--- title: "Özel Çekme Hakkı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-cekme-hakki" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Özel Çekme Hakkı **Kısaca:** Uluslararası para birimi niteliğinde bir hesap birimidir. (TTK m.864) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.864 – IX - Özel durumlarda gönderenin kusursuz sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-864#f2): Uluslararası para birimi niteliğinde bir hesap birimidir. Birinci fıkradaki hallerde gönderenin sorumluluğu, gönderinin net olmayan ağırlığının her kilosu için belirli bir ÖÇH miktarıyla sınırlıdır. - TTK m.882 – VI - Sorumluluk sınırları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-882#f1): Tazminat sınırının birimidir. Sınır, her kilogram için belirlenen Özel Çekme Hakkı karşılığı tutarla hesaplanır ve Türk Lirasına çevrilerek ödenecek miktar belirlenir. - TTK m.897 – D) Gönderenin özel hâllerde sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-897#f1): Uluslararası para birimi niteliğinde bir hesap birimidir. Madde, tazminat tutarını metreküp başına bu birim üzerinden belirler. - TTK m.899 – F) Sorumluluk sınırı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-899#f1): Uluslararası Para Fonu tarafından belirlenen ve birden fazla para birimi sepetine dayanan hesap birimidir. Madde, taşıyıcının sorumluluk tutarını bu birim üzerinden belirler; Türk lirası karşılığı, ödeme tarihindeki değere göre hesaplanır. - TTK m.916 – H) Yönetmelik (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-916#f2): Uluslararası parasal birimdir. Taşıyıcının bagajdan doğan sorumluluğunun üst sınırı bu birimle ifade edilir ve Bakanlıkça tespit edilen tutara dönüştürülür. - TTK m.1186 – VI- Sorumluluğu sınırlandırma hakkı — 1. Sorumluluk sınırları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1186#f1): Uluslararası Para Fonunun kullandığı hesap birimidir ve madde metnindeki tazminat sınırları bu birimle belirlenir. Sınırın Türk Lirasına çevrilmesi, fiili ödeme gününde veya tarafların kararlaştırdığı başka bir tarihte Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca belirlenen değere göre yapılır. - TTK m.1259 – IV- Zorunlu sigorta (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1259#f1): Uluslararası para fonunun belirlediği sanal hesap birimidir. Zorunlu sigorta bedelinin alt sınırı bu birim üzerinden ifade edilir; Türk Lirası karşılığı kur değişimine göre değişir. - TTK m.1262 – VII- Bedensel zarardan doğan sorumluluğun sınırı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1262#f1): Uluslararası para birimi sepetine dayanan, Türk Ticaret Kanunu'nda sorumluluk sınırlarının ölçü birimi olarak kullanılan hesap birimidir. Madde metnindeki sınırlar bu birim üzerinden belirlenmiştir ve ödemede TL karşılığına çevrilmesi gerekir. - TTK m.1263 – VIII- Bagaj ve araçların zıyaı veya hasarından doğan sorumluluğun sınırı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1263#f1): Uluslararası para birimi esaslı hesap birimidir ve sorumluluk sınırları bu birim üzerinden belirlenir. Türk parasına çevrimi, ödeme tarihindeki kurdan yapılır. - TTK m.1332 – V- Üçyüz tonilatodan küçük gemiler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1332#f1): Uluslararası Para Fonu'nun kullandığı birim olup sorumluluk sınırlarının sabit bir değer üzerinden ifade edilmesini sağlar. Madde metnindeki 83.500 tutarı bu birim cinsindendir ve Türk lirası karşılığı kur değişimine göre belirlenir. - TTK m.1333 – VI- Sondaj işlemi gemileri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1333#f1-a): Uluslararası Para Fonunun kullandığı hesap birimidir ve maddede sorumluluk sınırları bu birimle belirlenmiştir. Sınırın Türk parasına çevrilmesi, uygulama tarihindeki kura göre yapılır. - TTK m.1341 – I - Kılavuzlar için sorumluluk sınırı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1341#f1): Uluslararası sorumluluk sözleşmelerinde kullanılan, sorumluluk sınırlarının para birimine çevrilmesinde esas alınan hesap birimidir. Maddede sınır bu birim cinsinden 1.500 olarak belirlenmiştir. - TTK m.1363 – 5. Alacaklı tarafından teminat gösterilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1363#f1): Teminat tutarının ölçü birimi olarak kullanılan, Türk Lirası dışındaki bir hesap birimidir. Kanun koyucu, teminatı sabit bir lira tutarı yerine bu birimle belirlemiştir; böylece tutar tebliğle değişen bir lira rakamına bağlı kalmaz. ## İlgili konular - Cebrî icraya ilişkin özel hükümler, gemiler hakkında ve yetkili mahkeme (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/cebri-icraya-iliskin-ozel-hukumler-gemiler-hakkinda-ve-yetkili-mahkeme ## Örnek kararlar - 11. Hukuk Dairesi, 2022/2625 E., 2023/5123 K., 19.09.2023 — ilgili: TTK m.864 - Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, 2024/1468 E., 2026/178 K., 02.02.2026 — ilgili: TTK m.864 - Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, 2025/1530 E., 2025/2274 K., 30.12.2025 — ilgili: TTK m.882 ## İlgili terimler [Gönderen](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gonderen) · [Ek teminat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ek-teminat) · [Kılavuz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kilavuz) · [Gemi alacaklısı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gemi-alacaklisi) · [Zorunlu sigorta](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zorunlu-sigorta) · [Kabin bagajı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kabin-bagaji) · [Bagaj](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bagaj) · [Taşıma ücreti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasima-ucreti) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.