu yapılaşmasının bulunduğu alanı ifade eder. Önleme bölgesi, kanun hükümlerine göre yeniden teşkil edilen ve kaçak yapılaşmanın önlenmesi amaçlanan alandır. Maddedeki edinme yetkisi her iki alan türünde de aynı şartlarla kullanılabilir.
- **Tesis yapma yetkisi (a, b) / kirlenmeyi önleme yetkisi (c)** (2560 s. K. m.2): Madde (a) ve (b), tesisin etüdünü, kurulmasını, işletilmesini ve bakımını düzenler. Madde (c), su kaynaklarının kirlenmesini ve kaybını önlemek için tedbir almayı düzenler. Kirlenmeyi önleme görevi bir tesis kurma görevi değildir; tedbir, idari veya hukuki yollarla da yerine getirilebilir.
- **Hâkim kararıyla önleme / Gecikmesinde sakınca halinde kanunun yetkilendirdiği merci emri** (Anayasa m.28): Hâkim kararı, dağıtımın önlenmesinin genel ve asıl yoludur. Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde kanunun açıkça yetkili kıldığı merciin emri, istisnai yoldur. İstisnai emir, 24 saat içinde bildirim ve 48 saat içinde hâkim onayı şartına bağlıdır; onay çıkmazsa karar hükümsüz olur.
- **Önleme kararı varken tedbir / Önleme kararı yokken tedbir** (3091 s. K. m.14): İdari makamca 3091 sayılı Kanuna göre verilmiş bir önleme kararı varsa, adli merci dava açılmadan ihtiyati tedbir veremez. Önleme kararı bulunmayan hâlde, adli merciin tedbir verme yetkisi bu maddeyle sınırlanmaz. Önleme kararı varken tedbir talebi ancak dava açıldıktan sonra değerlendirilebilir; önleme kararı yoksa bu sınır uygulanmaz.
- **Önleme / Durdurma** (TMK m.25): Önleme davasında saldırı henüz başlamamıştır, yalnızca tehlike vardır. Durdurma davasında saldırı hâlen sürmektedir ve sona erdirilmesi istenir. Dava türüne göre ispatlanması gereken vakıa değişir; önlemede tehlikenin yakınlığı, durdurmada saldırının devamı gösterilmelidir.

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.