---
title: "Orantılılık nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/orantililik"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Orantılılık

**Kısaca:** Orantılılık, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

- TCK m.54 · eşya müsaderesi: Suçta kullanılan eşyanın müsaderesinin işlenen suça göre daha ağır sonuç doğurmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-54)
- CMK m.248 · zorlama amaçlı elkoyma ve teminat belgesi: Elkoymanın, kaçağın başvurmasını ya da gelmesini sağlamak amacına uygun ve bu amacı aşmayacak miktarda yapılmasını ifade eder. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-248)
- 5726 s. K. m.7 · tanık koruma tedbiri kararında bulunacak hususlar: Tanığa uygulanan tedbirlerle tanığa yöneltilecek sorular arasında ve tedbirin amacıyla bağlantılı olarak gereklilik ölçüsünün korunmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5726-sayili-tanik-koruma-kanunu/madde-7)

## Kanunda nerede geçiyor

### Türk Ceza Kanunu
- TCK m.54 – Eşya müsaderesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-54): Suçta kullanılan eşyanın müsaderesinin işlenen suça göre daha ağır sonuç doğurmasıdır. Gerekçeye göre bu, müsaderenin kişinin yıkımına yol açmasıdır; tek geçim kaynağının elinden alınması buna örnek verilir.

### Ceza Muhakemesi Kanunu
- CMK m.248 – Zorlama amaçlı elkoyma ve teminat belgesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-248): Elkoymanın, kaçağın başvurmasını ya da gelmesini sağlamak amacına uygun ve bu amacı aşmayacak miktarda yapılmasını ifade eder. Yüklenen suçun ağırlığı da bu ölçüte dahil edilir.

### Tanık Koruma Kanunu
- Tanık Koruma Kanunu m.7 – Tanık koruma tedbiri kararında bulunacak hususlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5726-sayili-tanik-koruma-kanunu/madde-7): Tanığa uygulanan tedbirlerle tanığa yöneltilecek sorular arasında ve tedbirin amacıyla bağlantılı olarak gereklilik ölçüsünün korunmasıdır. Madde, diğer hususların soruşturma veya kovuşturma konusu olayla sınırlı ve orantılı olmasını şart koşar.

## Karıştırılan kavramlar

- **Orantılılık / kişisel cezasızlık sebebi** (TCK m.3): Orantılılık ilkesi, fiilin ağırlığına göre cezanın belirlenmesini ister ve herkese aynı ölçütle uygulanır. Kişisel cezasızlık sebebi, suçun işlendiği anda var olan ve kişiye bağlı bir sebeple cezalandırmayı engeller; fiil suç olmaya devam eder. Kişisel cezasızlık sebebinin varlığı, ceza miktarının orantılılık ölçütüyle hesaplanmasından önce cezanın hiç verilmemesi sonucunu doğurur. Bu nedenle bu tür durumlar eşitlik ilkesinin ihlali olarak değerlendirilmez.

## İlgili konular

- Güvenlik tedbirleri, cezanın belirlenmesi ve bireyselleştirilmesi (Ceza Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-genel-hukumler/guvenlik-tedbirleri-cezanin-belirlenmesi-ve-bireysellestirilmesi
- Gaiplerin ve kaçakların yargılanması, tüzel kişilerin soruşturmada ve kovuşturmada temsili, bazı suçlara ilişkin muhakeme usulü (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/gaibin-tanimi-ve-yapilabilecek-islemler-gaibe-ihtar

## İlgili terimler

[Kaçak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kacak) · [Katalog suçlar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/katalog-suclar) · [Sınırlı ayni hak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sinirli-ayni-hak) · [Müsadere](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/musadere) · [Re'sen karar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/resen-karar) · [İyiniyetli üçüncü kişi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iyiniyetli-ucuncu-kisi) · [Kayyım](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kayyim)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.