---
title: "Ortak dışı işlem nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ortak-disi-islem"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Ortak dışı işlem

**Kısaca:** Ortak dışı işlem, 4 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

- 5520 s. K. m.4 · muafiyetler: Kooperatiflerin ortakları dışındaki kişilerle yaptığı işlemler ile ana sözleşmede yer almayan konularda ortaklarıyla yaptığı işlemlerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5520-sayili-kurumlar-vergisi-kanunu/madde-4)
- 1163 s. K. m.38 · gelir gider farkları, bölünmesi ve paylara faiz verilmesi: Kooperatifin üçüncü kişilerle, yani ortak olmayanlarla yaptığı işlemlerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1163-sayili-kooperatifler-kanunu/madde-38)
- 1581 s. K. m.19 · muafiyetler: Kooperatif, birlik veya bunların ortaklarıyla yapılmayan işlemlerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1581-sayili-tarim-kredi-kooperatifleri-ve-birlikleri-kanunu/madde-19)

## Kanunda nerede geçiyor

### Kooperatifler Kanunu
- Kooperatifler Kanunu m.38 – A) Gelir gider farkları, bölünmesi ve paylara faiz verilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1163-sayili-kooperatifler-kanunu/madde-38): Kooperatifin üçüncü kişilerle, yani ortak olmayanlarla yaptığı işlemlerdir. Bu işlemlerden elde edilen hasıla, maddenin ikinci özel kuralına göre ayrı bir rejime tabidir.

### Tarım Kredi Kooperatifleri ve Birlikleri Kanunu
- Tarım Kredi Kooperatifleri ve Birlikleri Kanunu m.19 – Muafiyetler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1581-sayili-tarim-kredi-kooperatifleri-ve-birlikleri-kanunu/madde-19): Kooperatif, birlik veya bunların ortaklarıyla yapılmayan işlemlerdir. Bu işlemlerden doğan gelir-gider farkı, muafiyetten yararlanmaz ve ayrı bir hesapta takip edilerek vergilendirilir.

### Tarım Satış Kooperatif ve Birlikleri Hakkında Kanun
- Tarım Satış Kooperatif ve Birlikleri Hakkında Kanun m.6 – Muafiyet ve istisnalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4572-sayili-tarim-satis-kooperatif-ve-birlikleri-hakkinda-kanun/madde-6): Ortak olmayan kişilerle yapılan işlemlerdir. Bu işlemlerden elde edilen gelir-gider farkları ayrı bir hesapta takip ve tespit edilerek vergi kanunlarına göre vergilendirilir.

### Kurumlar Vergisi Kanunu
- Kurumlar Vergisi Kanunu m.4 – Muafiyetler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5520-sayili-kurumlar-vergisi-kanunu/madde-4#f1-k): Kooperatiflerin ortakları dışındaki kişilerle yaptığı işlemler ile ana sözleşmede yer almayan konularda ortaklarıyla yaptığı işlemlerdir. Bu işlemlerden elde edilen kazanç muafiyet kapsamında kabul edilmez ve ayrı bir iktisadi işletme sayılır.

## Karıştırılan kavramlar

- **Ortaklarla yapılan muamele / Ortak dışı işlem** (1163 s. K. m.38): Ortaklarla yapılan muamelelerden doğan hasıla, kooperatifin temel gelir-gider farkını oluşturur ve kanuna göre önce yedek akçelere eklenir. Ortak dışı işlemlerden doğan hasıla, ortakların ortaklık hakkına değil üçüncü kişilerle yapılan işlere dayanır. Ortaklarla yapılan muamelenin hasılası anasözleşmede hüküm yoksa tamamen yedeğe gider; ortak dışı işlemin hasılası ise anasözleşmede hükme bağlanmadıkça dağıtılamaz ve özel bir fonda toplanır.
- **Ortak işlemi / ortak dışı işlem** (1581 s. K. m.19): Ortakla kooperatif arasındaki işlemler, ortağın kooperatifle yaptığı her türlü işlem ve bunlara ilişkin belgeler A bendi uyarınca muafiyete tabidir. Ortak olmayan kişilerle yapılan işlemler maddenin muafiyet kapsamında değildir; bu işlemlerin gelir-gider farkı ayrı hesapta takip edilip vergilendirilir. Ortak dışı işlemde gelir-gider farkı vergiye tabi olur. Muafiyet yalnızca ortak işlemleri ve maddede sayılan işlem türlerini kapsar.
- **Ortak içi işlem / Ortak dışı işlem** (4572 s. K. m.6): Kooperatifin ortaklarıyla ve ortaklık amacına uygun yaptığı işlemler ortak içi işlemdir. Ortak olmayan kişilerle veya ortak dışı nitelikteki işlemler ortak dışı işlemdir. Ortak içi işlemden doğan olumlu fark gelir ve kurumlar vergisinden muaftır; ortak dışı işlemden doğan fark ayrı hesapta izlenir ve vergilendirilir.

## İlgili konular

- Mükellefiyet (Kurumlar Vergisi Kanunu) (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/konu-ve-mukellefler

## İlgili terimler

[Özel fon](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-fon) · [Ortak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ortak) · [Yapı kooperatifi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yapi-kooperatifi) · [Muafiyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muafiyet)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.